Poszukując używanego ciągnika do cięższych prac o mocy ponad 120 KM, warto przyjrzeć się bliżej serii TM marki New Holland. Ciągniki New Holland z serii TM 120-190 były produkowane w latach 2002-2009. Stanowiły one drugą generację serii TM 115-165 z lat 1999-2002, do której należało 5 modeli ciągników z silnikami o mocach od 116 KM (model TM115 z silnikiem wolnossącym) do 168 KM (TM 165).
Historia i Popularność Serii TM
Ciągniki serii TM nie należą do ścisłej "top-listy" maszyn używanych - nie znajdziemy ich zbyt wiele wśród ogłoszeń maszyn "z drugiej ręki". Wynika to m.in. z faktu, iż nie są to jeszcze leciwe maszyny (lata produkcji 1999-2009) i bardzo często ciągle są użytkowane przez pierwszych właścicieli, którzy doceniają ich bezawaryjność, prostotę obsługi i komfort pracy, jaki oferują. Niemniej jednak z roku na rok na rynku wtórnym wybór tych maszyn jest coraz większy. Znaczna część ciągników pochodzi ze sprzedaży krajowej, część trafia do nas z Zachodu. W porównaniu do konkurencyjnych w tym zakresie mocy ciągników marek takich jak John Deere, Massey Ferguson czy Fendt, "TM-a" można zazwyczaj kupić w niższej cenie.

Silnik: Sercem Ciągników New Holland TM
Sercem ciągników z serii TM 120-190 są 6-cylindrowe, turbodoładowane silniki Forda o sprawdzonej konstrukcji. Kluczowym czynnikiem ich niezawodności wydaje się duża pojemność silników w stosunku do generowanej mocy - 7,5 l (pojemność misy olejowej - około 18 l). Warto wspomnieć, że w produkowanych dzisiaj ciągnikach moc rzędu 170 KM bywa "wykrzesywana" z jednostek 4-cylindrowych o pojemności niespełna 5 l. Zdaniem serwisantów, silniki TM-ów to właściwie bezawaryjne i żywotne jednostki. Naprawy kapitalne silników w ciągnikach 10-13-letnich są rzadkością, o ile oczywiście przy silnikach nie było nic "kombinowane" (nadmierne lub nieumiejętne zwiększanie mocy) i wymiany oleju są przeprowadzane w miarę na czas (co 300 godzin). 6 cylindrów i duża pojemność silnika wiąże się także z dobrą charakterystyką jego pracy. Wysoki moment obrotowy jest dostępny w szerokim zakresie obrotów.
Atutem na pewno są też zastosowane mechaniczne pompy wtryskowe, choć w przypadku dwóch największych modeli, TM 175 i TM 190, są one sterowane elektronicznie. Różne są natomiast opinie co do zużycia paliwa. Jedni użytkownicy przychylają się do zdania, że jest ono podobne jak u innych maszyn, inni twierdzą, że dość wysokie, co w sumie nie musi dziwić, jeśli wziąć pod uwagę litraż silnika. Najczęściej użytkownicy mówią o spalaniu w orce na poziomie 15-20 l/ha.
Przekładnie: Rodzaje i Niezawodność
Jeśli chodzi o przeniesienie napędu na koła, w ciągnikach New Holland TM można spotkać modele z kilkoma rodzajami przekładni. Do najbardziej podstawowych należy Synchro Command, w pełni mechaniczna, z dźwignią mechanicznego rewersu. Umożliwia ona wybór 40 prędkości do przodu i 32 wstecz.
Kolejną jest Dual Command - przekładnia, która była najchętniej wybierana przez polskich rolników kupujących nowe New Hollandy. Oferuje ona 24 biegi do przodu i 12 do tyłu. 4 biegi można wybierać z jednego z trzech zakresów prędkości, a na każdym z nich dostępny jest jeden półbieg załączany bez użycia sprzęgła. Zmiana kierunku jazdy odbywa się za pomocą elektrohydraulicznego rewersu.
