W dzisiejszych czasach rolnicy często stają przed dylematem zakupu nowych maszyn rolniczych, które, choć oferują wiele zalet, charakteryzują się również jedną podstawową wadą - wysoką ceną. To właśnie koszt bywa główną motywacją do podjęcia wyzwania samodzielnej budowy niezbędnego sprzętu, takiego jak opryskiwacz zawieszany.
Dlaczego warto zbudować opryskiwacz samodzielnie?
Kwestia ekonomiczna jest kluczowa. Obserwując dostępne na rynku opryskiwacze, wielu rolników dochodzi do wniosku, że samodzielna konstrukcja może być znacznie bardziej opłacalna. Taka decyzja pozwala na stworzenie maszyny idealnie dopasowanej do indywidualnych potrzeb gospodarstwa i dostępnych zasobów.
Proces budowy i wykorzystane materiały
Budowa opryskiwacza, zwłaszcza tak złożonego jak model zawieszany o pojemności około 1000 litrów, wymaga czasu i zaangażowania. Jak pokazuje przykład jednej z takich konstrukcji, opryskiwacz powstawał w przerwach między różnymi zajęciami w gospodarstwie. Jeśli konstruktor miał wolną godzinę czy dwie, od razu zabierał się za budowę, po czym następowała jedno- czy dwudniowa przerwa. Taki system pracy świadczy o możliwości realizacji projektu nawet przy ograniczonej dostępności czasu.
Konstrukcja ramy i podwozia
Do budowy opryskiwacza wykorzystano stal, kształtowniki oraz profile otwarte i zamknięte. Materiały te były pozyskiwane w Legnicy, w lokalnych sklepach i hurtowniach, a także zamawiane drogą internetową. Warto zaznaczyć, że w przypadku tak dużego opryskiwacza, którego masa pustego może przekraczać tonę (np. w konfiguracji 800l zbiornik główny + 400l czołowy), solidność ramy jest absolutnie kluczowa.
Chociaż prezentowany przykład dotyczył konfiguracji 800l + 400l na przód, co łącznie daje 1200l pojemności, to zasady konstrukcji pozostają podobne dla wariantu 1000l zawieszanego. W przypadku większych konstrukcji istotne jest, aby pamiętać o wytrzymałości materiałów i precyzji spawania. Do prac spawalniczych, zwłaszcza przy małych przekrojach i różnorodnych materiałach, sprawdzi się spawarka TIG AC/DC.
Układ hydrauliczny i belki polowe
Nowoczesne opryskiwacze wymagają precyzyjnego sterowania belkami polowymi, które w nowych modelach często są hydraulicznie składane i rozkładane, zwiększając mobilność maszyny. W samodzielnej konstrukcji siłowniki hydrauliczne zostały zamówione. Poprzedzone to było obliczeniem ich wydajności, potrzebnej do tego, aby lance opryskiwacza płynnie i dobrze się rozkładały. Na zamówienie kupiono także kryzy przy siłownikach, które zmniejszają przepływ oleju. Dzięki temu zwiększono elastyczność i płynność rozkładania się lanc na polu. Belka polowa w opisywanym projekcie miała imponującą szerokość 18 metrów, co jest cechą dużych i efektywnych maszyn.
System cieczowy
Sercem systemu cieczowego jest pompa. W opisywanym projekcie pompa cieczy kosztowała 1700 zł. Ważne jest zapewnienie łatwego dostępu do korka spustowego pompy w celu konserwacji. Płyn (woda, nawóz, pestycyd) jest umieszczany w zbiorniku opryskiwacza. Budowa opryskiwacza polowego pozwala na czerpanie płynu ze zbiornika dzięki działaniu różnicy ciśnień. Tłoczony jest on przez pompę do rozpylacza. Element ten odpowiada za rozbijanie kropli płynu do postaci mgiełki, co zapewnia równomierne rozprowadzanie i jest bezpieczniejsze dla roślin. Strumień może być kierowany również na glebę. Ponieważ większość nawozów czy pestycydów ma postać zawiesiny i po pewnym czasie składniki aktywne wytrącają się z wody, obecnie w opryskiwaczach stosuje się mieszadła oraz filtry w zbiorniku, co powinno być uwzględnione w konstrukcji samoróbki.
