Brona talerzowa – zastosowanie i wybór w rolnictwie

Brona talerzowa, często nazywana również talerzówką, to jedna z najpopularniejszych i najbardziej uniwersalnych maszyn uprawowych w nowoczesnym rolnictwie. Jej rola w gospodarstwie rolnym jest nie do przecenienia, gdyż skutecznie zastępuje przestarzałe i mało wydajne pługi podorywkowe, oferując szerokie zastosowanie zarówno w uprawie pożniwnej, jak i w przygotowaniu gleby pod zasiew.

Czym jest brona talerzowa i do czego służy?

Brona talerzowa to maszyna składająca się z grupy dysków, umieszczonych na osi, które obracają się podczas pracy ciągnika. Jej budowa opiera się na dwóch belkach, na których zamocowane są talerze, czyli dyski o charakterystycznym kształcie. Elementy robocze, obracając się, spulchniają i rozdrabniają ziemię. Taki zabieg jest bardzo wskazany po orce, aby rozdrobnić zbite bryły ziemi, lub po zasiewach, aby materiał siewny przykryć odpowiednią warstwą gleby.

Brony bardzo przydają się również w walce z chwastami przy tak zwanej podorywce, czyli płytkiej orce. Brona talerzowa pracuje na głębokości 5-15 cm. Intensywność jej pracy może być różna w zależności od kąta ustawienia talerzy w stosunku do kierunku ruchu. Na przykład, najmniejsze wartości kąta stosuje się do rozcinania skib po orce lub przy wyrównywaniu pola. Pośrednie kąty ustawia się wtedy, gdy celem jest wymieszanie nawozów z glebą, a największe do uprawy ściernisk lub przykrycia nawozów zielonych.

Uniwersalność brony talerzowej w praktyce

Wydawać by się mogło, że brona talerzowa to maszyna uniwersalna. W teorii to prawda, gdyż jest ona z powodzeniem wykorzystywana do płytkiej uprawy pożniwnej, do mieszania obornika, likwidowania poplonów czy doprawiania gleby przed siewem. W praktyce jednak, już na etapie planowania zakupu, powinno się jasno określić, do jakich zadań maszyna będzie najczęściej wykorzystywana - od tego zależy bowiem jej dalsza konfiguracja.

Wybór rodzaju amortyzacji, kąta pochylenia talerza, odległości narzędzi roboczych, średnicy i kształtu, oraz wiele innych parametrów będzie miało wpływ na to, jak maszyna będzie pracowała w danych warunkach polowych. Zapewnia to elastyczność w dopasowaniu maszyny do specyficznych potrzeb gospodarstwa.

Zalety stosowania bron talerzowych

Do zalet stosowania bron talerzowych niezaprzeczalnie należy zaliczyć stosunkowo nieduże zapotrzebowanie na moc ciągnika, bardzo niską podatność na zapychanie nawet przy dużej ilości resztek pożniwnych oraz dobrą jakość mieszania gleby. Wykorzystanie talerzówki w rolnictwie przynosi realne korzyści niezależnie od rodzaju uprawianych roślin. Pomaga pozbyć się chwastów, poprawić jakość gleby, jej poziom nawodnienia, dotlenienia i zwiększenia zawartości składników odżywczych.

Doprowadzenie ziemi do tak dobrej kondycji, jak po bronowaniu innymi metodami, zajęłoby znacznie więcej czasu oraz siły. Brony talerzowe charakteryzują się prostą i trwałą konstrukcją, wielofunkcyjnością, wysoką wydajnością pracy oraz możliwością dostosowania do specyficznych potrzeb uprawy. Są także niezbędnym wyposażeniem w gospodarstwach bezorkowych.

Rodzaje bron talerzowych i ich konfiguracja

Same brony talerzowe występują w kilku podstawowych wariantach, różniących się konstrukcją i przeznaczeniem. Wyróżniamy brony do płytkiej przedsiewnej uprawy i podorywkowej po żniwach (np. modele U693 i U652), modele typowo ścierniskowe (np. Rolmako U671) oraz uprawowo-siewne (np. U693 ze sprzęgiem do siewnika). Najważniejszą różnicą w ich budowie jest rozstaw między rzędami talerzy.

