Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wszystkie opryskiwacze polowe i sadownicze używane w rolnictwie muszą przechodzić okresowe badania techniczne. Celem tych kontroli jest zapewnienie bezpieczeństwa, efektywności i zgodności maszyn z określonymi normami jakości, co ma kluczowe znaczenie dla prawidłowej ochrony roślin, środowiska naturalnego oraz zdrowia operatorów i konsumentów.
Atest nowego opryskiwacza - na ile lat jest ważny?
Dla nowo zakupionych opryskiwaczy kwestia ważności atestu jest znacznie uproszczona. Nowe maszyny mają z automatu ważne badanie techniczne przez pierwszych 5 lat od daty produkcji lub zakupu. W tym początkowym okresie dowodem ważności atestu jest po prostu faktura zakupu lub paragon, jak informuje Ministerstwo Rolnictwa oraz Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORIN).
Okresowe badania techniczne - jak często i gdzie?
Po upływie pięciu lat od daty produkcji, a także w przypadku wszystkich starszych maszyn, sytuacja wygląda inaczej. Obowiązkowe badanie techniczne należy przeprowadzać regularnie co trzy lata. Badanie nowego sprzętu przeprowadza się nie później niż po upływie 5 lat od dnia jego nabycia, a następnie badania potwierdzenia sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin przeprowadza się w odstępach czasu nie dłuższych niż 3 lata.
Co istotne, niektórzy rolnicy, którzy funkcjonują w konkretnych systemach certyfikacji produkcji żywności, mogą być zobowiązani do przeprowadzania badania technicznego opryskiwacza częściej niż co 3 lata.
Kto przeprowadza badania techniczne?
Tego typu kontrole mogą wykonać wyłącznie specjalistyczne stacje, które znajdują się w rejestrze prowadzonym przez wojewódzkich inspektorów ochrony roślin. Aktualnie na terenie Polski funkcjonuje sieć takich stacji kontroli. Najczęściej rolnik może skorzystać z wykonania takiego badania w swoim gospodarstwie, ponieważ jednostki przeprowadzające badania techniczne posiadają mobilny sprzęt niezbędny do przeprowadzenia takiej kontroli.
Dlaczego badanie techniczne opryskiwacza jest kluczowe?
Dbałość o stan techniczny opryskiwacza to nie tylko kwestia przepisów, ale przede wszystkim realnych oszczędności w gospodarstwie i ochrony środowiska. Jednym z kluczowych elementów warunkujących prawidłowość wykonania zabiegu chemicznej ochrony roślin oraz jego bezpieczeństwa jest stan techniczny sprzętu.
- Skuteczność zabiegów i oszczędności: Jak podkreślają eksperci z Instytutu Ogrodnictwa - Państwowego Instytutu Badawczego, niesprawny sprzęt prowadzi do nierównomiernego oprysku. Nierównomierna dystrybucja pestycydów na opryskiwanej powierzchni niesie ze sobą ryzyko ograniczenia efektywności zabiegu, co w konsekwencji może powodować konieczność wykonania większej liczby oprysków. To z kolei obniża skuteczność ochrony roślin i często zmusza do powtórzenia zabiegu, generując niepotrzebne koszty. Prof. Grzegorz Doruchowski z tego samego instytutu zwraca uwagę, że przy dzisiejszych cenach środków ochrony roślin straty finansowe spowodowane przez zużyte rozpylacze czy nieskalibrowaną pompę mogą być naprawdę dotkliwe.
- Ochrona środowiska i zdrowia: W miejscach, w których ilość zastosowanego środka ochrony roślin jest nadmierna, powstaje zagrożenie nagromadzenia się jego pozostałości w środowisku naturalnym oraz w płodach rolnych. Stosowanie środków ochrony roślin przy wykorzystaniu sprzętu niesprawnego może stwarzać ryzyko powstania skażeń punktowych i utratę zdrowia przez operatora i konsumenta.
ALBUZ kalibracja opryskiwacza polowego
Koszty i konsekwencje braku atestu
Zgodnie z danymi PIORIN, koszt usługi kompleksowego badania opryskiwacza zazwyczaj mieści się w przedziale od 100 do 250 złotych brutto, w zależności od wielkości i typu opryskiwacza oraz wybranej stacji kontroli.
Zaniedbanie obowiązku badania opryskiwacza może być kosztowne. Za brak aktualnego atestu grozi mandat w wysokości od 50 do nawet 500 złotych, co jest uregulowane w Ustawie o środkach ochrony roślin. Warto jednak mieć na uwadze, że od sezonu 2026 kary mają być znacznie surowsze, co jest efektem nowelizacji przepisów, która weszła w życie 1 grudnia 2025 roku.
Ponadto, należy pamiętać, że stosowanie środków ochrony roślin sprzętem niesprawnym technicznie lub nieskalibrowanym, a także uchylanie się od obowiązku poddawania tego sprzętu badaniom w celu potwierdzenia sprawności technicznej podlega karze grzywny. Jeżeli wojewódzki inspektor, w toku kontroli stosowania środków ochrony roślin, stwierdzi, na podstawie wyników badań laboratoryjnych próbek płodów rolnych, że te płody rolne zawierają pozostałości środków ochrony roślin w ilości stwarzającej zagrożenie dla zdrowia konsumenta, zakazuje, w drodze decyzji, przeznaczania tych płodów rolnych do spożycia przez ludzi i ich wprowadzania do obrotu oraz określa sposób ich zagospodarowania (art. 46 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin).
Inspektorzy PIORIN są szczególnie aktywni w terenie od wiosny do jesieni, przeprowadzając bardzo wiele terenowych i niezapowiedzianych kontroli, sprawdzając nie tylko stan maszyn, ale też kwalifikacje operatorów.
Zmiany w przepisach od 2026 roku
Nadchodzący sezon 2026 to czas ważnych zmian, które mogą wpłynąć na organizację pracy w polu. Zgodnie z projektowanymi przez Ministerstwo Rolnictwa przepisami, pojawi się możliwość wykonywania oprysków przy nieco silniejszym wietrze, którego prędkość dochodzi do 5 m/s, zamiast dotychczasowych 4 m/s. Jest jednak ważny warunek: trzeba będzie stosować rozwiązania techniczne, które ograniczają znoszenie cieczy o co najmniej 75%. Mowa tu na przykład o rozpylaczach eżektorowych czy opryskiwaczach z pomocniczym strumieniem powietrza. Jak wynika z analizy danych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, przytoczonej przez Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy, taka zmiana może zwiększyć liczbę dni na wykonanie zabiegu w optymalnym terminie nawet o 40-50%.
Kolejną nowością jest stopniowe wprowadzanie obowiązku elektronicznej ewidencji zabiegów.
Przygotowanie opryskiwacza do badania technicznego
Samo badanie, zgodnie z wytycznymi PIORIN, obejmuje ocenę wizualną, kontrolę kluczowych elementów jak pompa, filtry i zbiornik, a także pomiary równomierności rozprowadzania cieczy. Przed przystąpieniem do badania opryskiwacz powinien zostać umyty oraz zalany wodą, gdyż część badania przeprowadzana jest na działającej maszynie. Zdaniem ekspertów, elementem, który najczęściej powoduje problemy z pozytywnym zaliczeniem badania, są rozpylacze.
