Odstępstwa od warunków technicznych i czasu pracy kierowców w transporcie drogowym

W obliczu zmieniających się okoliczności, w tym kryzysowych, oraz dążenia do usprawnienia procesów administracyjnych, polskie regulacje dotyczące transportu drogowego podlegają modyfikacjom. Niniejszy artykuł przedstawia kluczowe odstępstwa od warunków technicznych pojazdów oraz przepisów dotyczących czasu pracy kierowców, a także plany wprowadzenia dłuższych zestawów drogowych.

Tymczasowe odstępstwa od czasu pracy kierowców w sytuacjach kryzysowych

Polska, działając na podstawie art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, postanowiła wprowadzić tymczasowe odstępstwa od stosowania przepisów art. 6 ust. 1-3, art. 7 oraz art. 8 ust. 8. Rozporządzenia dotyczącego czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku kierowców. Wyjątkowe okoliczności uzasadniające te tymczasowe odstępstwa są podyktowane sytuacją kryzysową spowodowaną rosyjską agresją wojskową na Ukrainę. Wprowadzenie odstępstw od stosowania przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu dla kierowców ma na celu zachowanie płynności realizacji przewozów osób i rzeczy w krajowym i międzynarodowym transporcie drogowym, aby zapobiec zachwianiu dostępu do dóbr przewożonych drogowo.

Szczegóły tymczasowych odstępstw

• Dzienny czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć 11 godzin (odstępstwo od art. 6 ust. 1).
• Tygodniowy czas prowadzenia pojazdu nie może przekroczyć 60 godzin (odstępstwo od art. 6 ust. 2).
• Łączny czas prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni nie może przekroczyć 96 godzin (odstępstwo od art. 6 ust. 3).
• Po okresie prowadzenia pojazdu trwającym 5,5 godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca co najmniej czterdzieści pięć minut (odstępstwo od art. 7).
• Kierowca, jeżeli dokona takiego wyboru, może wykorzystać również regularny tygodniowy okres odpoczynku w pojeździe, o ile posiada on odpowiednie miejsce do spania dla każdego kierowcy i pojazd znajduje się na postoju (odstępstwo od art. 8 ust. 8).

Obowiązki kierowców i odpowiedzialność pracodawców

Kierowcy korzystający z powyższych odstępstw mają obowiązek wskazać odręcznie na odwrocie wykresówki tachografu analogowego lub wydruku z tachografu cyfrowego powody skorzystania z tych odstępstw. Jest to zwyczajowa praktyka w sytuacjach awaryjnych i ma zasadnicze znaczenie dla celów kontroli. Stosowanie tymczasowych odstępstw nie może powodować pogorszenia warunków pracy kierowców i poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego. Nie należy zatem dopuszczać do sytuacji, w których kierowca będzie prowadził pojazd, gdy jest zmęczony - pracodawcy w dalszym ciągu pozostają odpowiedzialni za zdrowie i bezpieczeństwo swoich pracowników, a także innych użytkowników dróg.

Szczegóły tych odstępstw zostały przedstawione w Obwieszczeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 marca 2022 r. w sprawie tymczasowych odstępstw od stosowania przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynków kierowców (M.P. 2022 poz. 273).

Zmiana kompetencji w wydawaniu odstępstw od warunków technicznych pojazdów

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym, przedłożony przez Ministra Infrastruktury. Projekt przewiduje, że Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego (TDT) przejmie dotychczasowe kompetencje Ministra Infrastruktury (MI) w sprawie wydawania odstępstwa od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd. Nowelizacja ta ma na celu usprawnienie obsługi obywateli w tym zakresie. Dyrektor TDT posiada szerokie kompetencje w dziedzinach ściśle powiązanych z transportem drogowym oraz wieloletnie doświadczenie dotyczące homologacji czy badań technicznych pojazdów. Rocznie składanych jest w tej sprawie około 1,4 tysiąca wniosków.

Od dnia 1 stycznia 2022 roku odstępstwa od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd, udzielane są przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego.