• W przypadku maszyn uprawowo-siewnych, gdzie brona ma za zadanie przygotować glebę do siewu, rozstaw jest znacznie mniejszy aniżeli w przypadku maszyny do uprawy ścierniska.
• Przy podorywce, gdzie jest dużo resztek pożniwnych, rozstaw talerzy powinien być większy, najlepiej 90 cm, aby zapewnić swobodny przepływ masy i zminimalizować ryzyko zapchania.
• Przy maszynach uprawowo-siewnych, gdzie resztek pożniwnych nie ma wcale lub jest ich bardzo mało, mniejszy rozstaw między talerzami (np. 70 cm) jest dobrym wyborem. Dodatkowo taka konstrukcja pozwala na przybliżenie środka ciężkości agregatu bliżej ciągnika, przez co podnośnik będzie obciążony w mniejszym stopniu.

Typy talerzy

Kolejnym dylematem przy zakupie brony talerzowej jest wybór odpowiednich talerzy, gdyż to właśnie ich rodzaj w dużym stopniu definiuje jakość pracy oraz osiągnięte efekty w polu.

• Talerze mniej uzębione lub gładkie o średnicy ok. 510 mm są uznawane za bardziej specjalistyczne, gdyż są na ogół wykorzystywane jedynie do płytkiego zrywania ścierniska i niespecjalnie sprawdzą się przy głębszej uprawie. Częściej są stosowane do upraw przedsiewnych lub do pracy wraz z siewnikiem tworząc agregat uprawowo-siewny.
• Talerze mocniej uzębione o średnicy 560 mm lub większe wydają się bardziej uniwersalnym wyborem, gdyż sprawdzą się zarówno przy płytkiej uprawie przedsiewnej, jak i przy głębszej pracy, np. podczas mieszania obornika, niszczenia poplonów, czy w uprawie po kukurydzy. Talerze o średnicy większej niż 600 mm dostępne są w modelu Rolmako U652 oraz U671. Im większa średnica, tym grubsza blacha, z jakiej talerz jest wytworzony, a co za tym idzie, dłuższy czas eksploatacji elementów roboczych.

Brona talerzowa SpeedCutter

Brona talerzowa SpeedCutter wyróżnia się nowym typem elementu roboczego - tradycyjny talerz został tutaj zastąpiony kształtem falistym. Zmieniony został design słupicy, która w nowym wariancie pozwala na pełne wykorzystanie wszystkich zalet wynikających z zastosowania talerza falistego. Talerz falisty został zaprojektowany do ultra-płytkiej uprawy na głębokość 2-5 cm z prędkością 20 km/h.

Wybór odpowiedniej brony talerzowej

Szerokość robocza i wymagana moc ciągnika

Bronę talerzową trzeba dobrać w taki sposób, by jej zapotrzebowanie mocy było odpowiednie do możliwości posiadanego traktora. W zależności od rozmiaru i ciężaru brony talerzowej jej potrzeba mocy może wahać się od 80 KM do nawet 320 KM. Drugą ważną rzeczą, która wpływa na pobór większej ilości mocy, są warunki panujące na roli. Jeśli gleba jest ciężka i mokra, do jej uprawy należy wybrać silniejszą bronę talerzową. W przypadku gleb lekkich nie jest konieczna duża moc. Kąt pochylenia talerza będzie determinował wymaganą moc pociągową; przy agresywnym kącie moc znacznie wzrasta.

Na rynku dostępne są talerzówki o szerokości od 1,25 do 8,0 m. Osoby, które chcą zdecydować się na szeroką bronę talerzową, muszą najpierw sprawdzić, czy dany ciągnik da radę wprawić ją w ruch. Maszyny rolnicze o szerokości 8,0 m są zalecane dla gospodarstw zajmujących wielohektarowe przestrzenie. Większa szerokość robocza pozwala przeprowadzić prace zdecydowanie szybciej i efektywniej, co jest kluczowe w dużych gospodarstwach.

Wybór wału

Ostatnią, ale równie ważną kwestią, jest wybór wału. W bronie talerzowej odpowiada on za ustalenie głębokości roboczej talerzy, a także jest odpowiedzialny za wyrównanie oraz zagęszczenie wierzchniej warstwy gleby. To z kolei ma na celu zatrzymanie wilgoci w ziemi oraz stworzenie dogodnych warunków do kiełkowania nasion samosiewów oraz chwastów. Wybór wału jest kwestią indywidualną każdego rolnika i powinien zależeć od zwięzłości gleb, na których dany farmer gospodaruje.

