W trosce o prawidłowe funkcjonowanie i długowieczność koparko-ładowarek JCB 3CX, kluczowe jest regularne serwisowanie i dbanie o stan elementów ruchomych, takich jak ślizgi. Znajdują się one w wysuwie ramienia oraz w podporach stabilizujących, umożliwiając płynne przesuwanie się metalowych części względem siebie.
Maszyny budowlane pracują zazwyczaj w trudnych warunkach, co sprawia, że wymiana ślizgów jest czynnością, którą należy przeprowadzać stosunkowo często. Ślizgi te wykonane są ze specjalnego tworzywa, POLIAMID-u, które charakteryzuje się bardzo dobrymi właściwościami ślizgowymi, trwałością oraz odpornością na działanie smarów i olejów.
Przy wyborze nowych ślizgów warto zwrócić uwagę na metodę ich wykonania. Toczone ślizgi są znacznie trwalsze niż te produkowane metodą wtryskową.

Wymiana ślizgów w wysuwie tylnego ramienia
W przypadku potrzeby wymiany ślizgów w tylnym ramieniu wysuwu, często pojawia się pytanie, czy konieczne jest zdejmowanie całego ramienia. Z doświadczenia użytkowników wynika, że wymiana jest możliwa bez demontażu całego ramienia, pod warunkiem odkręcenia śrub mocujących górne ślizgi.
Procedura wymiany ślizgów w wysuwie
- Przygotowanie maszyny: Przed przystąpieniem do pracy należy odpiąć osprzęt roboczy, taki jak łyżka i szybkozłącze, aby maksymalnie odciążyć teleskop. W przypadku łyżki, zaleca się odłączenie również siłownika zamykania łyżki poprzez odkręcenie jego śrub mocujących prowadnice węży.
- Wysunięcie teleskopu: Wysuń teleskop do oporu.
- Demontaż sworznia: Wybij sworzeń i całkowicie wyciągnij teleskop. W tym celu zazwyczaj potrzebne są dwie osoby.
- Demontaż górnych ślizgów: Podeprzyj maszynę na łyżce lub innym elemencie, a następnie wybij górne, dalsze od łyżki ślizgi.
- Demontaż dolnych ślizgów: Podnieś ramię, aby łyżka znalazła się lekko nad ziemią, co stworzy potrzebny luz. Następnie wybij pozostałe górne ślizgi. Ponownie podeprzyj maszynę i wyciągnij dolne, trójkątne ślizgi, które są bliżej łyżki.
- Montaż nowych ślizgów:
- Wymianę ślizgów rozpoczynamy od trzech tylnych.
- W przypadku występowania podkładek pod starymi ślizgami, zaleca się zachowanie ich lub zastosowanie nowych o podobnej grubości.
- Po zamontowaniu nowych ślizgów, wsuń teleskop z powrotem, najlepiej za pomocą wciągarki ręcznej, do połowy długości ramienia.
- Sprawdź luz. Jeśli jest zbyt duży, wyciągnij teleskop ponownie, dołóż podkładki i powtórz operację.
- Po uzyskaniu optymalnego luzu, można podpiąć siłownik wysuwu i zabezpieczyć go nowymi segerami.
- Następnie wymień czwarty ślizg tylny na górze, potem dolny przedni, dwa boczne z przodu i ostatni górny przedni wraz z płytą.
- W każdym przypadku dodawaj lub odejmuj podkładki, aby uzyskać prawidłowe spasowanie.
- Kontrola spasowania: Po dokręceniu górnej płyty wraz ze ślizgiem, uruchom maszynę i kilkukrotnie poruszaj siłownikiem do przodu i do tyłu. Sprawdź spasowanie ślizgów. Jeśli obudowa wysuwu jest gorąca, oznacza to, że konieczne jest odjęcie podkładek.
- Montaż łyżki: Na końcu zamontuj łyżkę i jej siłownik.

Ważne wskazówki dotyczące wymiany ślizgów w wysuwie:
- Przed montażem nowych ślizgów, dokładnie oczyść i sprawdź powierzchnie, na których będą one osadzone.
- Jeśli śruby mocujące ślizgi są już na wyczerpaniu (nie można ich już dokręcić), wyjęcie podkładek nie przyniesie długoterminowego efektu. W takiej sytuacji konieczna może być wymiana śrub lub zastosowanie podkładek o większej grubości, co jednak wymaga ponownego rozebrania elementów.
- Niektóre modele koparek (np. z 1993 r.) mają ślizgi bardziej dostępne niż nowsze, które są całkowicie zabudowane.
- W przypadku zapieczonego sworznia w siłowniku teleskopu, wymiana ślizgów jest możliwa po usunięciu górnych ślizgów. Pozwala to na wysunięcie dolnych ślizgów, ich wymianę, a następnie ponowny montaż górnych ślizgów.
Regulacja luzów na ślizgach
Regulacja luzów na ślizgach tylnego ramienia odbywa się za pomocą śrub znajdujących się z boku ramienia - po trzy z każdej strony. W niektórych przypadkach pod śrubami znajdują się podkładki.
Zasada regulacji
Zasada regulacji opiera się na dokręcaniu dolnych ślizgów, podczas gdy górne ślizgi są zazwyczaj na stałe przykręcone.
- Podkładki umieszczone pod śrubami ślizgów zapobiegają wbijaniu się śruby w tworzywo ślizgu i zapewniają równomierne dociskanie.
- Jeśli śruby są już dokręcone do końca, a luz nadal występuje, oznacza to, że zarówno ślizgi, jak i metalowe prowadnice na podporze są nadmiernie zużyte. W takim przypadku może być konieczna regeneracja (naspawanie i obróbka) samej podpory lub jej wymiana.
- Dodawanie lub odejmowanie podkładek jest metodą regulacji, która pozwala na precyzyjne kasowanie luzów.