Istotne aspekty i uwagi dla konstruktorów
Waga i stabilność
Opryskiwacze zawieszane, zwłaszcza te o dużych pojemnościach, po napełnieniu stają się znacznym balastem dla ciągnika. Przykładowy opryskiwacz o pojemności 800 litrów plus 400 litrów na przód ważył ponad tonę pusty. Konieczność przybliżenia środka ciężkości do traktora jest jeszcze większa w przypadku maszyn zawieszanych, aby nie obciążać nadmiernie tylnego TUZ ciągnika. W praktyce opryskiwacze zawieszane częściej konkurują z wersjami przyczepianymi, oferując jednak znacznie większą zwrotność, co pozytywnie wpływa na wydajność pracy na mniejszych polach czy uprawach rzędowych. Łatwiej pracuje się nimi na zboczach za sprawą mniejszego ściągania, ale z drugiej strony są mniej stabilne. Główną wadą w porównaniu z maszynami zaczepianymi jest konieczność zastosowania ciągnika o sporym udźwigu podnośnika z powodu wysokiej masy napełnionego zbiornika.
Dodatkowe rozwiązania i usprawnienia
- Amortyzacja zbiornika: Sugeruje się zastosowanie opaski z gumy zbrojonej dookoła pod zbiornikiem. Podniesie ona zbiornik o centymetr i zapewni niezbędną amortyzację, chroniąc konstrukcję i zbiornik przed uszkodzeniami.
- Kółka transportowe: Warto pomyśleć o łatwo montowanych kółkach, które ułatwią przestawianie opryskiwacza w garażu lub na utwardzonym placu w okresie zimowym.
- Koła i koszty: W omawianym projekcie koła o rozmiarze 9,5-32 kosztowały niespełna 4 tys. zł. Jest to jeden z większych wydatków, który należy uwzględnić w budżecie.
Choć samoróbki mogą przybierać nietypowe formy, jak wspominany przez sąsiadów "samolot", liczy się przede wszystkim funkcjonalność i efektywność w gospodarstwie. W tym konkretnym przypadku, mimo dużej wagi i złożoności (opryskiwacz zawieszany 800l + 400l na przód z 18-metrową belką), konstrukcja cechuje się wieloma ciekawymi rozwiązaniami.
Charakterystyka i zastosowanie opryskiwaczy zawieszanych
Bez skutecznej ochrony przed szkodnikami nie ma mowy o efektywnym rolnictwie. Opryskiwacz rolniczy jest niezbędny w większości gospodarstw, pełniąc funkcje rozprowadzania pestycydów, nawozów czy nawet podlewania. Podstawowym podziałem opryskiwaczy dotyczy sposobu ich poruszania się. Budowa opryskiwacza zawieszanego umożliwia jego mocowanie do Trzypunktowego Układu Zawieszenia (TUZ) ciągnika.
Standardowo stosowanym materiałem do wykonania zbiorników dużych opryskiwaczy zawieszanych jest polietylen, który cechuje się dobrą trwałością i umożliwia łatwe czyszczenie. Obecnie standardem jest również stosowanie zbiorników "3 w 1", które oprócz głównego zbiornika na ciecz roboczą, zawierają zazwyczaj zbiornik wody czystej do płukania oraz zbiornik wody do mycia rąk. Takie rozwiązania również można naśladować w konstrukcjach DIY, zwiększając ich funkcjonalność.
Opryskiwacze zawieszane charakteryzują się bardzo dużymi możliwościami konfiguracji. Każdy konstruktor może dobrać rodzaje belek polowych, wydajności pomp, szeroki wybór elementów sterujących (również elektronicznych) oraz inne drobne rozwiązania, które wpływają na funkcjonalność opryskiwacza.
Interesującym rozwiązaniem są zbiorniki czołowe, które pozwalają znacznie zwiększyć możliwości opryskiwacza zawieszanego. W połączeniu z czołowymi zbiornikami, opryskiwacze zawieszane mogą sprawdzić się nawet w dużych gospodarstwach, osiągając parametry pracy zbliżone nawet do opryskiwaczy samojezdnych, przy znacznie niższej cenie zakupu.
tags: #opryskiwacz #1000l #zawieszany #samorobka