Średnia powierzchnia użytków rolnych na 1 ciągnik w województwach

Polska od 2015 roku obserwuje systematyczny wzrost średniej powierzchni gruntów rolnych użytkowanych, co świadczy o konsolidacji i powiększaniu gospodarstw rolnych. Mimo spadającej liczby gospodarstw, wzrasta udział gruntów własnościowych oraz objętych umowami dzierżawy.

Wyzwania dla młodych rolników

Dla niektórych młodych rolników, ubiegających się o Premię dla Młodych Rolników, wzrost średniej powierzchni w kraju może stanowić wyzwanie. Posiadanie na przykład 10 hektarów w województwach łódzkim, lubelskim, małopolskim, mazowieckim, podkarpackim, śląskim i świętokrzyskim nie pozwoli na uzyskanie punktów za wielkość gospodarstwa, jeśli średnia wojewódzka jest wyższa od średniej krajowej.

Ekspert ds. rolnictwa, Grzegorz Ignaczewski, wyjaśnia zasady przyznawania premii: „Jeżeli jest to województwo, które ma średnią powierzchnię gospodarstwa wyższą od krajowej, to wówczas bierzemy pod uwagę średnią krajową. Jeżeli natomiast jest to województwo, w którym średnia wojewódzka jest niższa od krajowej, to wówczas bierzemy pod uwagę przy przyznawaniu premii dla młodego rolnika średnią wojewódzką. I to będzie ta minimalna powierzchnia gospodarstwa tworzonego przez młodego rolnika. Z tej powierzchni połowa musi być docelowo przejęta na własność lub w formie dzierżawy z Zasobu Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, którym dysponuje KOWR.”

Powszechne Spisy Rolne 2010 i 2020

Powszechny Spis Rolny 2020 został przeprowadzony w okresie od 1 września do 30 listopada 2020 roku. Obejmował on gospodarstwa rolne, których użytkownikami były osoby fizyczne (gospodarstwa indywidualne) oraz osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Spisem nie byli objęci właściciele ziemi, którzy nie prowadzą działalności rolniczej, a także użytkownicy poniżej 1 ha użytków rolnych, prowadzący działalność rolniczą na małą skalę.

Zmiany w liczbie i powierzchni gospodarstw rolnych

Z najnowszych danych GUS wynika, że liczba gospodarstw rolnych ogółem wyniosła w 2020 r. ok. 1 317 tys. i w porównaniu do Powszechnego Spisu Rolnego z 2010 r. zmniejszyła się o ok. 190 tys. (tj. o 12,7%). Od 2002 r. do 2010 r. zmalała o 1/4 liczba gospodarstw rolnych w Polsce, a o 8 proc. spadła powierzchnia upraw.

Obserwowany spadek liczby gospodarstw rolnych, przy nieznacznym spadku powierzchni użytków rolnych, znalazł swoje odzwierciedlenie we wzroście średniej powierzchni użytków rolnych (UR) przypadającej na 1 gospodarstwo rolne o ok. 13%, tj. z 9,8 ha w 2010 r. do ok. 11,2 ha w 2020 r. Powierzchnia użytków rolnych ogółem w gospodarstwach rolnych wyniosła ok. 14 637 tys. ha, co oznacza zmniejszenie o ok. 200 tys. ha (o 1,5%) w ciągu ostatnich 10 lat.

Sytuacja w województwie podkarpackim

Według wstępnych wyników spisu, liczba gospodarstw rolnych w województwie podkarpackim wyniosła 113,9 tys., co oznacza zmniejszenie o 26,6 tys. (18,9%) w porównaniu do wyników Powszechnego Spisu Rolnego z 2010 roku. Gospodarstwa z województwa podkarpackiego stanowiły 8,6% gospodarstw rolnych w kraju.

