Jak odpowietrzyć hamulce w ciągniku?

Układ hamulcowy jest jednym z najważniejszych elementów wpływających na sprawne działanie pojazdu, a w szczególności w ciągnikach rolniczych, gdzie obciążenia są bardzo duże. Z czasem do płynu hamulcowego mogą przedostać się drobne pęcherzyki powietrza, osłabiając jego działanie. W związku z tym bardzo istotne jest regularne odpowietrzanie hamulców, które przywraca ich prawidłową pracę i jest kluczowe dla bezpieczeństwa.

Dlaczego układ hamulcowy się zapowietrza i jakie są objawy?

Zapowietrzenie układu hamulcowego powstaje wskutek nieszczelności, przez którą do wnętrza, zamiast samego płynu hamulcowego, dostaje się powietrze. Obecność pęcherzyków powietrza w płynie sprawia, że ciśnienie w układzie nie oddziałuje prawidłowo na tłoczek hamulcowy, co prowadzi do zmniejszenia siły hamowania.

Przyczyny zapowietrzenia

• Nieszczelności w układzie: Może to być wynikiem drobnego wycieku w pobliżu koła, uszkodzenia przewodów hamulcowych, czy też zaniedbania mechaników podczas serwisowania.
• Przegrzanie płynu hamulcowego: Intensywne hamowanie, np. podczas długich zjazdów ze wzniesień lub długotrwałej jazdy autostradą, może doprowadzić do wzrostu temperatury płynu. Płyn hamulcowy ma właściwości higroskopijne, czyli absorbuje wilgoć z otoczenia. Gdy temperatura wzrasta, płyn zaczyna wrzeć, a pochłonięta wilgoć zostaje uwolniona w postaci pęcherzyków powietrza.
• Wymiana komponentów: Odpowietrzanie jest konieczne po każdej wymianie płynu hamulcowego, klocków, tarcz, pompy hamulcowej lub innych elementów układu.

Objawy zapowietrzenia hamulców

Zdiagnozowanie zapowietrzonych hamulców jest stosunkowo proste. Najczęstsze objawy to:

• Wpadający w podłogę pedał hamulca: Pedał zapada się podczas próby hamowania, co oznacza, że hamulce nie są w stanie utrzymać ciśnienia.
• Sprężysty pedał hamulca: Pedał staje się „miękki” lub sprężysty.
• Ściąganie pojazdu na bok: Ciągnik ściąga na prawo lub lewo podczas hamowania.
• Różnica w sile hamowania: Zauważalna różnica w siłach hamowania na kołach po jednej stronie pojazdu lub na jednej z osi.

Brak systematycznego odpowietrzania hamulców może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak wydłużenie drogi hamowania, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa.

Częstotliwość odpowietrzania hamulców

Częstotliwość odpowietrzania hamulców nie musi być nader wysoka. Zazwyczaj zaleca się przeprowadzenie tej czynności raz do roku lub po każdej wymianie płynu hamulcowego, co powinno nastąpić co około 40 tys. km lub co dwa lata.

Niezbędne narzędzia i przygotowanie

Odpowietrzenie hamulców to proces, który można wykonać samodzielnie, zaopatrując się we właściwe narzędzia i starannie zapoznając się ze wskazówkami. Należy pamiętać, że nie jest się w stanie zrobić tego w pojedynkę, potrzebna jest pomoc drugiej osoby.

Wymagane narzędzia:

• Płyn hamulcowy: Zgodny z zaleceniami producenta ciągnika. Zaleca się zakup nowego płynu, ponieważ otwarte butelki z czasem absorbują wilgoć z otoczenia, obniżając temperaturę wrzenia.
• Podnośnik i klucz do kół: Do demontażu kół, jeśli jest to konieczne dla dostępu do odpowietrzników.
• Klucz oczkowy: O rozmiarze 9 lub 11, do odkręcenia zaworu odpowietrzającego.
• Gumowe przezroczyste wężyki: Jeden lub kilka, do podłączenia do odpowietrzników.
• Pojemnik: Do zlania starego płynu hamulcowego. Na dnie pojemnika warto umieścić trochę płynu, co zapobiegnie zasysaniu powietrza z powrotem do układu.

Wstępne kroki:

1. Upewnienie się, że zbiornik płynu hamulcowego jest pełny: Przed przystąpieniem do zadania konieczne jest uzupełnienie płynu do maksimum. Podczas całego procesu należy kontrolować jego poziom, gdyż zbyt mała ilość może prowadzić do zasysania powietrza do układu.
2. Sprawdzenie szczelności układu: Przed odpowietrzaniem należy dokładnie sprawdzić cały układ hamulcowy pod kątem wycieków. W szczególności warto przyjrzeć się pompie hamulcowej, zbiorniczkowi, przewodom metalowym oraz cylinderkom hamulcowym w zwolnicach. Jeżeli w okolicy pompy pod pedałem hamulca jest mokro, należy najpierw rozwiązać ten problem.

Procedura odpowietrzania hamulców w ciągniku

Ciągniki Ursus C-355 i C-360 posiadają dwa niezależne obwody, które obsługują odpowiadające im koła tylne. Może więc wystąpić sytuacja, gdy tylko jedno koło słabo hamuje, wtedy działania naprawcze można ograniczyć do jego obwodu. Niezależnie od układu roboczego, zawsze będzie działał hamulec ręczny C-360, ponieważ wykorzystuje on do pracy niezależne elementy.

Kolejność odpowietrzania

Odpowietrzanie należy rozpocząć od koła znajdującego się najdalej od pompy hamulcowej. W przypadku ciągników bez ABS procedura jest prostsza niż w tych wyposażonych w ten system.

