Zakup nowego ciągnika rolniczego stanowi jedno z kluczowych wyzwań finansowych dla rolników, zwłaszcza w obliczu rosnących cen maszyn rolniczych. Ciągniki są niezastąpionym narzędziem pracy w gospodarstwie, bezpośrednio wpływającym na efektywność i wydajność produkcji rolnej. W niniejszym artykule przedstawiono dostępne formy wsparcia, w tym programy dofinansowań oraz możliwości zaciągania kredytów preferencyjnych na zakup ciągnika rolniczego.
Programy dotacyjne na zakup ciągnika
Istnieje wiele programów wspierających rolników w inwestycjach w nowoczesne maszyny. Dotacje unijne i krajowe są jedną z najkorzystniejszych form finansowania.
Modernizacja gospodarstw rolnych
Dotacja w ramach modernizacji gospodarstw rolnych z PROW 2014-2020 jest przyznawana na podstawie listy rankingowej, uwzględniającej liczbę otrzymanych punktów. Program ten wspiera rolników w zakupie najnowocześniejszych sprzętów i maszyn, refundując do 50% poniesionych kosztów.
Rolnicy planujący zakup ciągnika w 2026 roku muszą liczyć się z ograniczonymi możliwościami wsparcia. Z aktualnych planów ARiMR wynika, że w 2026 roku zakup ciągnika rolniczego będzie możliwy w ramach premii dla młodych rolników finansowanej z Planu Strategicznego WPR 2023-2027. Drugą ścieżką finansowania zakupu ciągnika w 2026 roku pozostają kredyty preferencyjne z linii RR i K01.
Kryteria i warunki
- Gospodarstwo musi posiadać wielkość ekonomiczną w przedziale od 13 000 do 200 000 euro (lub 250 000 euro w przypadku hodowli trzody chlewnej).
- Osiągnięcie przychodu ze sprzedaży produktów rolnych wyprodukowanych w gospodarstwie w wysokości minimum 5000 zł w okresie 12 miesięcy od momentu złożenia wniosku o przyznanie premii.
- W przypadku beneficjentów, którzy w ramach PROW 2007-2013 lub 2014-2020 zakupili już ciągnik, kombajn, kosiarkę, siewnik, opryskiwacz itp., za NIEkwalifikowane uznaje się zakup maszyn tego samego rodzaju.
Obszary wsparcia w interwencji I.10.1.1
W interwencji I.10.1.1 "Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność (dotacje)" przewidziano cztery obszary wsparcia - A, B, C i D, które ukierunkowane są na określone operacje. Pomoc jest skierowana do rolników posiadających gospodarstwa o wielkości ekonomicznej od 25 tys. euro do 250 tys. euro.
Obszar B: Produkcja ekologiczna
W ramach obszaru B pomoc przyznaje się na operacje dotyczące produkcji ekologicznej, obejmujące szeroki wachlarz inwestycji, m.in. zakup lub leasing, zakończony przeniesieniem prawa własności, nowych maszyn, urządzeń, wyposażenia do ekologicznej produkcji rolnej. Aby pomoc została przyznana, zarówno rolnik, jak i gospodarstwo muszą spełniać warunki i zobowiązania określone dla interwencji I.10.1.1. Operacja powinna prowadzić do zwiększenia zorientowania na rynek i konkurencyjności gospodarstwa oraz musi doprowadzić do wzrostu wartości dodanej brutto (GVA) w gospodarstwie, co najmniej o 10%.
Zakup ciągnika może być elementem większej operacji, która umożliwi wzrost GVA. Pomoc ma formę refundacji części poniesionych kosztów (65%). W obszarze B limit pomocy na inwestycje inne niż: budowa lub modernizacja budynków lub budowli służących do produkcji ekologicznej, zapewnienie wybiegów lub pastwisk dla zwierząt, budowa lub modernizacja budynków do przechowywania owoców lub warzyw - wynosi 300 tys. zł.
