Montaż i Serwis Klimatyzacji w Ciągniku Rolniczym – Poradnik

Okres intensywnych prac polowych, takich jak żniwa, zbliża się wielkimi krokami. Podczas gdy na południu Polski jęczmień ozimy już trafił „pod kosę”, w większości regionów przyjdzie na nie jeszcze trochę poczekać. To właściwie ostatni moment, aby pochylić się nad kwestią komfortu cieplnego w kabinie. Tropikalne upały, z jakimi coraz częściej mamy do czynienia, sprawiają, że kwestia chłodzenia organizmu nie ogranicza się tylko do zapewnienia operatorowi komfortu - coraz częściej jest to sprawa zdrowia, a w skrajnych przypadkach nawet życia.

Klimatyzacja w ciągnikach rolniczych jest dzisiaj standardem. Obecnie większość osób musi użytkować swoje maszyny, kiedy na zewnątrz panują dość wysokie temperatury, szczególnie w okresie żniw, gdy tej pracy jest bardzo dużo. Organizm po wielu godzinach spędzonych na polu jest bardzo przeciążony. Tym samym istotne jest to, aby oszczędzać swoje zdrowie. W nowych maszynach klimatyzacja jest standardem w wyposażeniu, więc rolnik nie musi za nią dużo dopłacać.

Klimatyzacja w ciągnikach jest co najmniej równie pożądana jak w samochodach. Należy również spojrzeć na to, że w wielu współczesnych traktorach powierzchnia szyb jest bardzo duża, co wpływa na nadmierne nagrzewanie się wnętrza kabiny, zatem klimatyzacja wydaje się być aż nad wyraz konieczna. Dodatkowym problemem jest to, że nadmiernego ciepła nie można odprowadzić, ponieważ otwarcie drzwi doprowadziłoby do dużego zapylenia i zabrudzenia wnętrza. Jednakże wielu rolników w Polsce nie posiada takowego „luksusu”. Starsze maszyny, które użytkują, nie są wyposażone w fabryczne układy klimatyzacji. Czy montaż klimatyzacji w starszym kombajnie lub ciągniku jest możliwy?

Rodzaje systemów klimatyzacji do ciągników rolniczych

1. Dedykowane zestawy klimatyzacji

Jest to najbardziej profesjonalne podejście do tematu. W przypadku zakupu kompletnego zestawu klimatyzacji otrzymujemy w zestawie: sprężarkę, skraplacz, parownik, zawór rozprężny, filtr osuszający, czujnik ciśnienia, termostat, zestaw węży, końcówek i złączek, a także elementy panelu klimatyzacji. Zestawy klimatyzacji montowane w ciągnikach są przystosowane do trudnych warunków panujących na polu, co za tym idzie, ich awaryjność jest mniejsza.

2. Uniwersalne klimatyzatory dachowe

Tańszym rozwiązaniem może być zakup uniwersalnego klimatyzatora dachowego, który, jako jeden zintegrowany moduł, montuje się w szyberdachu kombajnu lub ciągnika. Do zasilenia tego typu urządzenia wymagane jest zazwyczaj gniazdo 12 V. Niewątpliwą zaletą jest możliwość przenoszenia klimatyzatora między różnymi maszynami, np. podczas żniw można użytkować go w kombajnie, a po tym okresie przełożyć z powrotem do ciągnika i cieszyć się lepszym komfortem pracy. W tym przypadku czynnikiem odpowiadającym za obniżenie temperatury powietrza jest standardowy czynnik chłodniczy, np. R134a. Praca tego urządzenia sprawia, że powietrze wewnątrz kabiny jest mocno osuszone.

3. Klimatyzatory wodne (ewaporacyjne)

Kolejnym rodzajem klimatyzatora, który można wziąć pod uwagę, jest klimatyzator wodny. Działanie takiego układu jest bardzo podobne jak w przypadku zwykłej klimatyzacji, której zadaniem jest obniżenie temperatury powietrza. Jednak zasada działania takiego systemu polega na obiegu wody w układzie. Poprzez odparowywanie wody otrzymujemy chłodne powietrze. Wszystko odbywa się dzięki zjawisku znanemu jako kompensacja. Cały proces chłodzenia przebiega najsprawniej, gdy na zewnątrz panuje wysoka temperatura, bowiem parowanie przebiega wtedy najintensywniej.

