Odkładnice do pługa, nazywane również odkładniami, to jedne z najważniejszych elementów roboczych pługa, które w znacznym stopniu decydują o jakości wykonywanej orki. Ich prawidłowy dobór umożliwia efektywne wykonanie zabiegów agrotechnicznych nawet w najtrudniejszych warunkach polowych.
Funkcja i budowa odkładnic płużnych
Odkładnica do pługa jest częścią korpusu płużnego, która łączy się z lemieszem przy pomocy słupicy. Najważniejszym zadaniem odkładnicy jest odwracanie, odkładanie i kruszenie skib podciętych przez lemiesz, a następnie przesuwanie ich do wcześniej wyoranej bruzdy. Odkładnica pługa to element, na który z lemiesza odkłada się odcięta od gleby skiba ziemi. Zadaniem tych części jest odpowiednie odwrócenie skiby i jej równe odkładanie. Najprostsza odkładnica składa się z piersi i skrzydła, a najważniejszym jej elementem pracującym jest krawędź odcinająca.

Rodzaje odkładnic i ich zastosowanie
Wybór odkładnicy do pługa zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju posiadanego pługa, typu gleby oraz celu orki. Wyróżnia się następujące rodzaje odkładni pługa:
- Odkładnice śrubowe: często stosowane w polskim rolnictwie, efektywne w różnych warunkach.
- Odkładnice półśrubowe: pośrednie rozwiązanie, łączące cechy odkładnic śrubowych i cylindrycznych.
- Odkładnice cylindryczne (cylindroidalne): często wyposażone w dzielone korpusy, o podwyższonej wytrzymałości, sprawdzają się w pługach zagonowych Lyra przeznaczonych do średniej i głębokiej orki.
- Odkładnice ażurowe: przeznaczone na gleby ciężkie, pozwalają zmniejszyć opór.
- Odkładnice płaskie: wykorzystuje się je zazwyczaj do równomiernego rozkładania gleby na boki rowu. Są skuteczne na różnych rodzajach gleb i szerokościach pól.
- Odkładnice łuskowe: z ostro zakończonymi zębami, dobrze radzą sobie na cięższych glebach i przy glebach kamienistych.
- Odkładnice ostrzowe: przydają się do precyzyjnych prac interwencyjnych, takich jak zakładanie rowów czy orka na małą głębokość.
- Odkładnice krzyżowe: są wykorzystywane do głębszej orki i rozluźniania cięższych gleb, co jest szczególnie ważne w trudniejszych warunkach glebowych.
Dostępne są również odkładnice do pługów 3-skibowych, 4-skibowych, a także odkładnice do pługa podorywkowego. Odkładnice występują w wersjach lewych i prawych, co jest istotne w przypadku pługów obracalnych.
Czynniki wpływające na wybór odkładnicy
Właściciele gospodarstw rolnych najczęściej dopasowują rodzaj odkładnic do posiadanej gleby oraz pługów. Kluczowe czynniki to:
- Rodzaj gleby: na glebach cięższych może być konieczne większe rozszerzenie odkładnic, aby zapobiec zatorom i zwolnieniu pługa. Odkładnice do pługa Unia występują w wersjach do gleb ciężkich, średnich oraz lekkich. Na zwięzłych glebach sprawdzają się warianty z długim skrzydłem, natomiast na lżejszych - wersje krótsze.
- Głębokość orki: w zależności od niej, odkładnice należy wybrać tak, aby efektywnie przemieszczały glebę w określonym obszarze.
- Szerokość pola i skiby: dla płodozmianu i równomiernej pracy na polu istnieje potrzeba dostosowania odkładnic do szerokości pola, aby zapewnić równomierne rozkładanie ziemi. Małe szerokości skiby zaleca się stosować podczas orki siewnej, zwłaszcza na glebach ciężkich wymagających dobrego pokruszenia.