Do 30 grudnia trwa nabór wniosków w obszarze B (produkcja ekologiczna) oraz C (inwestycje przyczyniające się do bezpiecznego dla konsumenta i efektywnego przedłużania trwałości produktów, ich przechowywania oraz lepszego przygotowania do sprzedaży, również bezpośredniej).
W gronie uprawnionych są m.in. rolnicy ekologiczni, którzy będą mogli sięgnąć po wsparcie finansowe z ARiMR do budowy obiektu inwentarskiego, magazynu paszowego czy zakupu ciągnika rolniczego w ramach tzw. konkurencyjności. 300 tysięcy złotych można także otrzymać na inne maszyny rolnicze.
Dodatkowe warunki dla rolników ekologicznych
- Wielkość ekonomiczna gospodarstwa w roku wyjściowym w przedziale od 25 tys. euro do 250 tys. euro.
- Minimalna wysokość rocznego przychodu ze sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych metodami ekologicznymi wynosząca 45 tys. zł.
- Jeśli produkcja zwierzęca prowadzona w gospodarstwie jest w systemie ekologicznym, w ramach programu „Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność” można także sięgnąć po dotację do budowy obiektów inwentarskich, magazynów paszowych czy stworzenia wybiegów i pastwisk dla zwierząt.
Obszar D: Wsparcie dla grup rolników
Pomoc w ramach interwencji I.10.1.1 w obszarze D przyznaje się na operację realizowaną przez grupę rolników (co najmniej 3). Minimalna wysokość kosztów kwalifikowanych to 50 tys. zł.
Rolnicy, którzy ubiegają się o pomoc grupowo, muszą spełniać określone warunki, w tym dotyczące przychodu ze sprzedaży produktów rolnych. Każdy z członków grupy rolników musi przedstawić dokumenty potwierdzające osiągnięty przychód na poziomie co najmniej 75 000 zł z ostatnich 12 miesięcy. Sprzedaż płodów rolnych pomiędzy rolnikami będącymi członkami tej samej grupy rolników nie jest zabroniona i będzie uwzględniana przy wyliczaniu rocznego przychodu. Jednakże wykazanie przychodu ze sprzedaży tego samego płodu rolnego (np. ziarna pszenicy) przez członków grupy, którzy dokonywali między sobą transakcji kupna-sprzedaży, nie będzie akceptowane w całości, a jedynie w zakresie wartości nadwyżki nad wartością pierwotną. Natomiast wykazanie przychodów ze sprzedaży różnych produktów przez członków grupy, którzy dokonywali pomiędzy sobą transakcji kupna-sprzedaży, będzie uznawane przez ARiMR.
Wnioskodawcy mogą być powiązani osobowo i kapitałowo, np. członkowie rodziny, o ile zawarli pisemną umowę na okres nie krótszy niż 7 lat od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Należy podkreślić, że pomoc nie przysługuje, jeżeli wnioskodawca stworzył sztuczne warunki, mające na celu obejście przepisów i otrzymanie pomocy finansowej.
Maszyny zakupione w ramach interwencji I.10.1.1 obszar D, powinny służyć do mechanicznego zbioru płodów rolnych (produkcji), a nie innym celom, w tym np. transportowi płodów rolnych z pola do gospodarstwa. Ciągnik oraz ładowarka teleskopowa są maszynami uniwersalnymi, pełniącymi funkcję transportową lub nośnika narzędzi i znajdują zastosowanie w różnych pracach, nie tylko tych związanych ze zbiorem płodów rolnych. Do kosztów niekwalifikowalnych zalicza się również przyczepa przeładowcza, maszyna do pakowania zielonki w rękaw, prasa silosująca oraz maszyna do zbioru kamieni. Dopuszczalne jest użyczenie maszyny np. kombajnu zbożowego między członkami grupy w sytuacji, gdy tylko jeden z rolników posiada kombajn zbożowy, do której planowany jest zakup przystawki do zbioru kukurydzy na ziarno. Operacja może obejmować zakup kilku maszyn, ale różnego rodzaju.
