Historia i Ewolucja Młocarni
Przez tysiące lat ziarno było młócone ręcznie za pomocą cepów. Była to praca bardzo ciężka i wymagająca poświęcenia długiego czasu, młockę przeprowadzano od żniw czasami aż do wiosny, w miarę wolnego czasu.
Mechanizacja tego procesu poważnie zmniejszyła nakład ciężkiej pracy ponoszony w gospodarstwie rolnym. Konstruktorem pierwszej młocarni (około roku 1796) był szkocki inżynier mechanik Andrew Meikle. Była ona przeznaczona do mechanicznej separacji ziarna od kłosów, łodyg i łusek zbożowych.
Budowa i Zasada Działania
Podstawowe Komponenty
Zasadniczym elementem młocarni jest bęben młócący, który poprzez ocieranie o część nieruchomą zwaną klepiskiem oraz uderzanie rozbija kłosy i łuski strąków. Następnie na wytrząsaczach następuje oddzielenie słomy od frakcji drobnych.
Pierwsze młocarnie składały się z ramy, obudowy i zespołu młócącego. Zespół młócący zawierał dwa wałki nagarniające zboże do bębna. Bęben to był wał obity dookoła blachą z przymocowanymi do niej drewnianymi cepami, które wybijały ziarno.
Ewolucja Konstrukcji
W początkowych konstrukcjach ziarno było oddzielane razem ze słomą grabiami spod maszyny i wymagało dalszego czyszczenia z plew za pomocą wialni. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku połączono zespół młócący z wialnią.
Później wymyślono i dołączono do takiej młocarni zespół czyszczący sitowy, sortownik, workowniki, podsiewacze oraz wytrząsacze pomostowe i klawiszowe.
Rodzaje Młocarń
Młocarnie są podzielone na dwie główne grupy: proste i czyszczące.
- Młocarnie proste wykonują omłot z grubsza, tj. oddzielają słomę od ziarna, plew i zgonin.
- Młocarnie czyszczące nie tylko młócą, ale i czyściły ziarno dokładniej, a także zgoniny, plewy i słoma miały osobne miejsca wylotu z zespołu młócącego.
Zespół młócący jest główną częścią młocarni i składa się z bębna oraz klepiska łukowato obejmującego bęben. W zależności od budowy bębna i klepiska, młocarnie dzielimy na:
- Młocarnie cepowe: bębny i klepiska obudowane są listwami.
- Młocarnie palcowe (sztyftówki, kolcówki): do bębna i klepiska zamontowane są palce (sztyfty).
Rozwój młocarń sprawił, że w drugiej połowie XIX wieku stały się znacznie wydajniejsze.
Młocarnia Szerokomłotna i Sztyftówka
Wśród typów młocarń wyróżnić można młocarnię szerokomłotną, która umożliwiała podawanie zboża do maszyny w poprzek. Jej bębny młócące wybijały ziarno, nie niszcząc słomy, która pozostawała prosta. Większość wcześniejszych młocarni miała małą szerokość otworu, zboże do młócenia podawano wzdłuż - kłosami do przodu. Po wymłóceniu słoma była potargana, połamana, nie nadawała się do pokrywania dachów ani do wiązania.
Młocarnia „sztyftówka” to maszyna służąca do młócenia, czyli oddzielania ziaren zboża od kłosów. Maszyna ta składa się z dwóch zasadniczych podzespołów: obracającego się bębna oraz nieruchomego klepiska, opasującego część obwodu bębna. Między tymi podzespołami znajduje się szczelina omłotowa, przez którą przechodzi młócone zboże. Elementami roboczymi są zęby - sztyfty znajdujące się na bębnie i klepisku. Po przejściu przez nie słoma razem z wymłóconym zbożem i plewami wydostawała się na zewnątrz, skąd należało ją wygrabić, a następnie zboże oczyścić na wialni.
Zasilanie i Współczesność
Młocarnie wymagały dużej mocy. Początkowo były napędzane końmi poprzez kieraty. Kierat, zwany też maneżem, to urządzenie wykorzystujące siłę pociągową koni lub wołów do napędu stacjonarnych maszyn rolniczych, takich jak młocarnie. Kierat jest zespołem przekładni zębatych, najczęściej składających się z dwóch par kół przymocowanych do ramy. Największe z kół było połączone z dyszlem służącym do zaprzęgania zwierząt pociągowych. Zwierzęta, zwykle konie, obracały przekładnie chodząc po okręgu o średnicy około 10 m. Napęd z kieratu do maszyn rolniczych przekazywany był za pomocą kilku wałów połączonych przegubami. Pierwsze kieraty zbudowano całkowicie z drewna.
Później do napędu młocarń używano lokomobili, traktorów i silników elektrycznych, zazwyczaj za pomocą koła pasowego i pasa transmisyjnego.
W Polsce młocarnie były szeroko stosowane zarówno w gospodarstwach chłopskich, PGR-ach i SKR-ach już po wojnie. Jednak w połowie lat sześćdziesiątych zaczęły tracić swoją rolę na rzecz kombajnów.
Potężne Maszyny Z Firmy BEDNAR $ Ursus Nie Da Rady Pociągnąć
Młocarnie jako Zabytki Techniki Rolniczej
Obecnie młocarnie są rzadko spotykane w pracy. Można je podziwiać w muzeach i na wystawach zabytkowego sprzętu rolniczego.
Zgromadzone eksponaty często pochodzą ze zbiorów parków etnograficznych, np. Górnośląskiego Parku Etnograficznego w Chorzowie, pozyskane drogą kupna lub darowizny od gospodarzy. Celem takich wystaw jest m.in. oddanie szacunku pokoleniom ludzi, którzy w swojej pracy na roli posługiwali się tego typu maszynami.