Struktura gospodarstw rolnych w województwie podkarpackim nadal pozostaje rozdrobniona. W 2020 roku, podobnie jak dziesięć lat wcześniej, przeważały gospodarstwa o powierzchni do 5 ha użytków rolnych (79,4% ogółu gospodarstw). W ciągu ostatnich 10 lat powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwach rolnych na Podkarpaciu zmniejszyła się o 47 tys. ha (o 7,7%) i w 2020 roku zajmowała 562,4 tys. ha. Średnia powierzchnia ogólna gospodarstwa rolnego wzrosła z 5,2 ha w 2010 roku do 5,8 ha w 2020 roku (użytków rolnych z 4,3 ha do 4,9 ha). Średnia powierzchnia użytków rolnych przypadająca na gospodarstwo była najwyższa w powiecie bieszczadzkim (9,0 ha).

Zmiany w strukturze zasiewów i pogłowiu zwierząt

W stosunku do 2010 r., w 2020 r. powierzchnia zasiewów w gospodarstwach rolnych zwiększyła się o ok. 340 tys. ha (o 3,3%), natomiast zmniejszyła się powierzchnia sadów o ok. 50 tys. ha (o ok. 14%) i trwałych użytków zielonych o ok. 45 tys. ha. Ogólna powierzchnia zasiewów w gospodarstwach rolnych w 2020 r. wyniosła ponad 10 707 tys. ha. W strukturze zasiewów nadal dominującą uprawą są zboża ogółem (ok. 70%), których powierzchnia uprawy wyniosła ok. 7 377 tys. ha. Prawie dwukrotnie zwiększyła się powierzchnia upraw rzepaku.

Pogłowie bydła w kraju wyniosło 6 299 tys. sztuk, co oznacza wzrost o ponad 550 tys. sztuk (o blisko 10%) w stosunku do 2010 r. Pogłowie świń wyniosło 11 203 tys. sztuk, zmniejszając się w porównaniu z wynikami PSR 2010 o ok. 4 000 tys. sztuk. Obsada zwierząt gospodarskich na 100 ha użytków rolnych w 2020 r. wynosiła: bydła: 43 sztuki (o ponad 10% więcej niż w 2010 r.) oraz świń: 77 sztuk.

Sytuacja w województwie podkarpackim

Powierzchnia zasiewów w gospodarstwach rolnych w 2020 roku wyniosła 302,4 tys. ha, co stanowiło wzrost o 6 tys. ha w porównaniu do poprzedniego spisu. Dominującą uprawą były zboża, zajmując powierzchnię 229,1 tys. ha (75,8% ogólnej powierzchni zasiewów). W okresie 2010-2020 odnotowano znaczny wzrost (o 62,5%) powierzchni uprawy rzepaku i rzepiku, natomiast zmniejszyła się (o ponad 50%) powierzchnia uprawy ziemniaków.

W porównaniu z poprzednim spisem, odnotowano spadek pogłowia większości gatunków zwierząt gospodarskich. Pogłowie bydła ogółem na Podkarpaciu liczyło 79,0 tys. sztuk (o 30,5% mniej niż w 2010 roku), co stanowiło 1,3% pogłowia bydła w kraju. Odnotowano również spadek pogłowia krów o 40,5%. Pogłowie trzody chlewnej wyniosło 135,1 tys. sztuk, stanowiąc 1,2% pogłowia świń w kraju.

Zużycie nawozów i park maszynowy

Zużycie nawozów mineralnych (NPK) na 1 ha użytków rolnych wyniosło przeciętnie 85,9 kg (wzrost z 65,1 kg w 2010 roku). Największy wzrost odnotowano w zużyciu nawozów potasowych (o 70,2%). Zużycie nawozów wapniowych na 1 ha użytków rolnych wyniosło 71,3 kg.

Park maszynowy w latach 2010-2020

W 2020 r. w gospodarstwach rolnych znajdowało się ok. 1 444 tys. ciągników, co oznacza wzrost o ok. 13% w porównaniu z 2010 r. W 2020 r. na jedno gospodarstwo rolne przypadało średnio ok. 1,1 ciągnika, wobec 0,9 w 2010 r. Pomimo zwiększenia się liczby ciągników w gospodarstwach rolnych, średnia powierzchnia użytków rolnych przypadająca na 1 ciągnik utrzymała się na zbliżonym poziomie - ok. 10 ha.