Jeżeli przynajmniej jeden z członków grupy rolników spełnia kryteria ubiegania się o pomoc w obszarze B, wówczas nie mogą oni ubiegać się o pomoc w ramach obszaru D.
Premia dla młodego rolnika
Innym ważnym programem wspierającym zakup ciągników jest „Premia dla młodego rolnika”. Młodzi rolnicy, którzy rozpoczynają działalność rolniczą, mogą uzyskać jednorazową pomoc finansową w wysokości do 200 tysięcy złotych (w formie płatności ryczałtowej), którą mogą przeznaczyć między innymi na zakup ciągnika lub innych maszyn rolniczych. Pomoc może być przyznana beneficjentowi, który zrealizował biznesplan w ramach I.10.5 (złożenie II WOP). Rolnik, który otrzymał grunty w lipcu (po terminie składania wniosków o płatności bezpośrednie) i sprzedał plony, uzyskując przychód powyżej 75 000 zł, może ubiegać się o pomoc, nawet jeśli nie składał wniosku o płatności bezpośrednie.
W programie „Premia dla młodych rolników” pomoc przyznawana jest w formie płatności ryczałtowej w wysokości 200 tys. zł. Możliwa jest realizacja inwestycji, które będą służyć prowadzeniu działalności rolniczej w gospodarstwie rolnika.
Program „Rolnictwo 4.0”
Ubiegłoroczny nabór na Rolnictwo 4.0 cieszył się ogromnym zainteresowaniem wśród rolników. Nowy nabór najprawdopodobniej ruszy na przełomie grudnia i stycznia. W ramach tego naboru można nabyć ciągnik rolniczy pod warunkiem, że będzie on współpracował z nowoczesnymi systemami rolnictwa precyzyjnego. Maksymalna kwota dofinansowania to 200 000 zł, oraz do 80% kosztów kwalifikowanych lub 65% kosztów kwalifikowanych. Program przeznaczony jest dla beneficjentów, których próg wielkości ekonomicznej nie przekracza 25 tys. euro. W ramach tego programu nie ma ograniczenia co do zakresu inwestycji, więc rolnicy mogą wykorzystać środki na zakup ciągnika rolniczego. Pomoc przyznaje się w formie płatności ryczałtowej w kwocie 120 tys. zł. Chociaż w niewielkim stopniu, ale można było nim wesprzeć również zakup ciągnika. Aby wniosek został rozpatrzony z sukcesem, maszyna musiała spełnić kilka warunków.
Ciągniki Valtra mogą komunikować się z komputerami i systemami, co pozwala na optymalne planowanie nawożenia i innych prac polowych. Na początku, kiedy nabór się pojawił, często klienci nie byli przekonani, że ciągnik może być do niego zaliczony. Okazało się jednak, że jeżeli wniosek był poprawnie wypełniony, z uwzględnieniem trzech najważniejszych elementów (ciągnik, komputer, maszyna współpracująca), był rozpatrywany pozytywnie. Maszyna towarzysząca powinna być "isobusowa" i wykorzystywać wszystkie elementy systemu. Wysyłając receptę z komputera, maszyna wykonuje zadanie, z której raport jest wysyłany z powrotem do komputera. Ciągnik, komputer, maszyna - te trzy elementy połączone ze sobą dają pełne rolnictwo 4.0. SmartTouch w ciągnikach Valtra pozwala sterować pracą ciągnika i maszyny.
