W ciągnikach i maszynach rolniczych, w przeciwieństwie do pojazdów drogowych, zamiast licznika kilometrów do pomiaru aktywności maszyny stosuje się pomiar motogodzin (mth). Ta jednostka pozwala na ocenę intensywności eksploatacji sprzętu, choć jej interpretacja bywa złożona.
Czym są motogodziny i jak są naliczane?
Niejednokrotnie można się spotkać z opiniami, że w jednej marce motogodziny naliczane są szybciej, a w innej wolniej. Na początku warto się jednak upewnić, czy licznik w danej maszynie nie pokazuje wyłącznie czasu pracy w godzinach zegarowych. Takie sytuacje się zdarzają i wtedy motogodzina jest po prostu jednostką czasu pracy maszyny i równa się godzinie zegarowej. Takie liczniki stosuje się na przykład w celu łatwiejszej dokumentacji czasu pracy czy wyceny usług.
Jednak w większości przypadków motogodziny odzwierciedlają intensywność pracy silnika. Kluczowym pojęciem są tu obroty znamionowe, które odpowiadają mocy maksymalnej podawanej przez producenta silnika (ciągnika).
Wpływ obrotów silnika na naliczanie motogodzin
Szybkość naliczania motogodzin jest bezpośrednio związana z obrotami pracy silnika w stosunku do jego obrotów znamionowych. Im bardziej obroty pracy zbliżają się do obrotów znamionowych, tym szybciej naliczana jest motogodzina. Jest to logiczne, ponieważ praca z większymi obrotami stanowi zazwyczaj większe obciążenie dla silnika. Z tego powodu szybkość naliczania motogodzin zależy od rodzaju wykonywanej pracy, ale też od charakterystyki silnika.
Poniżej przedstawiono przykłady obrazujące tę zależność:
- Jeśli podczas orki utrzymywana jest prędkość obrotowa 1800 obr./min w silniku o obrotach znamionowych 2200 obr./min, to po godzinie pracy zostanie naliczonych 0,81 mth.
- Gdyby w tych samych warunkach pracował ciągnik z silnikiem, którego obroty znamionowe wynoszą 2000 obr./min, licznik po godzinie pracy wskazałby 0,9 mth.
Ograniczenia motogodzin jako miary rzeczywistej pracy
Niestety, o ile licznik kilometrów mówi wprost, ile pojazd przejechał, o tyle liczba motogodzin jest dość niejasna. Tak naprawdę nie wiadomo, czy ciągnik pracował długo, ale przy małym obciążeniu, czy krócej, ale z maksymalnymi obrotami. To sprawia, że ocena faktycznej eksploatacji maszyny na podstawie samych motogodzin może być myląca.
Wiadomo jednak, że niezależnie od intensywności prac, każda przepracowana motogodzina oznacza pewną stałą liczbę obrotów wykonanych przez silnik, a tym samym suwów tłoka. Na tej podstawie ustala się minimalny okres między przeglądami i wymianami olejów, co jest kluczowe dla prawidłowej konserwacji i długowieczności maszyny.
Szacowanie rzeczywistego czasu pracy na podstawie motogodzin
Aby określić rzeczywistą intensywność pracy ciągnika, trzeba by znać jego faktyczny czas pracy w godzinach zegarowych. Wtedy, znając liczbę motogodzin i obrotów znamionowych silnika, można by wyliczyć, jakie były średnie obroty, z jakimi pracował silnik. Pozwala to na bardziej precyzyjne oszacowanie, jak dużo pracował ciągnik.
Przykłady szacowania czasu pracy
-
Ciągnik pracujący z ładowaczem
Załóżmy, że dwuletni ciągnik ma na liczniku 1000 mth i był wykorzystywany wyłącznie do prac z ładowaczem. Można przyjąć, że w takiej pracy średnie obroty silnika nie przekraczały 1500 obr./min. Po podstawieniu znanych wartości do odpowiedniego wzoru (przyjmując liczbę obrotów znamionowych 2200 obr./min), wynika, że ciągnik ten przepracował około 1466 godzin zegarowych, czyli średnio około 733 godzin rocznie.
-
Kombajn pracujący na stałych obrotach
Najłatwiej czas pracy policzyć w przypadku takich maszyn jak kombajny, w których silniki pracują praktycznie na stałych obrotach. Na przykład, na liczniku 20-letniej maszyny wybiło 3,5 tys. mth. Zakładając, że obroty pracy wynoszą np. 2000 obr./min, a obroty znamionowe 2200 obr./min, wynika (po podstawieniu do wzoru), że kombajn przepracował 3850 godzin zegarowych. Dzieląc to przez dwadzieścia lat, wychodzi, że w jednym sezonie żniwnym przepracował średnio 192,5 godziny.