Czyszczenie opryskiwacza po każdym zabiegu oraz przed spoczynkiem zimowym jest kluczowe dla jego prawidłowego funkcjonowania i zapobiegania uszkodzeniom roślin. Niewyczyszczone urządzenie może prowadzić do poważnych następstw, takich jak fitotoksyczność, czyli uszkodzenia roślin spowodowane pozostałościami substancji aktywnych, szczególnie herbicydów.
Odpowiednie czyszczenie opryskiwacza ma wiele zalet, w tym utrzymanie go w stanie "gotowym do użycia" i zapewnienie prawidłowego funkcjonowania wszystkich jego elementów, takich jak pompy, rury i dysze. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, mycie opryskiwaczy należy przeprowadzać w sposób ograniczający ryzyko skażenia wód powierzchniowych, podziemnych oraz gruntu na skutek wycieku lub przesiąkania środków ochrony roślin.
Miejsce i warunki mycia opryskiwacza
Miejsce wykonywania czyszczenia powinno znajdować się nie mniej niż 30 m od studni, ujęć wody, zbiorników i cieków wodnych. Zachowanie tej odległości nie jest konieczne, gdy opryskiwacz jest myty w myjni urządzeń ochrony roślin. Ważne jest, aby system filtrów czyścić w określonych odstępach czasu. Do tego celu można użyć środka do mycia, myjki ciśnieniowej i odkurzacza do pracy na mokro/sucho. Alternatywnie do zbierania brudnej wody na stanowisku do mycia można wykorzystać zbiornik odwadniający. W tym przypadku woda odparowuje, a pozostałości są rozkładane przez bakterie żerujące na substancji będącej nośnikiem.
W przypadku czyszczenia opryskiwacza w gospodarstwie istnieją dokładne specyfikacje dotyczące budowy obszaru przeznaczonego do mycia. Płyta podłogowa musi być nieprzepuszczalna dla cieczy, a brudna woda musi być odprowadzana przez odpowiedni odpływ z filtrem i urządzeniem retencyjnym. Po zakończeniu oprysku należy znaleźć zarośnięty obszar, na którym można umyć opryskiwacz przed opuszczeniem pola. Gwarantuje to, że pozostałości środka ochrony roślin podczas jazdy nie przedostaną się do gleby, gospodarstwa, a także kanalizacji.
Znaczenie i skutki zaniechania czyszczenia opryskiwacza
Nieprzestrzeganie zasad czyszczenia opryskiwacza może prowadzić do wielu niekorzystnych efektów. Należą do nich:
- Fitotoksyczność: Zanieczyszczenia opryskiwanych roślin resztkami środków ochrony roślin z poprzednich cykli, co może negatywnie wpływać na ich zdrowie i wzrost, a nawet całkowicie zniszczyć uprawę (tzw. efekt pierwszego opryskiwacza).
- Obniżenie skuteczności działania preparatów: Zanieczyszczony opryskiwacz może uniemożliwiać równomierne i precyzyjne rozprowadzanie substancji, co wpływa na skuteczność oprysku.
- Uszkodzenie opryskiwacza: Osadzające się zanieczyszczenia mogą powodować korozję i uszkodzenia mechaniczne, skracając żywotność sprzętu. Opryskiwacze są narażone na działanie silnych środków chemicznych o właściwościach korozyjnych. Pozostawienie resztek preparatów powoduje, że ulegają one rozwarstwieniu, tworząc trudne do usunięcia osady w różnych miejscach przewodzenia cieczy.
- Niekontrolowana mieszanka: Resztki środków ochrony roślin z poprzednich oprysków mogą stworzyć mieszankę z nowymi substancjami, prowadząc do nieprzewidywalnych reakcji chemicznych i obniżenia efektywności aplikacji.
- Zwiększone ryzyko oporności: Regularne stosowanie tych samych środków ochrony roślin bez uprzedniego mycia opryskiwacza może powodować zwiększoną odporność u szkodników lub patogenów.
Pozostawianie roztworu w baku opryskiwacza na noc jest niewskazane, ponieważ aktywne substancje mogą tracić swoje właściwości, tworzyć osad lub wchodzić w reakcję z materiałami zbiornika i uszczelnień. Używanie opryskiwacza do różnych preparatów bez płukania również nie jest zalecane, gdyż resztki poprzedniego roztworu mogą wchodzić w reakcje chemiczne z nowym, co może prowadzić do obniżenia skuteczności preparatów, powstawania osadów lub uszkodzenia roślin.