Następnym wariantem jest Power Command. W tym przypadku 18 biegów do przodu jest dostępnych w jednym zakresie, a zmiana biegów może odbywać się niemal w pełni automatycznie: w trybie polowym od 1 do 11 i transportowym od 12 do 18. Ciągnik może poruszać się wstecz w jednej z 6 prędkości. Obok Power Command, dostępna była także niemal identyczna przekładnia Range Command, która nie oferowała jednak automatyki zmiany biegów.
Z którą przekładnią poszukiwać używanego "TM-a"? To zależy od rodzaju planowanych do wykonywania ciągnikiem prac, choć zawsze wygodniej mieć większą liczbę biegów zmienianych pod obciążeniem. Na pewno w transporcie znakomicie sprawdzi się Power Command, która oferuje automatyczną zmianę biegów.
Jeśli chodzi o stopień awaryjności poszczególnych przekładni, nie można mieć zastrzeżeń właściwie do żadnej z nich. W opinii serwisantów, skrzynie TM-ów, podobnie jak silniki, są bardzo udane i służą bezproblemowo, jeśli zostanie zachowany podstawowy warunek: terminowa wymiana oleju (około 70 l) i filtrów (w przypadku Power Command filtr pełny i wkład, w Dual Command - dwa filtry pełne). Jest to bardzo istotne, bo olej jest wspólny dla przekładni i układu hydraulicznego, z którego mogą przedostawać się zanieczyszczenia lub niewielkie ilości innych olejów zaczerpnięte przez szybkozłącza. Dlatego warto dopytywać sprzedawcę, kiedy taki serwis był wykonany, a jeśli nie ma co do tego pewności, przynajmniej organoleptycznie ocenić olej, czy nie jest to przysłowiowa smoła. Ważną rzeczą jest również przeprowadzanie kalibracji skrzyni. Konieczność kalibracji w starszych modelach często występuje w przypadku dostarczenia słabego prądu, na przykład przy wyczerpanej baterii zimą. Bywa wtedy, że po włączeniu jakiegoś biegu ciągnik może nawet nie ruszyć z miejsca. Mieliśmy przypadki, że niektórzy „domorośli” straszyli naprawą i związanymi z nią dużymi kosztami, ale tu wystarczy kalibracja, którą można wykonać we własnym zakresie.

Moc i Wydajność w Terenie
Nie tylko elastyczne silniki predysponują maszyny do wykonywania ciężkich prac polowych, lecz także szereg innych cech, takich jak spory rozstaw osi, wydajna hydraulika, duży udźwig tylnego TUZ i kilka prędkości WOM. Mniejsze modele (TM 120-TM 155) nie są zbyt masywne. TM 155 bez obciążników waży około 5800 kg. Jednak połączenie z rozstawem osi o wartości 2,72 m i dociążenie przedniego TUZ sprawia, że ciągniki bez trudu radzą sobie z ciężkimi 4-skibowymi pługami obracalnymi czy większością 3-metrowych agregatów uprawowo-siewnych. Znacznie większy potencjał możliwości sprzęgu z ciężkimi maszynami mają modele TM 175 i TM 190, których bazowa masa przekracza 7100 kg, a rozstaw osi wynosi 2,82 m.
Układ Hydrauliczny i Wałek Odbioru Mocy (WOM)
Jeśli chodzi o wydajność układu hydraulicznego, to oprócz modelu TM 120, gdzie pracuje pompa o wydajności 55 l/min., generowany jest przepływ na poziomie 112 l/min (12 l/min w TM 175 i TM 190). Udźwig tylnego TUZ zawiera się w zakresie od 6770 kg (TM 120-130) do 8647 kg (TM 140-190). Wśród TM pierwszej i drugiej generacji możemy często spotkać mechaniczne sterowanie TUZ - za pomocą dźwigni. Nowsze modele są zazwyczaj wyposażone w panel EHR, a w przypadku dwóch największych modeli, EHR jest standardem. Zdarza się również, że mają one klawisze sterujące elektrozaworami hydrauliki zewnętrznej.
