Polska zajmuje pozycję światowego lidera w produkcji owoców jagodowych, co wiąże się z rosnącymi wymaganiami rynkowymi i technologicznymi. W odpowiedzi na te potrzeby, plantatorzy dążą do zwiększania powierzchni upraw i specjalizacji produkcji, co wymaga stosowania nowoczesnych maszyn, w tym specjalistycznych opryskiwaczy, dostosowanych do specyfiki upraw jagodowych. Kluczowe jest zapewnienie wysokiej wydajności oraz skuteczności zabiegów w niemal każdych warunkach, co bezpośrednio wpływa na poziom cen skupu i konkurencyjność na rynku europejskim.
Deflektory w opryskiwaczach do krzewów
Jednym ze sprawdzonych rozwiązań w sadach, adaptowanym również do upraw krzewów jagodowych, jest zastosowanie deflektorów montowanych na wentylatorach osiowych. Deflektor powinien umożliwiać penetrację roślin praktycznie od poziomu gleby i ograniczać emisję cieczy do wysokości upraw. Najlepszym rozwiązaniem jest deflektor z ustawnym elementem zamykającym wypływ powietrza ku górze, który kieruje całą jego objętość na boki. Taki zabieg zapewnia optymalne wykorzystanie emitowanego powietrza i znaczne zmniejszenie strat cieczy.
Deflektory są szczególnie przydatne w opryskiwaniu krzewów agrestu i borówki wysokiej, gatunków o stosunkowo niewielkiej powierzchni liści. W tego typu uprawach zwarty strumień powietrza o relatywnie niewielkiej prędkości skutecznie penetruje krzewy i równomiernie rozprowadza ciecz ochronną.
Opryskiwacze do malin i porzeczek - specyficzne wymagania
Gatunki o elastycznych pędach i większych liściach, takie jak maliny i porzeczki, stawiają nieco inne wymagania technice opryskiwania. Szeroki, jednolity strumień powietrza emitowany przez deflektor może pochylać pędy, powodując dachówkowate nakładanie się liści, co osłabia penetrację wnętrza krzewu i nierównomierne opryskanie dolnej strony liści.
Skuteczne zwalczanie przędziorków, mszyc czy pryszczarka pędowego wymaga odwrócenia liści i krótkiego "łopotu", aby odsłonić wnętrze krzewów i dotrzeć z cieczą ochronną do podstawy pędów. Aby to osiągnąć, najlepiej jest oddziaływać na krzewy kilkoma wąskimi, szybkimi i działającymi pod różnym kątem strumieniami powietrza, niosącymi rozpyloną ciecz ochronną. Dlatego specjalistyczne opryskiwacze do plantacji porzeczek i malin wykorzystują system rozprowadzania powietrza z wentylatora promieniowego do kilku wylotów wyposażonych w rozpylacze ciśnieniowe lub pneumatyczne.
Przykłady rozwiązań na rynku
W Polsce znane są rozwiązania z niezależnie ustawianymi wylotami i rozpylaczami ciśnieniowymi, spotykane w opryskiwaczach Hardi SPV, Sepia oraz systemie Octopus, montowanym przez różnych krajowych producentów. Badania prowadzone w ISK Skierniewice z użyciem opryskiwacza Sepia potwierdziły możliwość uzyskania skuteczności zwalczania przędziorka chmielowca i rdzy wejmutkowo-porzeczkowej przy dawkach cieczy 260-400 l/ha, a także mniejsze znoszenie cieczy w porównaniu do tradycyjnych opryskiwaczy sadowniczych.
Użytkownicy opryskiwacza Sepia zauważają jednak, że przy wietrznej pogodzie może występować problem z penetracją wyrośniętych krzewów porzeczek, co jest związane ze stosunkowo małym wydatkiem powietrza wentylatora (ok. 9000 m³/godz.). W takich warunkach zaleca się zmniejszenie prędkości jazdy (do około 4 km/godz.) oraz odpowiednie ustawienie wylotów powietrza tak, aby strumienie nie łączyły się, lecz działały punktowo, zapobiegając pokładaniu się pędów i ułatwiając penetrację wnętrza krzewów.