Ślizgi w podporach stabilizujących
Podpory stabilizujące w koparko-ładowarkach pełnią kluczową rolę w zapewnieniu stabilności maszyny podczas pracy tylną łyżką. Prawidłowe działanie podpór zależy od stanu ślizgów, w które są wyposażone.
Wymiana ślizgów w podporach
Wymiana ślizgów w podporach stabilizujących wymaga podniesienia i zabezpieczenia tyłu maszyny. Należy zawsze używać certyfikowanych podpór warsztatowych (kobyłek) o odpowiedniej nośności.
Procedura wymiany ślizgów w podporach
- Zabezpieczenie maszyny: Podnieś i zabezpiecz tył maszyny certyfikowanymi podporami warsztatowymi.
- Demontaż siłownika: Wybij dolny i górny sworzeń, a następnie wyjmij siłownik podnoszenia podpór.
- Demontaż tuby: Wyciągnij tubę suwnicą do góry.
- Demontaż ślizgów: Wyciągnij dwa ślizgi znajdujące się w obudowie.
- Czyszczenie: Bardzo dokładnie oczyść wnętrze obudowy, aby nowe ślizgi nie napotykały oporu.
- Montaż nowych ślizgów:
- Zacznij od założenia ślizgów w obudowie.
- Wybierz ślizgi o średniej grubości, a następnie zamontuj górne ślizgi, dokładnie je dopasowując.
- Włóż tubę do obudowy, pomagając sobie młotem w razie potrzeby. Tubę wciskaj do momentu, aż dolny otwór na sworzeń znajdzie się poniżej obudowy.
- Włóż siłownik i zablokuj go sworzniem, zabezpieczając go nowymi segerami. Otwór w tubie musi się zgrać z główką siłownika.
- Załóż płytę podpory z nowym sworzniem.
- Ostatnią czynnością jest zakładanie ślizgów dolnych. Siłę ich docisku reguluje się poprzez dodawanie lub ujmowanie podkładek.
- Powtórzenie procedury: Powtórz procedurę dla drugiej podpory.
- Testowanie: Po zakończeniu montażu, odpal maszynę i wysuń podpory. Powinien być wyczuwalny lekki opór. Energicznymi ruchami ramieniem sprawdzaj stabilność maszyny.

Dodatkowe informacje dotyczące ślizgów
- Ślizg regulacyjny (grzybek) podpory stabilizatora jest wykonany z wytrzymałego tworzywa o niskim współczynniku tarcia i służy do kasowania luzów między wewnętrzną a zewnętrzną częścią podpory. Precyzyjna regulacja za pomocą gwintu pozwala na idealne dopasowanie.
- W ofercie dostępne są również ślizgi górne o różnej grubości (np. 5mm, 6.4mm, 7.4mm) do kasowania większych luzów.
- Dostępne są również inne części do regeneracji podpory, takie jak ślizg dolny wkładany (2 szt. na stronę) oraz ślizg dolny metalowy (2 szt.).
- Dla zapewnienia idealnego poślizgu i ochrony przed korozją, powierzchnie ślizgowe można pokryć dedykowanym środkiem smarnym.
- Ślizgi regulacyjne są elementami eksploatacyjnymi, które celowo zużywają się, chroniąc droższe metalowe elementy podpory. Koszt ich wymiany jest znikomy w porównaniu do ryzyka uszkodzenia siłownika lub wypadku.
- Regularne mycie ślizgów, poprzez wlewanie wody do wnętrza tuby, pomaga wypłukać nagromadzony brud i zapobiega szybszemu zużyciu części maszyny.
Odpinanie i montaż łyżki w JCB 3CX
Wymiana osprzętu roboczego, takiego jak łyżka, wymaga precyzyjnego przeprowadzenia każdego etapu, aby zapewnić długowieczność maszyny i bezpieczeństwo operatora.
Przygotowanie do demontażu
- Zatrzymaj maszynę na równym, utwardzonym terenie.
- Całkowicie wyłącz układ napędowy, ustawiając silnik w pozycji neutralnej i zabezpieczając kluczyki.
- Rozpręż układ hydrauliczny poprzez kilkukrotne poruszenie joystickami.
- Upewnij się, że koparka jest unieruchomiona nie tylko postojowo, ale również hydraulicznie, stosując zawory odcinające lub blokady zapadkowe.

Procedura odpinania łyżki
- Demontaż zabezpieczeń: Usuń zabezpieczenia trzpieni łyżki (zawleczki, pierścienie).
- Podparcie łyżki: Podeprzyj łyżkę dedykowanymi podporami o szerokiej podstawie.
- Wyjęcie trzpieni: Po usunięciu zabezpieczeń i podparciu łyżki, delikatnie wycofaj ramię, aby wyjąć trzpienie.
Procedura montażu łyżki
- Kontrola stanu technicznego: Przed montażem sprawdź stan techniczny tulei prowadzących, gniazd i otworów na trzpienie. Usuń wszelkie zanieczyszczenia.
- Pozycjonowanie łyżki: Ustaw łyżkę w linii z ramieniem i głowicą siłownika, minimalizując luzy.
- Osadzenie trzpieni: Powoli opuść ramię do momentu kontaktu z punktem montażowym i osadź trzpienie.
- Montaż zabezpieczeń: Zamontuj zawleczki zabezpieczające.
Kontrola końcowa
- Wykonaj powolne ruchy testowe siłownikiem przy niskich obrotach silnika, sprawdzając czy nie występują nienaturalne dźwięki lub ruchy.
- Sprawdź luz poprzeczny - wyraźne „bicie” boczne może świadczyć o niedopasowaniu trzpienia do gniazda lub zużyciu tulei.