Podwozie i Układ Kierowniczy
Oprócz standardowej "sztywnej" osi przedniej, często można spotkać maszyny z osią amortyzowaną. Rzadziej zdarzają się ciągniki z unikalnym dla New Hollanda rozwiązaniem - układem skrętu Super Steer, w którym podczas skrętu wychylają się nie tylko koła, ale też oś. O ile układ był prawidłowo obsługiwany (regularne smarowanie sworzni), nie powinno być z nim żadnych problemów i nie trzeba bać się zakupu ciągnika z takim rozwiązaniem. Jest ono stosowane w ciągnikach New Holland również dzisiaj (opcja), a szczególnie mocno doceniane jest w ciągnikach sadowniczych.
Omawiając przednie osie, trzeba wspomnieć o usterce, która dość często trapi "TM-y". Mowa o awaryjnym potencjometrze skrętu przednich kół, który jest umieszczony w górnej części prawej zwolnicy. Potencjometr mierzy kąt skrętu kół i przy zaprogramowanej wartości automatycznie wyłącza przedni napęd lub blokadę dyferencjału. O awarii elementu kierowca jest powiadamiany na desce rozdzielczej przez wyświetlenie kodu błędu "P32". Do częściej występujących usterek należy awaria potencjometru skrętu przednich kół. Trzeba wtedy pamiętać o ręcznym wyłączeniu napędu przy wyjeździe z pola.

Komfort i Funkcjonalność Kabiny
Kabina TM-ów jest konstrukcją sześciosłupkową z dość wąskimi drzwiami, które jednak otwierają się dość szeroko i łatwo zająć lub opuścić miejsce pracy. Trudno mieć większe zastrzeżenia do szarych wykończeń wnętrza wykonanych z tworzywa sztucznego. Sprawiają wrażenie dość topornych i są twarde, ale jednocześnie solidne - trudno o egzemplarze z połamanymi plastikami. Widoczność z kabiny jest na dobrym poziomie, a o komfort pracy dba dodatkowo standardowo amortyzowany fotel pneumatyczny. W standardzie jest również siedzenie dla pasażera. Można znaleźć też maszyny z amortyzowaną kabiną (amortyzacja sprężynowa z amortyzatorami gazowymi), co dodatkowo połączone z "miękką przednią osią" daje bardzo wysoki komfort pracy. Kabiny są oczywiście wyposażone w klimatyzację z ręcznym sterowaniem. Zastrzeżenia można mieć jedynie do małej ilości schowków czy kieszeni, gdzie można byłoby przechować drobne rzeczy czy dokumenty.
W kabinie można spotkać dwa rodzaje deski rozdzielczej: analogową lub cyfrową. Zależy to przede wszystkim od przekładni, w jaką jest wyposażony ciągnik. W przypadku Dual Command stosowano deski analogowe, przy bardziej zaawansowanych skrzyniach - cyfrowe.

Ogólna Ocena i Wskazówki Przy Zakupie Używanego
Ciągniki New Holland TM uznawane są przez mechaników za bardzo udane konstrukcje. Ewentualne awarie to zazwyczaj wynik zaniedbań lub niedopatrzeń użytkownika. Maszyny są wyposażone w elastyczne i praktycznie bezawaryjne jednostki napędowe o dużej pojemności, co pozwala sądzić, że będą bardzo żywotne. Przebiegi rzędu 10-15 tys. godzin - zwłaszcza wśród maszyn sprowadzonych z Zachodu - nie są rzadkością i wcale nie oznaczają, że silnik czeka w niedługim czasie remont generalny. Nasza firma sprzedała dużo ciągników serii TM i w czasie mojej wieloletniej pracy w serwisie z większą naprawą skrzyni miałem do czynienia praktycznie jeden raz. Przyczyną był wlany przez użytkownika fatalnej jakości olej zakupiony gdzieś z beczki.