- Ukształtowanie terenu: jeśli teren jest nierówny lub pagórkowaty, odkładnice powinny charakteryzować się elastycznością i dostosowywać się do warunków terenowych.
- Rodzaj uprawianych roślin: może również wpłynąć na wybór odpowiedniego typu odkładnicy.
Specyfika i cechy jakościowe odkładnic
Odkładnice do pługa są elementami roboczymi, które są w dużym stopniu podatne na korozję, a także ulegają ścieraniu z uwagi na ciągłą pracę w ziemi. Dlatego ich jakość wykonania jest niezwykle ważna.
Trwałość i materiały
Wysokiej jakości odkładnice charakteryzują się większą wagą niż typowe modele, co przekłada się na zauważalnie dłuższą trwałość i czas użytkowania. Duża część asortymentu wykonywana jest ze stali borowej, materiału posiadającego właściwości niezbędne do zastosowań konstrukcyjnych wymagających dużej wytrzymałości. Producenci skrupulatnie monitorują i kontrolują proces obróbki cieplnej swoich produktów, co jest dodatkową gwarancją jakości i wydłużonego okresu eksploatacji. Części mogą być również wykonane z hartowanej stali lub pokryte powłoką przeciwścierną, co dodatkowo zwiększa ich trwałość.
Kształt i geometria
Kształt odkładnic powoduje, że skiby ziemi nabierane są bardziej precyzyjnie, co w dłuższej perspektywie pozwala zmniejszyć zapotrzebowanie mocy, a co za tym idzie, paliwa. Modele różnią się długością, kątem nachylenia i promieniem skrętu. Producenci stosują różne geometrie, zależne od typu gleby i głębokości roboczej.

Elementy składowe i montaż
- Skrzydła odkładnic: to końcowe elementy, które decydują o kierunku odrzutu skiby i stopniu jej rozdrobnienia. Ich poprawny dobór jest kluczowy przy orce na glebach ciężkich lub zbrylonych. Skrzydło odkładnicy montuje się jako element kierunkowy, dlatego jego pozycja musi odpowiadać stronie roboczej pługa. Asymetryczne modele poprawiają prowadzenie maszyny i zmniejszają opór.
- Listwy tylne: stabilizują skibę na ostatnim etapie jej odrzutu. Zapobiegają tworzeniu się zatorów przy orce w wilgotnej lub kleistej glebie. Montowane na końcu odkładnicy, muszą być dopasowane długością i kątem pracy do pozostałych komponentów.
- Korpus odkładnicy: tworzy integralny zespół roboczy pługa, obejmujący samą odkładnicę, skrzydło, piętkę oraz mocowanie.
- Odkładnice ze śrubami: pozwalają na szybki i pewny montaż do korpusu pługa. Ich budowa umożliwia wymianę poszczególnych segmentów bez konieczności demontażu całego zespołu roboczego. Modele te różnią się liczbą otworów montażowych oraz ich rozstawem, co wpływa na kompatybilność z konkretną ramą pługa.
Odkładnica musi być dobrana nie tylko do korpusu, ale też do głębokości roboczej, kąta natarcia oraz szerokości skiby. Każdy produkt jest szczegółowo opisany pod kątem kierunku pracy, długości oraz dopasowania do konkretnego korpusu roboczego. Odkładnice występują w szerokim zakresie rozmiarów, m.in. 12’’, 14’’, 16’’, 17’’ i 18’’.
Pługi i ich wyposażenie
Oferta obejmuje pługi zawieszane 3-, 4- i 5-skibowe przy szerokości korpusów 300mm i 350mm. Korpusy płużne są często wyposażone w odkładnice cylindroidalne dzielone i lemiesze dziobowe o podwyższonej wytrzymałości. Nad odkładnicą mocowany jest ścinacz listwowy, który ma za zadanie ścięcie wierzchniej warstwy gleby i zrzucenie jej na dno bruzdy, co zapewnia lepsze przykrycie resztek roślinnych.
