Przepisy dotyczące oznakowania i rejestracji koparko-ładowarek w Polsce

Kwestia oznakowania i rejestracji koparko-ładowarek oraz innych maszyn budowlanych w Polsce budzi wiele wątpliwości zarówno wśród przedsiębiorców, jak i operatorów. Przepisy dotyczące statusu tych maszyn, ich poruszania się po drogach publicznych oraz związanych z tym obowiązków, w tym podatkowych, są często interpretowane niejednolicie. Niniejszy artykuł ma na celu usystematyzowanie dostępnych informacji i wskazanie kluczowych aspektów prawnych.

Status koparki w świetle przepisów podatkowych i branżowych

W związku z niejednolitym postępowaniem urzędów skarbowych, wskazano na niezbędność podjęcia prac legislacyjnych w celu ustalenia na podstawie ustawy bądź przepisów wykonawczych statusu „koparki” jako maszyny budowlanej, która nie podlega obowiązkowi złożenia VAT-23 w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Niejednolita interpretacja urzędów skarbowych

Do tej pory urzędy skarbowe, w ocenie wielu przedsiębiorców, dokonują wykładni na podstawie art. 38 ust. 1 w zw. z ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Zgodnie z tym rozporządzeniem „środek transportu” obejmuje pojazdy mechaniczne lub inne, a także innego rodzaju wyposażenie i urządzenia służące do przewozu osób lub rzeczy z miejsca na miejsce, w tym przeznaczone do ciągnięcia, przesuwania lub pchania przez pojazdy, i zasadniczo zaprojektowane oraz faktycznie nadające się do wykorzystania w celu transportu.

Przepis art. 2 pkt 10 lit. a ustawy wskazuje natomiast, że przez nowy środek transportu rozumie się przeznaczone do transportu osób lub towarów pojazdy lądowe napędzane silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 centymetrów sześciennych lub o mocy większej niż 7,2 kilowata, jeżeli przejechały nie więcej niż 6000 kilometrów lub od momentu dopuszczenia ich do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy. Za moment dopuszczenia do użytku pojazdu lądowego uznaje się dzień pierwszej rejestracji lub dzień, w którym pojazd podlegał obowiązkowi rejestracji. Jeśli nie można ustalić tych dat, uznaje się dzień wydania przez producenta pierwszemu nabywcy lub dzień pierwszego użycia demonstracyjnego.

Charakterystyka koparki a definicja środka transportu

W związku z faktem, że powyższa definicja wskazuje na obowiązek rejestracji jako przesłankę określenia środka transportu podlegającego zgłoszeniu VAT-23, pomocniczo należy przywołać treść przepisu art. 71 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3.

Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd samochodowy to pojazd silnikowy, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h; określenie to nie obejmuje ciągnika rolniczego. W ustępie 36 przywołanego przepisu ustawodawca zdefiniował pojazdy specjalne jako pojazd samochodowy lub przyczepę przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji.

Urzędy skarbowe wielokrotnie, m.in. w interpretacji indywidualnej z dnia 21 listopada 2014 roku (sygn. ILPP2/443-928/14-2/AK) określały, że koparki, koparko-ładowarki, agregaty prądotwórcze, walce wibracyjne, ubijarki, zagęszczarki, czy układarki mas bitumicznych nie są pojazdami samochodowymi, lecz są maszynami budowlanymi.

W tym zakresie należy również odnieść się do cech koparki. Koparka nie może być wykorzystywana do transportu osób ani towaru. Zabraniają tego przepisy o ruchu drogowym. Może być wykorzystywana wyłącznie do załadunku i rozładunku, w przeważającej części kruszywa. Koparka może przemieszczać się po drogach publicznych jako pojazd wolnobieżny. Koparka nie podlega rejestracji ani obowiązkowym badaniom technicznym. Mobilność koparki przejawia się wyłącznie załadunkiem i rozładunkiem kruszyw w miejscu, w którym wykonywane są prace, nie może być wykorzystywana jako środek do transportu osób ani towarów. Posiada tylko jedno miejsce siedzące dla operatora. Koparka ma silnik o pojemności większej niż 48 cm³. Co istotne, maszyny tego typu nie mają podanego przebiegu w kilometrach, gdyż znaczną część czasu pracy wykonują, stojąc w miejscu, pracuje tylko silnik, a maszyna wykonuje pracę. Koparka ponadto nie podlega rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego.

Wnioski dotyczące statusu koparki

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że koparka nie jest „środkiem transportu” w rozumieniu, jakie wynika z przepisów VAT-u lub rozporządzenia wykonawczego 282/2011. Podstawową funkcją nabytej koparki jest przesypywanie kruszyw w magazynie oraz załadunek kruszyw. Mobilność koparki przejawia się wyłącznie załadunkiem i rozładunkiem kruszyw w miejscu pracy maszyny budowlanej - koparki. Koparka nie podlega rejestracji ani obowiązkowym badaniom technicznym.

Definicje branżowe ponadto jednoznacznie wskazują na cechy koparki jako maszyny budowlanej, tzn. poprzez pojęcie koparki należy rozumieć urządzenie stworzone z myślą o wykonywaniu robót ziemnych. Zastosowanie znajduje głównie w oddzielaniu urobku i załadunku go na maszyny transportowe bądź składowiska. Wskazać należy również, że od osoby posługującej się koparką wymaga się posiadania uprawnień operatora koparki. W trakcie kursu, na podstawie którego można uzyskać stosowne uprawnienia, kandydat zobowiązany jest przyswoić wiedzę z zakresu budowy konkretnej klasy maszyn budowlanych i sposobu ich działania, a stosowne uprawnienia odnotowane są w książce operatora maszyn roboczych. Mając na uwadze powyższe, terminologia branżowa jednoznacznie kwalifikuje koparki jako maszyny budowlane.