• Na ziemiach lekkich zaleca się stosować wały lżejsze, z niepełnym rdzeniem, co zapewnia efektywny przepływ gleby i nie ogranicza prędkości roboczej zestawu (np. wały strunowe i pierścieniowe).
• Na glebach zwięzłych, gdzie często mamy do czynienia z bryłami, należałoby postawić na wały ciężkie, charakteryzujące się agresywnym profilem powierzchni roboczej (np. wał gumowy, Packer oraz blaszany). Wówczas mamy pewność, że w dużym stopniu zniszczy bryły i wyrówna stanowisko po przejeździe.

Za najbardziej uniwersalny wał uznaje się podwójny wał U-ring, który faktycznie jest bardzo wszechstronny i daje bardzo dobre wyniki uprawowe.

Bronowanie - cel i mechanika zabiegu

Bronowanie to zabieg agrotechniczny, który wykonuje się na płytkiej głębokości gleby o mniej więcej 10-15 cm, dostosowując jednocześnie kąt działania i intensywność talerzy do indywidualnych potrzeb. Odgrywa istotną rolę w przygotowaniu pola pod przyszłe uprawy, gdyż idealnie wyrównuje powierzchnię, rozdrabnia bryły, spulchnia glebę, przykrywa resztki pożniwne, miesza górne warstwy podłoża z nawozem mineralnym, a także pomaga zwalczać chwasty. Jednak, by talerzowanie odbywało się bez żadnych problemów i przynosiło oczekiwane skutki, należy najpierw określić charakter gleby.

Prawidłowe talerzowanie poprawia kontakt resztek organicznych z glebą i wspiera równomierne wschody samosiewów. Brona talerzowa, jako narzędzie bierne, jest ciągnięta z tyłu traktora. Kiedy ciągnik przemieszcza się, talerze brony wprawiane są w ruch obrotowy. Kręcąc się, tną glebę i mieszają ją, tym samym przygotowując podłoże do kolejnych etapów uprawy.

Dwa podstawowe rodzaje bron talerzowych: typu V i X

Brony talerzowe dzielą się na dwa rodzaje: typu V lub X.

• Pierwszy rodzaj (typ V) oznacza, że układ rzędów talerzy układa się trójpunktowo na ramie lub jest do niej równolegle zamontowany. Po wprowadzeniu maszyny w ruch, talerze tworzą wgryzający kąt, który daje głębszą możliwość cięcia w ziemi, nawet poniżej 15 cm. To z kolei efektywnie wpływa na przykrycie resztek pożniwnych i wyrównanie powierzchni pola uprawnego bez bruzd.
• Natomiast czteropunktowy układ talerzy (typ X) pracuje ściśle z dodatkowymi elementami roboczymi, takimi jak wały i zgrzebła, aby zapobiec powstawaniu małych rowków na środku każdego przejazdu maszyny.

Malowanie proszkowe - zwiększona trwałość maszyn rolniczych

Brona talerzowa to maszyna rolnicza, która jest śrutowana i malowana proszkowo. Jest to zdecydowanie najefektywniejsza z nowoczesnych, stosowanych dziś metod pokrywania metali. W przeciwieństwie do lakierów tradycyjnych (ciekłych), farby proszkowe gwarantują powłoki gładkie, bez spękań, zacieków, pęcherzyków i zmarszczeń. Stosowane są do malowania ochronnego, antykorozyjnego i dekoracyjnego przedmiotów metalowych. Odporność termiczna powłoki wynosi ok. 100°C. Powłoki charakteryzują się bardzo dobrymi własnościami mechanicznymi i wysoką odpornością na działanie czynników chemicznych.

Przykładowa brona talerzowa ATOS od AMJ AGRO

Brona talerzowa ATOS od producenta maszyn rolniczych AMJ AGRO została wyprodukowana w celu płytkiej uprawy przedsiewnej w każdych warunkach. Jej konstrukcja opiera się o dwa rzędy ostrych talerzy, wał rurowy i osobno amortyzowane gumowo nogi. W zależności od potrzeb, dana brona talerzowa może posiadać dowolny rodzaj wału doprawiającego i tarcze o średnicy 510 mm, 560 mm lub 610 mm. Oprócz tego charakteryzują ją inne ważne kryteria, takie jak żeliwna piasta obsługowa, ekrany boczne czy hydrauliczna regulacja wału. Dlatego też stanowi dobre rozwiązanie dla wielu początkujących, jak i doświadczonych rolników.

tags: #ogloszenia #rolnicze #brona #talerzowa #talerzowka #kartuzy