Poszukując używanego "TM-a", warto rozejrzeć się za maszynami krajowymi od pierwszego właściciela. Zdarzają się takie coraz częściej (zakupione niegdyś z programu SAPARD czy PROW), a w porównaniu do zagranicznych najczęściej mają mniejsze przebiegi i są wyposażone w układ pneumatyczny. Wszyscy rolnicy, którzy mają ciągniki z serii TM, chwalą je, chyba że kupiony ciągnik używany był „kombinowany’ - wtedy oczywiście bywa różnie. Ciągnik New Holland row-crop TM140 posiada mocny silnik diesla, zapewnia przyzwoity stosunek osiągów i parametrów do kosztów, a jego osiągi i sprawność wypadają powyżej przeciętnej. Więcej cylindrów to atut, a znamionowe obroty pracy są na wręcz idealnym poziomie, z turbodoładowaniem, rozrusznikiem 12V i dużym akumulatorem 24V.
Szczegółowe Dane Techniczne New Holland TM140
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| Marka (producent) | New Holland |
| Model ciągnika | New Holland row-crop TM140 |
| Lata produkcji | od 2002 do 2007 r. |
| Maksymalna moc | 140 KM (104.4 kW) |
| Obroty znamionowe | 2200 obr. / min. |
| Rodzaj paliwa | Olej napędowy (diesel) |
| Producent silnika | New Holland (silniki Forda) |
| Typ silnika | Diesel (silnik wysokoprężny) |
| Pojemność silnika | 7.5 l. |
| Ilość suwów | 4 |
| Liczba cylindrów | 6 |
| Średnica tłoka | 112 mm |
| Skok tłoka (suw) | 127 mm |
| Chłodzenie | Silnik chłodzony cieczą |
| Turbosprężarka | Tak |
| Napięcie zasilania rozrusznika | 12 V |
| Akumulator | 12 V (1 sztuka) |
| Liczba obrotów WOM | 540 obr. / min. |
| Sterowanie WOM | ręczne |
| Rodzaj hamulców | hamulce tarczowe, mokre, hydrauliczne |
| Ciężar | od 5149 kg do 5867 kg (w zależności od wersji) |
| Długość | 4717 mm |
| Wysokość | 2830 mm |
| Prześwit | 406 mm |
| Rozstaw osi | 2720 mm |
| Dop. masa całkowita przyczepy bez hamulca | 1500 kg |
| Napęd | 4x2, 2WD (w zależności od wersji), napęd na jedną oś |
| Hydrostatyczny układ kierowniczy | Tak |
| Układ kierowniczy | drążkowy |
| Przekładnia synchronizowana mechanicznie | Nie, sterowanie elektrohydrauliczne |
| Przekładnia PowerShift | Tak |
| Dodatkowe informacje o przekładni | dwa sprzęgła (dwusprzęgłowa skrzynia biegów), sterowanie elektrohydrauliczne sprzęgła, szybka zmiana biegów |
| Liczba biegów do przodu | 18 |
| Liczba biegów do tyłu | 6 |
| Górny zaczep transportowy | Tak |
| Klimatyzacja | Tak |
Wyposażenie Dodatkowe (New Holland TM140, rocznik 2006 jako przykład)
- Moc silnika: 142 KM
- Prędkość maksymalna: 40 km/h
- Rodzaj skrzyni biegów: Podręcznik (manualna) / Mechanical
- Kabina: Tak, z klimatyzacją
- Ładowacz czołowy: Wyposażenie ładowarki czołowej, podnośnik przedni
- Opony przednie: 420/70R28 (bieżnik lewa/prawa 80%)
- Opony tylne: 520/70R38 (bieżnik lewa/prawa 45%)