Kluczowe zmiany w Prawie o ruchu drogowym

Art. 67 ustawy Prawo o ruchu drogowym został zmieniony ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz.U.2021.2165) zmieniającą ustawę Prawo o ruchu drogowym z dniem 1 stycznia 2022 r. Zgodnie z nowymi przepisami:

Artykuł 67. /Odstępstwo od warunków technicznych/

1. Dyrektor Transportowego Dozoru Technicznego może, w drodze decyzji administracyjnej, w indywidualnym uzasadnionym przypadku, zezwolić na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd, mając na uwadze:
   1. konieczność zapewnienia bezpiecznego korzystania z pojazdu oraz bezpieczeństwa pieszych;
   2. zapewnienie możliwie najmniejszego negatywnego wpływu pojazdu na środowisko i infrastrukturę drogową;
   3. przeznaczenie pojazdu oraz sposób jego wykorzystania.
2. Nie wymaga się zezwolenia na odstępstwo, o którym mowa w ust. 1, w przypadku wykonywania przez podmiot uprawniony, o którym mowa w art. 80s ust. 2, zajmujący się produkcją pojazdów, jazdy testowej dla niekompletnego samochodu ciężarowego albo niekompletnej przyczepy, jeśli przed kompletacją pojazdy te nie spełniają warunków technicznych w zakresie:
   1. przedniego i tylnego zderzaka lub urządzenia ochronnego zabezpieczającego przed wjechaniem pod pojazd innego pojazdu;
   2. osłon bocznych;
   3. błotników;
   4. świateł zewnętrznych pojazdu: kierunkowskazów bocznych i świateł odblaskowych bocznych, pozycyjnych bocznych oraz obrysowych przednich i tylnych.
3. Rada powiatu może wprowadzić obowiązek wyposażenia pojazdów zaprzęgowych w hamulec uruchamiany z miejsca zajmowanego przez kierującego.
4. Zezwolenie na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd, jest wydawane na wniosek właściciela lub posiadacza pojazdu, po uiszczeniu opłaty. Maksymalna wysokość opłaty nie może przekroczyć 600 zł.
5. Wniosek o wydanie zezwolenia na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd, powinien zawierać:
   1. dane pojazdu:
      1. rodzaj, markę, typ, model,
      2. numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy;
   2. dane dotyczące właściciela lub posiadacza pojazdu:
      1. imię i nazwisko (nazwę lub firmę),
      2. adres zamieszkania (siedziby);
   3. zakres wnioskowanego odstępstwa od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd;
   4. uzasadnienie wniosku;
   5. nazwę i adres organu, który będzie dokonywał rejestracji pojazdu.
6. Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, należy dołączyć:
   1. dowód własności pojazdu lub dokument potwierdzający powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;
   2. zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu wskazujące, których warunków technicznych pojazd nie spełnia - jeżeli jest wymagane;
   3. świadectwo zgodności WE albo świadectwo zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu - jeżeli są wymagane;
   4. sprawozdanie z badań potwierdzające spełnienie odpowiednich warunków lub wymagań technicznych w celu dopuszczenia jednostkowego pojazdu w przypadku pojazdu, o którym mowa w art. 70zn ust. 2 - jeżeli jest wymagane;
   5. dokument sporządzony przez jednostkę uprawnioną wskazujący warunki lub wymagania techniczne obowiązujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a niespełnione przez pojazd objęty dopuszczeniem jednostkowym udzielonym na dany pojazd przez właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w przypadku pojazdu objętego procedurą uznania dopuszczenia jednostkowego przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego - jeżeli jest wymagany;
   6. oświadczenie producenta pojazdu, opinię jednostki uprawnionej albo opinię rzeczoznawcy samochodowego, o którym mowa w art. 79a, dotyczące danych technicznych pojazdu w zakresie objętym wnioskiem - jeżeli jest wymagane;
   7. dowód rejestracyjny kraju poprzedniej rejestracji pojazdu - jeżeli jest wymagany;
   8. dowód uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 3;
   9. wyraźne zdjęcia pojazdu przedstawiające: całą bryłę pojazdu z dwóch przekątnych z przodu i z tyłu, numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy, umieszczony w sposób trwały na nadwoziu, ramie lub innym podobnym podstawowym elemencie konstrukcyjnym, tabliczkę znamionową pojazdu, umiejscowienie kolumny kierowniczej - jeżeli są wymagane.
7. Zezwolenie na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd, w przypadku pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 2a i 4, jest wydawane na wniosek, który powinien być złożony za pośrednictwem odpowiednio Ministra Obrony Narodowej albo ministra właściwego do spraw zagranicznych i zawierać:
   1. dane pojazdu:
      1. rodzaj, markę, typ, model,
      2. numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy;
   2. dane dotyczące właściciela lub posiadacza pojazdu oraz okres jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
   3. zakres wnioskowanego odstępstwa od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd.
8. W przypadku pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 2a i 4, przepisów ust. 3 i 5 nie stosuje się.
9. Właściciel lub posiadacz pojazdu w przypadku uzyskania zezwolenia na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd, w przypadku pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 2a i 4, przekazuje zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu do Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego, za pośrednictwem odpowiednio Ministra Obrony Narodowej albo ministra właściwego do spraw zagranicznych, w terminie 30 dni od dnia wydania tego zezwolenia.
10. Zezwolenie na odstępstwo od warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać pojazd w zakresie mas, nacisków osi lub wymiarów pojazdu, nie zwalnia z obowiązku uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1.
11. Opłata, o której mowa w ust. 3, stanowi przychód Transportowego Dozoru Technicznego.