W tym kontekście przywołać należy także przepis art. 2a ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu: Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.

W opozycji do przywołanych wyżej ustaleń urzędów skarbowych stoi m.in. treść rozporządzenia ministra rozwoju i finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych, w którym w § 2 pkt 1 oraz 2 koparki jednonaczyniowe oraz wielonaczyniowe zalicza się do maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych.

Obowiązek rejestracji maszyn budowlanych

Maszyny budowlane są nieodłącznym elementem prac prowadzonych w związku z wieloma inwestycjami, a ich transport często wymaga przemieszczania się po drogach publicznych. Kwestię poruszania się maszyn budowlanych po drogach publicznych regulują przepisy Prawa o ruchu drogowym. Według ustawy z dn. 20 czerwca 1997 w ruchu drogowym mogą uczestniczyć wyłącznie maszyny o własnym napędzie kołowym.

Pojazdy wolnobieżne a rejestracja

Co więcej, pojazdy wolnobieżne (poruszające się z prędkością nie większą niż 25 km/h), a więc m.in. koparki, równiarki, żurawie i dźwigi samojezdne, mogą oddalić się od placu budowy na odległość do 20 km. Zgodnie z przepisami Prawa o ruchu drogowym z obowiązku rejestracji zwolnione są maszyny budowlane wolnobieżne.

Należy jednak zaznaczyć, że uczestniczące w ruchu drogowym maszyny budowlane muszą mieć ubezpieczenie OC. Prowadzić je mogą jedynie osoby o odpowiednich uprawnieniach. Rejestracja maszyn budowlanych to temat, który budzi wiele pytań wśród inwestorów i operatorów sprzętu.

Koparka czy koparko-ładowarka to maszyny niezwykle popularne na budowach, ale czy zawsze muszą posiadać tablice rejestracyjne? Zgodnie z ustawą Prawo o ruchu drogowym, maszyna budowlana - w tym koparka lub koparko-ładowarka - traktowana jest jako pojazd wolnobieżny. Oznacza to, że podlega rejestracji, jeśli ma poruszać się po drogach publicznych.

Koparka, tak jak każda inna maszyna budowlana, nie wymaga rejestracji, jeśli pracuje tylko w obrębie placu budowy. Jednak w momencie, gdy musi przemieścić się drogą publiczną - nawet na krótki odcinek - obowiązek rejestracyjny wchodzi w grę. Koparko-ładowarki to pojazdy szczególnie często spotykane w ruchu drogowym, np. podczas przemieszczania się pomiędzy inwestycjami. W takim przypadku muszą posiadać tablice rejestracyjne i spełniać wymagania ustawy.

Warto pamiętać, że pojazd wolnobieżny może poruszać się po drogach publicznych z prędkością do 25 km/h. Operator musi mieć odpowiednie uprawnienia, a maszyna - aktualne ubezpieczenie OC. Dla wielu firm budowlanych rejestracja maszyn to nie tylko obowiązek, ale także ochrona. Ubezpieczenie OC chroni operatora i właściciela w przypadku szkód wyrządzonych osobom trzecim.

Rejestracja maszyn budowlanych takich jak koparka czy koparko-ładowarka jest wymagana zawsze wtedy, gdy sprzęt ma uczestniczyć w ruchu drogowym. Jeśli maszyna pracuje wyłącznie na placu budowy, nie ma takiego obowiązku.

Oznakowanie pojazdów wolnobieżnych i transportujących ładunki niebezpieczne

Maszyna musi być wyposażona w trójkąt ostrzegawczy i "kogut" (włączony w czasie jazdy). Kogut włączony tylko i wyłącznie w czasie wykonywania pracy na drodze / ulicy.

Pojazdy transportujące ładunki niebezpieczne należy odpowiednio oznakować. W tym celu stosuje się nalepki ostrzegawcze. Nalepki ostrzegawcze powinny być umieszczone na zewnętrznej powierzchni kontenerów, MEGC, MEMU, kontenerów-cystern, cystern przenośnych oraz pojazdów. Oznaczenia muszą odpowiadać wzorom i wymaganiom zawartym w załącznikach do umowy ADR.

Rodzaje nalepek ostrzegawczych

• Jeżeli przewożone są materiały podklasy 1.5 grup zgodności D, razem z materiałami lub przedmiotami podklasy 1.2, to pojazd lub kontener powinno się zaopatrzyć w nalepki wymagane dla podklasy 1.1.
• Dla klasy 7 nalepka zagrożenia dominującego powinna odpowiadać wzorowi 7D. Nalepka ta nie jest wymagana dla pojazdów i kontenerów przewożących wyłączone sztuki przesyłki i dla kontenerów małych.

Kwestie związane z BHP, oznakowaniem przestrzeni i bezpieczeństwem ruchu drogowego są kluczowe dla wszystkich uczestników. Artykuły mają jedynie charakter poglądowy. Nie stanowią wykładni prawa, nie mogą być traktowane jako profesjonalna porada prawna, ani nie mogą jej zastąpić.

tags: #naklejka #odblask #bialo #czerwony #koparko #ladowarka