Prawidłowo funkcjonujący opryskiwacz jest jednym z kluczowych elementów zapewniających skuteczne i bezpieczne zabiegi ochrony roślin. Wśród wielu podzespołów urządzenia, pompa odgrywa fundamentalną rolę, a jej sprawność, w tym odpowiednie ciśnienie powietrza, bezpośrednio wpływa na jakość opryskiwania. Niniejszy artykuł przedstawia, dlaczego ciśnienie powietrza w pompie opryskiwacza jest tak istotne, jakie powinno ono wynosić oraz jak prawidłowo dbać o ten element.
Znaczenie Sprawnego Technicznie Opryskiwacza
Stan techniczny opryskiwacza powinien być potwierdzony badaniem, co jest wymogiem regulowanym przez Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Podstawowym warunkiem przystąpienia do badania jest dokładne wymycie opryskiwacza. Większość podzespołów opryskiwacza jest kontrolowanych wizualnie, jednak niektóre wymagają szczegółowej diagnostyki.
Rola Pompy Membranowej i Powietrznika
Czym jest pompa do opryskiwacza?
Pompa do opryskiwacza to jeden z najważniejszych komponentów tego urządzenia. Dzięki niej możliwe jest pobieranie cieczy ze zbiornika, skąd ta trafia następnie do dyszy. Pompa tworzy ciśnienie, które w następnej kolejności wypycha ciecz roboczą. Chcąc przeprowadzać opryski upraw, dobrze jest wiedzieć, jakie ciśnienie w powietrzniku pompy opryskiwacza w danym momencie występuje.
Pulsacja ciśnienia a rola powietrznika
W nowoczesnych opryskiwaczach polowych wykorzystuje się pompy membranowe, określane także mianem „pomp przeponowych”. Kiedy one pracują, dochodzi do pulsacji ciśnienia, co w niezbyt dobry sposób oddziałuje na równomierność dawek cieczy oraz wytrzymałość układu cieczowego. Aby temu zapobiec, w urządzeniu zamontowany jest powietrznik bądź inny system tłumienia pulsacji. Sam powietrznik to komora, która połączona jest z kolektorem tłocznym i która za pomocą elastycznej membrany podzielona jest na dwie osobne sekcje.
Jakie Ciśnienie Powietrza w Pompie Jest Właściwe?
Ciśnienie powietrza w pompie opryskiwacza powinno utrzymywać się na poziomie od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego. W praktyce najlepiej utrzymywać ciśnienie wynoszące 2 - 3 bary (atmosfery). Warto sprawdzić informacje fabryczne na pompach, które często zawierają precyzyjne wskazania dotyczące wartości ciśnienia powietrza w powietrzniku, i posiłkować się nimi przy ustawianiu ciśnienia.
Konsekwencje niewłaściwego ciśnienia
- Jeśli ciśnienie będzie niewłaściwie ustawione, opryskiwacz nie będzie działał prawidłowo i spowoduje powstawanie nierównomiernego, pulsacyjnego strumienia cieczy.
- Co więcej, niewłaściwe ciśnienie może zakłócić pracę manometru, co utrudnia precyzyjną kontrolę.
- Zbyt wysokie ciśnienie w powietrzniku może z kolei przyczynić się do uszkodzenia membrany.
Kontrola i regulacja ciśnienia w powietrzniku
Ciśnienie w powietrzniku powinno być kontrolowane za każdym razem, gdy zmienimy parametry opryskiwania. W szczególności, po każdej modyfikacji parametrów rozpylacza (np. po wymianie standardowych na eżektorowe), należy koniecznie osobno dostosowywać ciśnienie powietrza. Niewłaściwie ustawione ciśnienie w powietrzniku może prowadzić do problemów takich jak brak pobierania cieczy, niskie ciśnienie na zegarach (np. do 1 bara) czy pryskanie z przerwami.
Sprawdzanie stanu membrany
W momencie sprawdzania ciśnienia w powietrzniku warto też dowiedzieć się przy okazji, jaki jest stan membrany. Najlepiej w tym przypadku dopompować powietrze, a następnie sukcesywnie je upuszczać, wciskając iglicę. Jeżeli przez zaworek wylatuje samo powietrze, oznacza to, że nie doszło do destrukcji membrany. Jeżeli zauważysz mieszaninę powietrza z wodą, to znak, że trzeba ją wymienić. Pamiętaj, że najlepiej sprawdzić stan tego elementu przed nadejściem zimy, ponieważ zamarzająca woda w powietrzniku może doprowadzić do rozsadzenia jego korpusu.
Jak wyregulować ciśnienie w zbiorniku studni wodnej — szybko i łatwo!
Diagnostyka i Utrzymanie Kluczowych Podzespołów Opryskiwacza
Wiedza o tym, jakie powinno być ciśnienie w pompie opryskiwacza, nie jest wystarczająca. Odpowiedzialny rolnik musi zadbać także o jego odpowiednie - a przede wszystkim regularne - czyszczenie. Przed każdym użyciem opryskiwacza powinniśmy również upewnić się, że wszystkie komponenty są sprawne i nieuszkodzone. Wówczas należy dokonać kalibracji, ustawiając parametry adekwatne do danego zabiegu.