Regulacja i zabezpieczenia
Pługi wyposażane są w śrubowy mechanizm regulacji pierwszej skiby. Głębokość pracy może być regulowana kołem podporowym stalowym lub ogumionym. Stosowane wysokie słupice (np. 700 mm) chronią pług przed zapychaniem się resztkami roślinnymi podczas orki ściernisk. Pługi obracalne zawieszane, takie jak seria U052, sprawdzają się w małych i średnich gospodarstwach w każdych warunkach glebowych z ciągnikami o mocy od 75 KM do 150 KM. Są one standardowo wyposażone w system non-stop zabezpieczenia przeciw kamieniom (sprężyna resorowa), gwarantujący dłuższą żywotność pługa. Profil ramy głównej dla pługów 3-skibowych i 4-skibowych wynosi 140x140mm, z możliwością zamontowania dodatkowego korpusu (+1). Szerokość orki jest ustawiana skokowo dla trzech pozycji (34cm - 42cm - 50cm dla lemieszy 18”).
Pługi 1-belkowe zagonowe serii U030 przeznaczone są do średniej orki na polach płaskich, pochylonych i pagórkowatych na wszystkich typach gleb, z ciągnikami o mocy od 40 KM do 95 KM. Wyposażone są w trzypunktowy układ zawieszenia kat. II i standardowo w zabezpieczenie przeciw kamieniom w postaci śruby ścinanej. Profil ramy głównej dla pługów 2-skibowych i 3-skibowych wynosi 100 x 100 mm, z możliwością zamontowania dodatkowego korpusu (+1). Szerokość orki jest ustawiana skokowo dla trzech pozycji (25cm - 30cm - 35cm dla lemieszy 16'’). Regulacji dokonuje się poprzez odpowiednie przestawienie śruby regulacyjnej. Ustawienie samej ramy (liniowanie) dla poszczególnych szerokości roboczych odbywa się przy użyciu śruby rzymskiej. Korpusy pługów serii U030 mogą być wyposażone w odkładnice ażurowe, które przeznaczone są na gleby ciężkie, pozwalając zmniejszyć opór. Konstrukcja głowicy obrotowej przystosowana jest dla ciągników o maksymalnej mocy do 95 KM. Wspornik układu zawieszenia z mechanizmem szybkosprzęgającym jest standardowym wyposażeniem pługa.
Złamałem dwa lemiesze. Renault 133.54 i pług 4 Bomet. Ursus C330M. Jest MOC!!!
Korzyści z zastosowania odkładnic do pługa
Zastosowanie odpowiednich odkładnic przynosi wiele korzyści i wpływa pozytywnie na jakość prac polowych:
- Zwiększenie efektywności pracy: odkładnice umożliwiają bardziej precyzyjne przygotowanie gleby pod uprawy, przenosząc zbędne elementy, takie jak kamienie, odłamki roślin czy korzenie, na bok pola.
- Poprawa jakości gleby: umożliwiają bardziej równomierne rozłożenie materiału organicznego na polu, co poprawia jakość gleby.
- Zwiększenie stabilności pługa: pługi wyposażone w odkładnice potrafią lepiej utrzymać kurs podczas pracy, co zwiększa efektywność i przyspiesza proces orania pola.
- Zmniejszenie zapotrzebowania na moc i paliwo: dzięki precyzyjnemu nabieraniu skib.
Dostępność i kompatybilność
Na rynku dostępne są odkładnice pasujące do pługów wielu marek, takich jak Kverneland, Rabe, PHX, Unia Ibis, Lemken VariOpal, Gregoire-Besson SP. Zamienniki OEM oferują zgodność z otworami montażowymi i zachowują oryginalne parametry pracy, w tym długość skrzydła, kąt nachylenia i szerokość roboczą. Korpusy mogą być kompletowane zarówno z części oryginalnych, jak i zamienników OEM. Zamiennik odkładnicy z korpusem Kverneland występuje w wersji lewej i prawej, co ułatwia montaż w pługach obrotowych.