Pozostałe zmiany w Prawie o ruchu drogowym

Nowelizacja przewiduje również ujednolicenie przepisów dotyczących ograniczników prędkości w pojazdach. Zachowano obowiązek wyposażenia pojazdów kategorii homologacyjnej M2, M3, N2 i N3 w homologowany ogranicznik prędkości, limitujący ich prędkość odpowiednio do 100 km/h i 90 km/h. Kolejną zmianą jest zawężenie katalogu pojazdów, które muszą być zgłaszane w stacji kontroli pojazdów po wymianie drogomierza celem dokonania odczytu. Obowiązek ten w myśl nowych przepisów nie będzie obejmował np. pojazdów zaprzęgowych. Wprowadzono także obowiązek dołączenia do wniosku o wydanie zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii V dowodu uiszczenia opłaty za wydanie zezwolenia.

Apel PISiL o dopuszczenie 25-metrowych zestawów

Polska Izba Spedycji i Logistyki (PISiL) zaapelowała o dopuszczenie do ruchu 25-metrowych zestawów drogowych. Podobnie jak w innych krajach europejskich, ruch ciężarówek o długości 25,25 metra miałby się w Polsce rozpocząć od ograniczonych ilościowo testów. PISiL proponuje trzy fazy testowe, przewidujące maksymalnie 200, 1000 oraz 2500 zestawów. Stopniowo miałaby się też zmieniać dopuszczalna masa całkowita dłuższych ciężarówek, przechodząc od 44 do 60 ton. Ministerstwo Infrastruktury już wiosną tego roku zapowiadało, że nie wyklucza testów dłuższych zestawów, ale pod warunkiem zsynchronizowania tego z unijnymi zasadami.

Fazy testowe dla dłuższych zestawów

1. Faza 1. Dopuszczenie ruchu na wybranej, limitowanej sieci dróg przez zestawy wydłużone do 25,25 m, ale o dopuszczalnej masie całkowitej zwiększonej jedynie do 44 000 względnie 48 000 kg. Okres próbny mógłby trwać 2-4 lata, z udziałem co najmniej 10-20 przewoźników, każdy z maksymalnie 10 zestawami. Byłyby to wyłącznie zestawy poruszające się w obsłudze konsekutywnego ruchu wahadłowego.
2. Faza 2. Po pozytywnych doświadczeniach z pierwszego etapu - zgoda na zwiększenie dopuszczalnej masy całkowitej zestawów do 52 000-56 000 kg, z wyjątkiem zestawów do przewozów kombinowanych, gdzie tę wartość na zasadzie odstępstw można podnieść odpowiednio do 56 000 i 60 000 kg. Liczba przewoźników może wzrosnąć do 50, a liczba sprawdzanych pojazdów do 750 (lub do 60 przewoźników i 1000 pojazdów, jeśli masa pozostanie na poziomie 48 000 kg).
3. Faza 3. Maksymalnie po 2-4 latach, zezwolenie na dalszy wzrost dopuszczalnej masy całkowitej 25,25-metrowych zestawów do docelowej wartości 60 000 kg, o ile nie wynikną problemy lub istotne ograniczenia. Liczba przewoźników może wzrosnąć do 100, a liczba sprawdzanych pojazdów do 1000 (lub do 200 przewoźników i 2000-2500 pojazdów, jeśli masa całkowita zestawu nie wzrośnie).
4. Faza 4. Po około 10 latach od rozpoczęcia implementacji zestawów klasy EMS i braku komplikacji, nastąpiłoby prawne dopuszczenie do pełnej dyfuzji tego rozwiązania na krajowej sieci drogowej.

tags: #odstepstwo #od #ministra #transport #wywrotka