Pompa
Sprawdzany jest poziom oleju i jego stan. Stwierdzone zmętnienie lub zmiana w emulsję wodno-olejową świadczy o uszkodzeniu membrany. W takim przypadku dokonuje się przeglądu pompy i wymiany uszkodzonych elementów. Równie ważną kwestią jest skontrolowanie poziomu oleju w pompie - należy utrzymywać wartość wskazaną w instrukcji. Jeżeli olej przybierze bardzo ciemny kolor, również należy go wymienić w całości, gdyż może to wskazywać na uszkodzenie membrany. Sprawdzana jest również wydajność pompy.
Zbiornik
Zbiornik powinien być wyposażony w szczelną pokrywę umożliwiającą jego odpowietrzenie oraz sito wlewowe i wskaźnik poziomu cieczy, widoczny z siedzenia traktorzysty. Najważniejszym elementem zbiornika jest mieszadło mechaniczne lub hydrauliczne, zapewniające efekt mieszania przy wszystkich włączonych sekcjach i rozpylaczach. Dotychczasowa praktyka pokazuje, że bardzo często mieszadła hydrauliczne działają wadliwie lub są całkowicie zatkane. Najczęściej dotyczy to mosiężnych mieszadeł starego typu, posiadających za małe otwory.
Filtry
Opryskiwacz powinien być wyposażony w co najmniej dwa stopnie filtracji (prócz sita wlewowego i filterków indywidualnych przy rozpylaczach) z wkładami o odpowiedniej wielkości oczek.
Elementy sterujące i pomiarowe
Sprawdzany jest zawór sterujący, w którym usterki zdarzają się rzadziej. O wiele częściej spotyka się wadliwe lub niedziałające manometry. Odpowiedni manometr powinien mieć średnicę przynajmniej 60 mm, tak by był czytelny z miejsca traktorzysty. Ważnym parametrem jest jego podziałka: w zakresie ciśnień od 0 do 5 barów manometr powinien być skalowany co 0,5 bara, powyżej 5 barów - co 1 bar. Często dobry manometr kojarzony jest z glicerynowym urządzeniem wyposażonym w kolorową tarczę. Tak wyglądający ułatwia odczyty, jednak jego posiadanie nie jest obowiązkowe. Jeżeli mamy zamontowany zwykły, ale sprawnie działający manometr, to nie musimy go wymieniać. Niezbędną czynnością obsługową, o której zapominają operatorzy opryskiwacza, jest uzupełnianie oleju w tłumiku pod manometrem (gumowe naczynko w miejscu mocowania podzespołu w zaworze).
Rozpylacze (Dysze)
Rozpylacze to jedyny element opryskiwacza, który jest sprawdzany na przyrządach, za pomocą ręcznego lub elektronicznego stołu pomiarowego. Badane są jedynie opryskiwacze wyposażone w dysze szczelinowe. Wady dysz niestety należą do najczęstszych usterek opryskiwacza, powodujących kłopoty z zaliczeniem badania. Wynika to najczęściej ze złego wykonania dysz dostępnych w handlu - nawet nowe, nieużywane często nie mieszczą się w zakresie dopuszczalnego błędu. Dlatego, zakupując rozpylacze, należy myśleć o jakości, co niestety wiąże się z wyższą ich ceną. Będą to jednak dobrze wydane pieniądze, które przełożą się nie tylko na pozytywne zaliczenie badania, ale przede wszystkim na lepszą jakość zabiegów chemizacyjnych.
Przy zakupie rozpylaczy, zwłaszcza gdy nie kupujemy całego kompletu, a chcemy wymienić tylko pojedyncze sztuki, należy zwrócić uwagę, by były one jednej wielkości (koloru). W praktyce stosunkowo często spotyka się belki z zamontowanymi rozpylaczami różnej wielkości, a nawet różnego typu. Ponieważ na polach stosuje się różne rodzaje zabiegów, opryskiwacz powinien być wyposażony w co najmniej trzy komplety dysz:
- żółte (02)
- niebieskie (03)
- czerwone (04)
Jeżeli posiadamy tylko jeden zestaw, to najlepiej, by były to rozpylacze niebieskie, umożliwiające uzyskanie drobnokroplistego oprysku przy 150 - 400 l/ha cieczy roboczej. Od rozpylaczy, tak jak od każdego innego elementu, wymaga się, by po wyłączeniu opryskiwacza nie kapały. Dlatego ich oprawy powinny być wyposażone w zawory przeciwkroplowe. Najsłabiej to zadanie wypełniają zaworki w filterkach, często zakłócając przepływ cieczy przez oprawę. Kupując nowe oprawy, najlepiej zaopatrzyć się w takie, które zaworek przeciwkroplowy mają wyprowadzony na zewnątrz. Ułatwi to ich późniejszą obsługę. Podobnie jak przy rozpylaczach, wyznacznikiem jakości oprawy jest jej cena.
Podsumowanie: Regularna Konserwacja i Kalibracja
Utrzymanie odpowiedniego ciśnienia powietrza w pompie opryskiwacza jest krytyczne dla efektywności i równomierności oprysków. Regularne kontrolowanie poziomu ciśnienia w powietrzniku, stanu membrany pompy oraz pozostałych elementów systemu jest niezbędne do zapewnienia długotrwałej i bezawaryjnej pracy urządzenia. Pamiętaj, aby przed każdym użyciem opryskiwacza upewnić się, że wszystkie komponenty są sprawne i dokonać kalibracji, ustawiając parametry adekwatne do danego zabiegu.