Rozwój małych gospodarstw
Pomoc (płatność ryczałtowa w wysokości 100 tys. zł albo 120 tys. zł, stanowiąca maksymalnie 85 proc. dofinansowania) jest skierowana do posiadaczy mniejszych gospodarstw (o wielkości ekonomicznej poniżej 25 tys. euro). Pomoc przyznaje się na operację zapewniającą zwiększenie orientacji rynkowej gospodarstwa w wyniku jego restrukturyzacji (w obszarze: produkcji rolnej innej niż ekologiczna, produkcji ekologicznej lub rozpoczynania działalności w zakresie wprowadzania żywności na rynek). Realizacja operacji powinna doprowadzić do osiągnięcia celu operacji oraz zobowiązań, w szczególności zobowiązania do osiągnięcia wzrostu wartości sprzedaży produktów rolnych wytworzonych w gospodarstwie.
W harmonogramie na 2026 rok nie uwzględniono naboru na „Rozwój małych gospodarstw”. To działanie było w poprzednich latach jedną z popularniejszych dróg do zakupu ciągnika i maszyn rolniczych. W ubiegłym roku o wsparcie w tym programie ubiegało się 5025 rolników. W ramach działania można było otrzymać bezzwrotną premię w wysokości od 100 do 120 tys. zł.
Kto może się ubiegać o dotację na ciągnik?
Wsparcie finansowe na zakup ciągnika rolniczego mogą otrzymać rolnicy, którzy posiadają mniejsze gospodarstwa, tj. o wielkości ekonomicznej poniżej 25 tys. euro. Celem restrukturyzacji małych gospodarstw jest zapewnienie im pozycji rynkowej w obszarze: produkcji rolnej innej niż ekologiczna, produkcji ekologicznej lub rozpoczynania działalności w zakresie wprowadzania żywności/produktów rolnych na rynek. Dotacja na zakup ciągnika rolniczego jest przyznawana na działania ściśle związane z obszarem wsparcia.
Inne programy wsparcia
Wcześniej można było korzystać z programów nastawionych na zielone gospodarstwa rolne. Ciekawym programem był też Program Rozwoju Przedsiębiorczości, który skierowany był do producentów maszyn rolniczych oraz do firm świadczących usługi na rzecz gospodarstw rolnych. Finansowanie maszyn rolniczych jest jak najbardziej możliwe w Polsce, jednak należy wiedzieć, w jakie miejsce się udać, aby starać się o dodatkowe pieniądze na rozwój. Nawet producent maszyn rolniczych jest w stanie dostać dodatkowe fundusze na rozwój własnej działalności i prężnie rozwijać biznes rolny. Choć lista dofinansowań, które pozwalały na zakup ciągników rolniczych nie jest już tak długa jak jeszcze kilka lat temu, to nadal PS dla WPR umożliwia taką inwestycję.
- Dotacja 50 000 zł netto = max.
- Dotacja 250 000 zł netto - max.
- Dotacja 500 000 zł netto (np. inwestycje służące ochronie środowiska lub zapobieganiu zmianie klimatu - max. 1 300 000 zł).
Maksymalna kwota pomocy to 1.3 mln złotych. Ponadto, nie został uruchomiony nabór na wsparcie grupowe na zakup maszyn do zbioru. Nowy program jest podobny do Modernizacji gospodarstw rolnych. Zdaniem Marii Rozdzielskiej z Agraves, ogłoszony w ubiegłym tygodniu program unijny dotyczący tzw. konkurencyjności, jest podobny do Modernizacji gospodarstw rolnych z PROW 2014-2020. Jest jednak jedna istotna różnica - w przypadku tamtego naboru rolnik miał więcej czasu na dosłanie dokumentów formalnych takich jak np. pozwolenie na budowę czy jej zgłoszenie. Czasem na pozwolenie na budowę rolnicy czekają ponad rok.
Finansowanie komercyjne: kredyty i leasing
Dla rolników, którzy nie kwalifikują się do programów dotacyjnych lub chcą skorzystać z dodatkowego wsparcia finansowego, banki oferują różne rodzaje kredytów komercyjnych na zakup sprzętu rolniczego. Kredyty te często mogą być wygodnym rozwiązaniem dla tych, którzy potrzebują szybko pozyskać środki na zakup nowego ciągnika. Nie ma wymogu finansowania inwestycji z własnych środków, można ubiegać się o kredyt w banku (nie preferencyjny).