Przygotowanie opryskiwacza do czyszczenia
W prawidłowo wykalibrowanym opryskiwaczu nadwyżka cieczy roboczej nie powinna się pojawiać. Jeśli jednak w momencie zakończenia zabiegu w urządzeniu pozostaje nadmiar cieczy, należy ją zagospodarować. Zbiornik wózka do oprysków zawsze posiada pochyłe dno, które pozwala pompie na usunięcie całej cieczy roboczej. Jeśli osadziły się resztki, należy opróżnić zbiornik. Odbywa się to poprzez rozcieńczanie resztek wodą i opryskanie roślin (zawsze robić to w innym, przeznaczonym do tego miejscu).
Metody i środki do usuwania kamienia i osadów
Okres wzmożonej ochrony roślin, zwłaszcza w maju, często oznacza tworzenie bogatych mieszanin zbiornikowych, co z kolei wiąże się z ryzykiem wytrącania się różnych osadów w opryskiwaczu. Osady te mogą bardzo łatwo zalepiać rozpylacze, filtry główne oraz filtry znajdujące się w samych głowicach, tuż przed rozpylaczami.
Tak zapchane elementy będą powodować, że mniej cieczy zacznie się przez nie wydostawać, a po opryskaniu zakładanej powierzchni w opryskiwaczu jej część zostanie. Skoro osad wyłapują same głowice, to oznacza, że znajdziemy go także w filtrze głównym. Cały zatem układ trzeba przeczyścić.
Profesjonalne środki czyszczące
Najlepsze efekty daje stosowanie specjalnych środków do mycia opryskiwaczy. Na rynku dostępne są preparaty takie jak Cleanpest lub FarmClean.
- Cleanpest: Polecany do mycia opryskiwaczy po użyciu herbicydów sulfonylomocznikowych i glifosatu. Zawiera środki powierzchniowo czynne oraz związki neutralizujące i rozpuszczające substancje aktywne pestycydów. Stosowanie dawki 0,5-1 l na 100 l wody, w zależności od typu opryskiwacza, gwarantuje neutralizację i usunięcie resztek herbicydów, które mogły pozostać w zbiorniku, przewodach, rozpylaczach, filtrach i innych elementach.
- FarmClean: Płynny, uniwersalny, gotowy do użycia środek do mycia i czyszczenia wewnętrznej i zewnętrznej powierzchni opryskiwacza. Jest skuteczny i łatwy w użyciu, nie działa agresywnie na farby, lakiery i aluminium, a dodatkowo wykazuje właściwości antykorozyjne. Zawiera wysoko aktywne składniki ulegające biologicznemu rozpadowi. FarmClean używany w niewielkich ilościach jest całkowicie nieszkodliwy, nawet podczas czyszczenia opryskiwaczy po zastosowaniu herbicydów z grupy sulfonylomoczników lub zawierających glifosat. Preparat pozostawia film ochronny zabezpieczający przed korozją, co przedłuża żywotność sprzętu.
Produkty takie jak Dimer są dobre na tłuste zabrudzenia, ale z osadami sobie nie poradzą. Podchloryn sodu i środki z sodą kaustyczną również bywają stosowane, choć ich skuteczność może być różna.
Środek o nazwie Meglio również zyskuje uznanie. Jest oceniany wyżej niż dimery, skutecznie usuwając naloty, które nie schodziły szczotką ani innymi środkami. Po lakierze na ciągniku nie zauważono śladów zmatowienia, co świadczy o jego bezpieczeństwie dla powłok lakierniczych.
Domowe sposoby i alternatywy
Z osadem często radzi sobie ciepła woda z jakimś detergentem, np. płynem do mycia naczyń. Elementy trzeba zdemontować i umyć. Rolnicy na forach internetowych polecają również płukanie opryskiwacza roztworem octu (np. 2-2,5 l octu na 200 l wody). Przepuszczenie takiej cieczy pod dużym ciśnieniem przez cały układ ma dobrze go czyścić. Po tym, oczywiście, należy przepłukać czystą wodą.