Ponadto, w 2020 r. w gospodarstwach rolnych znajdowało się ok. 167 tys. kombajnów zbożowych, co oznacza wzrost o ponad 10% w porównaniu z 2010 r. W stosunku do wyników poprzedniego spisu rolnego, przy utrzymującej się od lat przewadze zbóż w strukturze powierzchni zasiewów i wzroście powierzchni uprawy rzepaku, zwiększyła się liczba kombajnów do zbioru tych ziemiopłodów (o 27,3%).

Park maszynowy w województwie podkarpackim

Według wstępnych danych Powszechnego Spisu Rolnego w 2020 roku, w gospodarstwach rolnych na Podkarpaciu było 91,3 tys. ciągników, co oznacza spadek o 4,9% w porównaniu z 2010 rokiem. Na 100 gospodarstw przypadało 80 ciągników (wzrost z 68 w 2010 roku).

Ogólnopolskie dane GUS dotyczące ciągników rolniczych (badanie z 2023 r.)

Badanie „Zintegrowane statystyki dotyczące gospodarstw rolnych (R-SGR)” przeprowadzone w 2023 roku objęło 1464,4 tys. ciągników rolniczych.

Udział gospodarstw z ciągnikami i zależność od powierzchni

Udział gospodarstw z ciągnikami w ogólnej liczbie gospodarstw rolnych wynosił ok. 71% i zwiększał się wraz ze wzrostem powierzchni użytkowanych gruntów: od ok. 31% w gospodarstwach do 1 ha UR włącznie, do blisko 91% w gospodarstwach o powierzchni powyżej 10 ha UR. Przeciętnie w każdym gospodarstwie rolnym znajdował się jeden ciągnik. W gospodarstwach mniejszych obszarowo (do 15 ha UR) przypadało średnio od 36 do 171 ciągników na 100 gospodarstw. W gospodarstwach powyżej 15 ha UR wykorzystywano już więcej niż 2 ciągniki.

Rozkład mocy ciągników

Zdecydowana większość gospodarstw wyposażona była w ciągniki o mocy: 15-25 kW (ok. 28%), 25-40 kW (ok. 31%), 40-60 kW (ok. 41%) oraz 60-100 kW (ok. 30%). W strukturze ciągników według mocy silnika, ciągniki o mocy od 15 do 25 kW, od 25 do 40 kW, od 40 kW do 60 kW i od 60 kW do 100 kW stanowiły łącznie ok. 88% wszystkich maszyn. Odsetek gospodarstw rolnych z ciągnikami o najwyższej mocy (100 kW i więcej) kształtował się na poziomie ok. 12%. Najmniej odnotowano gospodarstw rolnych z ciągnikami o najniższej mocy (do 15 kW) - ok. 2 procent.

Zróżnicowanie terytorialne

W 2023 r. średnia powierzchnia przypadająca na 1 ciągnik wyniosła 10,0 ha użytków rolnych. Zanotowano duże zróżnicowanie terytorialne pod względem wyposażenia gospodarstw w ciągniki rolnicze. Udział gospodarstw z ciągnikami w ogólnej liczbie gospodarstw rolnych w województwie kształtował się od ok. 61% do ok. 80%. Najwyższy był w województwach: kujawsko-pomorskim, podlaskim, lubelskim i świętokrzyskim. Najniższy udział podmiotów z ciągnikami w ogólnej liczbie gospodarstw wystąpił w województwach: lubuskim i dolnośląskim (po ok. 61%) oraz zachodniopomorskim, warmińsko-mazurskim i śląskim (od ok. 63% do ok. 65%).

tags: #najmniejsza #powierzchnia #uzytkow #rolnych #przypada #na