Do działania takiego układu wystarczy zwykła woda, np. z kranu. Do zasilania klimatyzacji wodnej wystarczy podłączenie jej do gniazda zapalniczki bądź bezpośrednio do akumulatora. Napięcie, jakie potrzebuje do prawidłowego działania, to 12V. Dużą zaletą klimatyzatora wodnego jest stosunkowo prosty montaż. Całe urządzenie znajduje się w jednej obudowie, którą montuje się w oknie ciągnika. Pewną wadą jest z kolei kwestia jego wydajności, która jest mniejsza niż w przypadku standardowego klimatyzatora.

4. Klimatyzacja z "demobilu" (używane układy samochodowe)

Można zdecydować się też na inny, bodaj najtańszy, ale też potencjalnie najbardziej problematyczny wariant, mianowicie montaż klimatyzacji z „demobilu”, np. z używanego kombajnu, ciągnika czy samochodu. Na system tego typu składa się wiele elementów, między innymi: skraplacz, chłodnica, sprężarka, parownik, osuszacz oraz przewody. Takie rozwiązanie będzie bardzo wydajne, lecz należy pamiętać o tym, że klimatyzacja samochodowa nie jest przystosowana do warunków panujących na polu, zatem ciężkie warunki pracy oraz zapylenie mogą znacząco wpłynąć na trwałość układu.

Koszty i montaż różnych typów klimatyzacji

Koszty dedykowanych zestawów

Koszty kompletnych dedykowanych zestawów rozpoczynają się od około 4250 zł i zwykle nie przekraczają kwoty rzędu 5000 zł. Do tego należy doliczyć koszt czynnika chłodzącego (zwykle około 2 kg, a więc koszt w granicach 200 zł). Jeżeli nie zdecydujemy się na montaż we własnym zakresie, usługa montażu to koszt około 1000 zł. Łączny koszt zakupu takiej klimatyzacji to około 5000 zł. Do tego należy doliczyć serwis, czyli napełnienie układu czynnikiem chłodniczym, np. R134a - czyli około 500 zł. Koszt montażu dedykowanej klimatyzacji do ciągnika to około od 1500 zł do 2000 zł. Wydajność takiego układu jest najlepsza ze wszystkich wyżej wymienionych, ponieważ jest ona najlepiej przystosowana do danego ciągnika i warunków, w których będzie musiała pracować.

Koszty uniwersalnych klimatyzatorów dachowych

Ceny uniwersalnych klimatyzatorów dachowych rozpoczynają się od około 3000 zł do 3500 zł. Pewną wadą tego typu urządzeń jest zwiększenie wysokości kabiny kombajnu lub ciągnika, należy więc uważać podczas wjeżdżania do niższych budynków. Podobnie jak w przypadku klimatyzatora wodnego, po zamontowaniu tego typu sprzętu pozostaje nam otwór w dachu, który może być problemem po zaprzestaniu jego użytkowania - pozostanie nam zakup nowego pokrycia lub załatanie pozostawionego otworu. Serwis w przypadku użytkowania tego typu urządzenia może kosztować trochę więcej niż w przypadku klimatyzacji wodnej.

Koszty i montaż klimatyzatorów wodnych

Koszty zakupu klimatyzatora wodnego zaczynają się od około 3000 zł do 3500 zł. Montaż urządzenia wygląda podobnie jak w przypadku standardowego klimatyzatora. Koszty eksploatacji ograniczają się tutaj do wody (może być to woda z wodociągu) i tabletek odkażających i odkamieniających, których koszt to około 30-35 zł na sezon. Jest to niewątpliwie duża zaleta, gdy spojrzymy na koszty serwisu standardowej klimatyzacji, który kosztuje 10 razy tyle. Natomiast znaczącą wadą jest fakt, iż do montażu tego typu klimatyzatora należy wyciąć otwór w dachu. Dodatkowo montując tego typu urządzenie, podnosimy wysokość ciągnika, dlatego należy o tym pamiętać podczas przemieszczania się, by nie uszkodzić sprzętu.

Montaż i ryzyko związane z klimatyzacją z "demobilu"

Sam zakup klimatyzacji z „demobilu” nie jest drogi; kompletny układ wymontowany np. z rozbitego auta to koszt w granicach około 1500 zł. Jeżeli klimatyzacja pochodzi z takiego samego modelu, będzie to dosyć proste zadanie. Jeżeli nie - należy liczyć się z dodatkowymi kosztami, m.in. w postaci przewodów, które trzeba będzie dopasować do schematu. Wymagane przewody muszą być teflonowe; przy zastosowaniu innych czynnik ucieknie w ciągu kilku miesięcy. Instalacja elektryczna musi być pod osobny bezpiecznik. W przypadku ciągników takich jak MTZ, gdzie jest mało miejsca, „parownik” (bądź skraplacz) oraz chłodnica muszą być zamontowane blisko pakietu chłodnic z przodu, a napęd może być realizowany z wału korbowego.

