W 2007 roku w Krzyszkowicach dokonano niezwykłego odkrycia - z ziemi wydobyto wrak niemieckiego, gąsienicowego ciągnika artyleryjskiego z czasów II wojny światowej. To wydarzenie stało się początkiem ambitnego „Projektu RSO”, realizowanego przez Muzeum Regionalne „Dom Grecki” (obecnie Muzeum Niepodległości) w Myślenicach.
Historia pojazdu Raupenschlepper Ost
Gąsienicowy ciągnik artyleryjski Raupenschlepper Ost (RSO), z oznaczeniem Steyr 470, zaczęto produkować w 1942 roku specjalnie na potrzeby frontu wschodniego. Konstrukcja pojazdu została częściowo oparta na radzieckim ciągniku STZ-3 Komsomolec, jednak wyposażono go w seryjnie produkowany silnik samochodu Steyr 1500A. Ośmiocylindrowy, chłodzony powietrzem silnik benzynowy pozwalał ważącemu 3,5 tony pojazdowi rozwinąć prędkość maksymalną 19 km/h.
Pojazd ten doskonale sprawdzał się w błotnistych i zasypanych śniegiem warunkach. Jego podstawowym przeznaczeniem był przewóz zaopatrzenia i amunicji oraz holowanie uzbrojenia, w tym armat przeciwpancernych Pak 40, haubic 105 mm LeFh czy ciężkich moździerzy. Do końca wojny wyprodukowano łącznie 28 000 egzemplarzy tego ciągnika.
Wydobycie i restauracja wraku
Historia myślenickiego wraku sięga zimy 1945 roku. Pojazd został porzucony przez wycofujące się niemieckie oddziały, gdy utknął podczas próby przeprawy przez rzekę. Przez dziesięciolecia spoczywał w ziemi, aż do momentu, gdy inicjatywę jego wydobycia podjął Paweł Lemaniak przy wsparciu Muzeum „Dom Grecki” oraz Polskiego Towarzystwa Historycznego w Nowym Targu.
Początkowo liczono na znalezienie transportera opancerzonego, jednak wydobyto tzw. „wannę” - główny element podwozia wraz z niekompletnym mostem napinającym. Konserwacja wymagała ogromnego nakładu pracy; tylko ręczne oczyszczenie i zabezpieczenie skorodowanych elementów zajęło około 600 godzin.
Współpraca międzynarodowa
„Projekt RSO” zyskał rozgłos wykraczający poza granice Polski. Dzięki pasji zaangażowanych osób udało się zgromadzić ogniwa gąsienic, koła napędowe i napinające. Wsparcie napłynęło od darczyńców z całego świata, w tym amerykańskiej Polonii, mieszkańców Niemiec i Austrii. Projekt stał się przykładem bezinteresownej współpracy, w której wszystkim zależy na ocaleniu zabytku techniki.
Prezentacja eksponatu w Muzeum Niepodległości
Dziś zrekonstruowany ciągnik stanowi jeden z kluczowych punktów wystawy historycznej w Muzeum Niepodległości w Myślenicach. Ekspozycja ta pozwala zwiedzającym przenieść się w czasie i poznać historię regionu od średniowiecza po czasy PRL. W sekcji poświęconej II wojnie światowej, obok rekonstrukcji ciągnika, można zobaczyć unikatowe materiały archiwalne, instrukcje obsługi oraz liczne fotografie wojenne.
Informacje dla zwiedzających
- Lokalizacja: Muzeum Niepodległości w Myślenicach.
- Dostępność: Muzeum jest przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych i rodzin z dziećmi (winda, podjazdy).
- Udogodnienia: Przy obiekcie znajduje się duży bezpłatny parking.
- Wstęp: Bezpłatny, codziennie z wyjątkiem poniedziałków i sobót.