Bardzo zabrudzone elementy można zdemontować i wymoczyć w bardziej stężonym roztworze (np. octu ze sodą) na kilkadziesiąt minut. Większość zabrudzeń daje się po takiej kąpieli łatwo wypłukać.
Warto pamiętać, że brud na opryskiwaczu to często osad, więc trzeba go myć kwasem, ponieważ większość środków na rynku ma odczyn zasadowy, które nie ruszają tego typu zanieczyszczeń.
Czyszczenie po nawozach saletrzano-mocznikowych (RSM)
Roztwór saletrzano-mocznikowy (RSM) jest bardzo agresywny w kontakcie z metalowymi elementami opryskiwacza ze względu na wysokie stężenie azotu. Dlatego opryskiwacz powinien być umyty zaraz po każdej zakończonej aplikacji RSM-u, nawet jeśli ma być ponownie użyty za kilka dni. Do usunięcia zabrudzeń i resztek RSM-u konieczne jest użycie specjalnych środków myjących, takich jak FarmClean, aby uniknąć uszkodzenia elementów i nieekonomicznego zużycia wody przy samym płukaniu.
Procedura czyszczenia opryskiwacza
Czyszczenie wewnętrzne
- Płukanie wstępne: Należy zlać resztki roztworu, napełnić zbiornik czystą wodą i przepompować ją przez cały system, rozpryskując na polu. W przypadku opryskiwacza z elektro- i mechaniczną pompką, należy kilka razy spróbować stworzyć ciśnienie, aby upewnić się, że system podkładowy reaguje.
- Mycie właściwe: Po wstępnym płukaniu należy ponownie wypełnić zbiornik wodą do 30% jego objętości. Przy uruchomionym mieszadle powoli dozować środek czyszczący (np. FarmClean w ilości 200 ml/100 l wody). Jeśli stosowano herbicydy z grupy sulfonylomoczników lub glifosat, ilość środka należy zwiększyć do 400 ml/100 l wody. Roztwór płynu myjącego powinien pozostać w zbiorniku przez 45 minut, a następnie należy ponownie przepłukać wnętrze zbiornika czystą wodą.
- Czyszczenie elementów: Zdemontować i umyć końcówki zaworów, gniazda dysz oraz filtry. Można to zrobić za pomocą wysokociśnieniowego urządzenia czyszczącego lub w oddzielnej wodzie z użyciem środka FarmClean.
Czyszczenie zewnętrzne
Zewnętrzne czyszczenie opryskiwacza wymaga niewiele wody i czasu. Za pomocą pistoletu natryskowego lub myjki wysokociśnieniowej podłączonej do źródła czystej wody można czyścić zewnętrzną część. Do tego celu można również użyć wodnego roztworu środka czyszczącego (np. FarmClean w ilości 50 ml na 10 l wody).
Szczególnie zanieczyszczone części, takie jak obszar wokół pokrywy wlewowej, zbiornika lub belki opryskiwacza, muszą być dłużej i ostrożnie czyszczone. Należy też pamiętać o wyczyszczeniu kół, a w obszarze delikatnej elektroniki, hydrauliki i czujników należy zmniejszyć ciśnienie wody oraz pracować z zachowaniem większej odległości.
Konserwacja zimowa
Pod koniec sezonu należy oczyścić sprzęt wewnątrz i na zewnątrz wodą. Następnie napełnić zbiornik wodą na co najmniej 10-20% pojemności zbiornika. Dodać środek czyszczący i pompować roztwór przez około 15 minut. Zostawić roztwór w zbiorniku na noc, a następnie opróżnić zbiornik. Sprzęt czyścić zewnętrznie wodnym roztworem środka czyszczącego.
Woda twarda a osady
Warto też pamiętać, że w wodzie twardej osady powstają łatwiej. W Polsce woda wodociągowa na większości obszaru kraju jest twarda, więc jeśli właśnie z wodociągowej korzystamy, warto ją zmiękczyć, np. siarczanem amonu lub specjalnymi kondycjonerami.
Środki ochrony osobistej
Podczas czyszczenia opryskiwacza należy zawsze stosować środki ochrony osobistej, takie jak rękawice czy okulary.
Instrukcja uruchomienia Bravo 180s
tags: #opryskiwacz #ci #zrobic #zeby #kamienia