Sam montaż nie jest już taki łatwy i oczywisty i nie każdy poradzi sobie ze złożonością takiego układu. Najlepszym wyjściem jest zlecenie montażu zakładowi trudniącemu się zakładaniem tego typu instalacji. Niestety wiąże się to z niemałymi kosztami; za taką usługę przyjdzie nam zapłacić więcej niż za zakup samego układu. Kupując układ klimatyzacji z używanego samochodu, nie wiemy, w jakim jest stanie. Istnieje spore ryzyko, że któryś element, np. sprężarka, może ulec awarii, co w efekcie wiązać się będzie z niemałymi kosztami, ponieważ zakup nowej sprężarki to wydatek około 1000-1500 zł. Dodatkowo należy pamiętać o tym, że układ może być nieszczelny i wpuszczony czynnik może uciekać do atmosfery, co wiąże się z uszczelnianiem i napełnianiem klimatyzacji na nowo, co również dość sporo kosztuje.

Codzienna obsługa i serwisowanie klimatyzacji

Czynności codzienne

Jeżeli klimatyzacja jest już zamontowana w naszym kombajnie lub ciągniku, należy pamiętać, że pracuje ona w skrajnie ciężkich warunkach i wymaga praktycznie codziennej obsługi. Takie czynności jak czyszczenie filtra kabinowego, parownika i chłodnicy klimatyzacji (skraplacza) powinny odbywać się codziennie, nie tylko ze względu na utrzymanie wydajności układu, ale też w celu zapobieżenia jego awarii. Filtry klimatyzacji są kluczowymi elementami, które usuwają zanieczyszczenia z powietrza w kabinie. Dlatego przede wszystkim należy je gruntownie oczyścić po zakończeniu sezonu, dotyczy to filtrów powietrza i kabinowych. Zanieczyszczone filtry zakłócają pracę układu klimatyzacyjnego. Filtry czyścimy sprężonym powietrzem. W większości przypadków, w których mamy do czynienia z nieprawidłowo działającą klimatyzacją, przyczyną są zanieczyszczone filtry.

Skraplacz i parownik to kluczowe komponenty układu klimatyzacji; należy również wyczyścić skraplacz z brudu, kurzu i insektów. Samodzielnie można sprawdzić, czy wentylator nawiewu działa prawidłowo na różnych ustawieniach prędkości, ponieważ odpowiada on za cyrkulację powietrza w kabinie. We własnym zakresie można przeprowadzić także dokładną inspekcję wizualną wszystkich widocznych elementów klimatyzacji. Warto także sprawdzić stan wszystkich połączeń w układzie klimatyzacji, aby uniknąć wycieków z układu.

Regularny serwis - rola specjalistów

Aby cieszyć się komfortem świeżego i chłodnego powietrza, należy klimatyzację serwisować przynajmniej raz w roku. Taki serwis polega na odgrzybianiu oraz oczyszczaniu i ozonowaniu przewodów w układzie oraz kabiny. Taką operację wykonuje się specjalną stacją w specjalistycznych zakładach lub autoryzowanych serwisach. Sprawdzenie szczelności instalacji i ciśnienia czynnika chłodniczego należy już jednak pozostawić specjalistom.

Warto korzystać z usług profesjonalnych serwisantów do obsługi klimatyzacji w ciągniku rolniczym. Mają oni bowiem wiedzę i doświadczenie oraz narzędzia potrzebne do przeprowadzenia ewentualnych napraw. Specjalistom warto powierzyć też dezynfekcję układu. Jest ona ważna przed sezonem letnim, ale także po jego zakończeniu. W sezonie jesienno-zimowym, kiedy jest znacznie wyższy poziom wilgotności, układ jest narażony na rozwój pleśni i grzybów. Ich obecność w parowniku lub układach rozprowadzających nie jest obojętna dla użytkownika układu klimatyzacyjnego. Ciągniki rolnicze pracują bardzo często w warunkach znacznego zapylenia, dlatego dbałość o system klimatyzacji w ciągniku rolniczym ma kluczowe znaczenie dla jego trwałości i niezawodności.

tags: #montaz #klimatyzacji #ciagnik