Są takie maszyny, które, choć bardzo praktyczne, odeszły do lamusa mechanizacji rolnictwa. Jedną z nich jest nośnik narzędzi Fortschritt RS 09, który w założeniach miał być nośnikiem socjalistycznego dobrobytu. Nośniki narzędzi powstały, bo rolnictwo było biedne, a umarły, gdy stało się bogate. RS 09 stanowi tego najlepszy przykład.
Geneza i historia powstania
Pomysł powstania zmechanizowanego nośnika narzędzi rolniczych zrodził się jeszcze przed II wojną światową w zakładach Egona Scheucha z Erfurtu. Choć działania wojenne przerwały realizację projektu rolniczego, Scheuch stworzył samojezdny pojazd do holowania samolotów. Po wojnie potrzeba mechanizacji stała się priorytetem, a do pomysłu wrócono niemal jednocześnie w USA (Allis-Chalmers) i Niemczech Zachodnich (Ruhrstahl, Lanz).
W NRD produkcja ruszyła w oparciu o pomysły inż. Scheucha. Najpierw powstał model RS 08, a wkrótce po nim ulepszona wersja RS 09. Maszyna ta była produkowana w latach 1955-1974 w fabryce w Schönebeck (Elbe).
Konstrukcja i parametry techniczne
Cała konstrukcja RS 09 została podyktowana maksymalną użytecznością. Na prostej ramie, czyli belce nośnej, osadzono sztywne, nieresorowane osie. Przednia oś była wahliwa, a koła można było rozsuwać na szerokość. Silnik zazwyczaj ukryty był pod fotelem operatora, co ograniczało dostępną moc, ale pozwalało na optymalne wykorzystanie przestrzeni roboczej.
Jednostki napędowe
Na przestrzeni 19 lat produkcji RS 09 posiadał cztery rodzaje silników wysokoprężnych:
- Pierwszy 2-cylindrowy widlasty silnik był konstrukcją austriacką (Warchałowski), produkowaną później na licencji. Miał pojemność od 1 do 1,15 litra i moc 15-18 KM.
- W późniejszych latach wprowadzono własny, wschodnioniemiecki 4-cylindrowy diesel o pojemności 1,6 l i mocy 25 KM.
Funkcjonalność i praca w polu
Największym atutem RS 09 była modułowość. Maszyna mogła pełnić funkcję ciągnika z zaczepem 3-punktowym, nośnika opryskiwacza, kosiarki, a nawet ładowacza czołowego. Dzięki mechanicznej rewersji i obracanemu o 180° fotelowi, nośnik mógł przemieszczać się z tą samą prędkością do przodu i do tyłu.
Dane techniczne wybranych modeli
| Model | Lata produkcji | Silnik | Moc (KM) |
|---|---|---|---|
| RS 09/122 | 1962-1964 | 2-cylindrowy V | 16,5-18 |
| GT 124 | 1964-1967 | 4-cylindrowy V | 25 |
Rola w gospodarce socjalistycznej
W NRD prywatne gospodarstwa rolne właściwie nie istniały, a ziemia była skupiona w kombinatach rolnych (LPG). To właśnie dla nich tworzono RS 09. Maszyna ta zastępowała konie w transporcie i lekkich pracach polowych. Choć stanowisko kierowcy było spartańskie - często bez żadnej ochrony przed warunkami atmosferycznymi - nośnik był niezastąpiony przy uprawach międzyrzędowych i pracach precyzyjnych.
RS 09 GT-124 kultywatorowanie. Testy po remoncie.
Dlaczego nośniki narzędzi odeszły do historii?
Zainteresowanie nośnikami narzędzi zaczęło spadać w latach 70. Główne powody to:
- Trudności z szybką wymianą narzędzi.
- Narzędzia dedykowane do nośników nie pasowały do standardowych zaczepów w innych ciągnikach.
- Wzrost wydajności nowoczesnych ciągników klasycznych.
Gdy rolnictwo stało się bogatsze, maszyny te przestały być opłacalne. Dziś Fortschritt RS 09 jest rzadkością na polach, stanowiąc cenny eksponat dla kolekcjonerów i miłośników dawnej techniki rolniczej, przypominający o inżynierskiej pomysłowości minionej epoki.