Odpowietrzanie hamulców bez systemu ABS (np. Ursus C-360, C-355)

1. Napełnij zbiorniczek wyrównawczy do maksimum. Nie wolno dopuścić, by w czasie usuwania powietrza zabrakło w nim płynu, wtedy bowiem wszystko trzeba będzie rozpocząć od nowa.
2. Przygotuj odpowietrzniki: Poluzuj odpowietrzniki na zwolnicach za błotnikami. Dobrze jest uprzednio nasunąć na ich końce przezroczyste wężyki, których drugi koniec wkłada się do butelki, gdzie na dnie powinno znajdować się trochę płynu. Dzięki temu można odpowietrzyć hamulce bez pomocnika i dodatkowo obserwować w wężykach, czy z układu wydobywają się jeszcze bąbelki powietrza.
3. Procedura z pomocnikiem:
   1. Jedna osoba siedzi w ciągniku, kilkukrotnie mocno naciska pedał hamulca, a następnie wciska go maksymalnie i trzyma w tej pozycji.
   2. Druga osoba w międzyczasie odkręca zawór odpowietrznika na krótką chwilę, z którego wytryśnie płyn z powietrzem. Po zauważeniu, że pedał dotyka podłogi, pomocnik informuje o tym, a osoba przy odpowietrzniku szybko zakręca zawór.
   3. Czynność tę powtarza się tak długo, aż z odpowietrznika będzie wydobywał się sam płyn bez pęcherzyków powietrza.
   4. Podczas odpowietrzania poziom płynu w zbiorniczku będzie spadał, więc należy go regularnie uzupełniać do maksimum, by uniknąć ponownego zapowietrzenia.
4. Procedura samodzielna (z wężykiem):
   1. Delikatnie odkręć zawór odpowietrznika przy użyciu klucza (wystarczy wykonanie połowy obrotu).
   2. Na zawór nałóż gumowy wężyk, którego drugi koniec umieść w pojemniku z płynem.
   3. Obserwuj spływający płyn w wężyku - dopóki są w nim pęcherzyki powietrza, proces powinien trwać.
   4. Gdy ciecz wylewa się w sposób ciągły, bez pęcherzyków, zakręć zawór i zakryj go kapturkiem.
   5. Regularnie kontroluj i uzupełniaj poziom płynu w zbiorniczku.

W ciągnikach (jak np. w Fendzie) w przypadku odpowietrzania po wymianie płynu, należy odpowietrzyć każdą stronę, aż będzie wypływał płyn bez powietrza.

Odpowietrzanie hamulców z systemem ABS

Procedura odpowietrzania hamulców w samochodach z systemem ABS jest bardziej skomplikowana ze względu na dodatkowe podzespoły, takie jak pompa ABS, które mogą ulec uszkodzeniu. Kolejność jest następująca: pompa hamulcowa, następnie lewe przednie koło, prawe przednie koło, lewe tylne koło, prawe tylne koło.

1. Uzupełnij płyn hamulcowy w zbiorniku do pełna.
2. Odpowietrzanie pompy hamulcowej:
   1. Włącz zapłon.
   2. Naciśnij pedał hamulca kilkanaście razy, aż poczujesz, że jest całkowicie wciśnięty. Ma to na celu usunięcie ciśnienia regulującego system ABS.
   3. Upewnij się, że zbiornik wyrównawczy pompy hamulcowej jest wypełniony płynem.
   4. Pompa nie powinna pracować dłużej niż 2 minuty, gdyż dłuższa praca grozi przegrzaniem.
3. Odpowietrzanie kół przednich:
   1. Jedna osoba montuje wężyk na zaworze odpowietrzającym.
   2. Druga osoba siedzi za kierownicą i pompuje pedał hamulca aż do powstania przeciwciśnienia (zwiększony opór).
   3. Osoba przy kole ostrożnie otwiera zawór odpowietrzający, dzięki czemu płyn hamulcowy zostanie zlany do zbiornika.
   4. Gdy osoba odpowiedzialna za pompowanie poczuje spadek ciśnienia w hamulcu (pedał dotknie podłogi), zawór musi zostać szybko zakręcony.
   5. Czynność powtarza się, aż z odpowietrznika wydobywa się sam płyn bez pęcherzyków powietrza.
4. Odpowietrzanie kół tylnych:
   1. Wyłącz zapłon i wciśnij pedał hamulca kilkanaście razy, tak samo jak dla kół przednich.
   2. Następnie, przy wciśniętym pedale, włącz zapłon, zamontuj przewód na zaworze odpowietrzającym i odkręć go.
   3. Pozostaw odkręcony do momentu zniknięcia pęcherzyków powietrza.
   4. Następnie wyłącz zapłon, poczekaj na wyłączenie pompy ABS i uzupełnij płyn hamulcowy.

Po zakończeniu odpowietrzania wszystkich kół można wyłączyć ciągnik.

Co jeśli hamulce nadal nie działają?

Jeśli po wykonaniu wszystkich czynności hamulce nadal nie działają prawidłowo, a płyn został wymieniony i nie ma wycieków, warto sprawdzić, czy na pompce hamulcowej również znajduje się odpowietrznik. Czasami poluzowanie go może pomóc w usunięciu zalegającego powietrza. W przypadku dalszych problemów, zwłaszcza jeśli pompa była wymieniana na nową i problem nadal występuje, może to świadczyć o bardziej złożonej usterce, którą powinien zdiagnozować specjalista.

tags: #odpowietrzanie #hamulcow #ciagnik