Kredyty preferencyjne
Przykładem takiego finansowania może być Bank BNP Paribas, oferujący klientom Kredyt inwestycyjny z gwarancją Agromax i dotacją do odsetek. Kredyt z dotacją Banku Gospodarstwa Krajowego na spłatę odsetek zabezpieczony jest gwarancją Agromax z Funduszu Gwarancji Rolnych Plus (FGR Plus).
Leasing ciągnika
Leasing ciągnika może być alternatywą dla tradycyjnego kredytu lub pożyczki fabrycznej. Podstawowa różnica pomiędzy pożyczką leasingową a leasingiem polega na tym, że jedynie pożyczka pozwala nabyć prawo własności do przedmiotu od razu po jego dostawie. W przypadku leasingu aż do momentu opłacenia ostatniej raty formalnym właścicielem przedmiotu finansowania pozostaje firma leasingowa.
Dla przykładu, leasing Kubota Finance oferuje promocję na zakup ciągnika, w ofercie której mamy: Prowizję od klienta: 1%, Udział własny: 20%, Suma opłat: 108%, Sposób spłaty raty: miesięcznie, Podatek VAT: wliczony, Ilość i wartość proc. rat: 35 x 1,914%, Okres trwania umowy: 36 m-cy, Stopa bazowa: stała oraz Wykup przedmiotu 21%.
Finansowanie fabryczne
Wielu dealerów maszyn rolniczych oferuje programy finansowania fabrycznego dla swoich maszyn. Rolnicy mogą skorzystać z wielu dostępnych na rynku ofert, w zależności od tego, na jaką markę ciągnika się zdecydują. Firmy oferują raty dostosowane do przychodów gospodarstwa (miesięczne, kwartalne, półroczne lub roczne), możliwość finansowania VAT, elastyczny okres finansowania dopasowany do potrzeb gospodarstwa, możliwość indywidualnego ustalenia wpłaty początkowej, a także możliwość ustalenia indywidualnego programu finansowania.
Procedura i harmonogram naboru wniosków
Po zakończeniu naboru ARiMR w terminie 60 dni opublikuje listę kolejności przysługiwania pomocy. Złożony wniosek w obszarze C I.10.2 na pomoc w wysokości 300.000 zł nie wpływa na ubieganie się o pomoc z I.10.1.1, w tym w obszarze D i nie pomniejsza przysługującego limitu. Można składać wniosek w każdym z obszarów, ale pomoc będzie przyznana do łącznego limitu 300 tys. zł.
Do 30 grudnia potrwa nabór wniosków o środki w ramach interwencji „Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność”. Program „Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu”, którego nabór zakończył się 20 listopada, cieszył się ogromnym zainteresowaniem. Nabór wystartował zaraz po naborze na ochronę środowiska. W związku z tym, że potrwa miesiąc, i to w terminie świątecznym, to w przypadku inwestycji budowlanych może stanowić problem z uzyskaniem wymaganych pozwoleń, kosztorysów projektów, czyli dokumentacji, którą należy mieć najpóźniej na moment składania uzupełnień. Niekorzystny jest brak jakichkolwiek ulg np. dla młodych rolników, którzy dopiero rozpoczęli prowadzenie gospodarstwa rolnego. Są przecież rolnicy, którzy przejęli grunty w 2024 roku, ale nie mają na siebie jeszcze np. certyfikatów z ekologii bądź faktur przychodowych. Ubiegając się o dotację unijną do zakupu maszyn rolniczych lub wybudowania obiektu inwentarskiego należy pamiętać przede wszystkim o tym, że wymiana informacji odbywa się wyłącznie w formie elektronicznej.