Opryskiwacze z atomizerami pneumatycznymi
Opryskiwacze z atomizerami pneumatycznymi zajmują szczególne miejsce wśród maszyn z ukierunkowanym strumieniem powietrza. Pneumatyczne rozpylanie wymaga strumienia powietrza o bardzo dużej prędkości (co najmniej 80 m/s), uzyskiwanej w wąskich wylotach. Choć tak emitowany strumień jest wąski i szybko wytraca prędkość, to konstrukcja systemu rozprowadzania powietrza umożliwiająca usytuowanie wylotów blisko krzewu zapewnia bardzo dobrą efektywność penetracji. Turbulencje powodują zawirowania powietrza w krzewie, nanosząc krople cieczy z jednakową skutecznością zarówno na górne, jak i na dolne powierzchnie liści.
Badania naukowców angielskich porównujące opryskiwacze pneumatyczne z tradycyjnymi wykazały, że pneumatyczne opryskiwacze znacząco poprawiają penetrację i nanoszenie cieczy na obu powierzchniach liści, co przekłada się na lepsze efekty biologiczne, np. mniejszy procent zainfekowanych liści i pędów. Opryskiwacze pneumatyczne, powszechnie stosowane w ochronie winorośli w Niemczech, Francji czy Hiszpanii, mogą być z powodzeniem używane również przez plantatorów owoców jagodowych.
Prezentacja HARDI
Firma HARDI zaprezentowała swoje specjalistyczne opryskiwacze na plantacji w Klukowiczach, m.in. dwurzędowy opryskiwacz ARROW 1500 HP-B30 z rozprowadzeniem powietrza do 8 emiterów (po 4 na każdy rząd) i trzema ciśnieniowymi rozpylaczami wirowymi w każdym emiterze oraz trzyrzędowy opryskiwacz ARROW 1000 Paraflow-B40 z systemem Paraflow, wyposażonym w 6 rur, każda z 6 atomizerami pneumatycznymi. Testy efektywności penetracji wykazały bardzo korzystne wyniki pokrycia próbek papieru wodnoczułego, nawet przy silnym wietrze, co jest zasługą precyzyjnego ukierunkowania emiterów powietrza, ich bliskiego usytuowania przy krzewach oraz zastosowania rozpylaczy produkujących drobne krople.
Przy opryskiwaniu porzeczek opryskiwaczem pneumatycznym z systemem Paraflow dawkę cieczy można zredukować do 120 l/ha, pod warunkiem pracy opryskiwacza przy maksymalnych obrotach wentylatora (nominalne obroty WOM = 540 obr./min), co gwarantuje wysoką prędkość i pełny wydatek powietrza (19 000 m³/godz.) oraz produkcję drobnych kropel. System rozprowadzenia powietrza firmy HARDI umożliwia konstrukcję opryskiwaczy jedno-, dwu- i trzyrzędowych.
Opryskiwacze tunelowe
Obiecujące wyniki badań uzyskano również dla opryskiwaczy tunelowych. Prototypowe modele samojezdnych opryskiwaczy tunelowych na konstrukcjach szczudłowych potwierdziły możliwości uzyskania poprawnej skuteczności zabiegów przy bardzo niskich dawkach cieczy, wynoszących 200-300 l/ha. Takie dawki są z powodzeniem stosowane na plantacjach w Klukowiczach oraz przez Tadeusza Kobylińskiego z Siedlec, który samodzielnie skonstruował i udoskonala swój samojezdny opryskiwacz tunelowy.
Polscy producenci opryskiwaczy dwurzędowych
Wysokiej jakości sprzęt do upraw jagodowych produkowany jest także w Polsce. Przykładem jest firma Bury, która oferuje opryskiwacze dwurzędowe. Rozwiązanie Twin System od firmy BURY to tradycyjny opryskiwacz dwurzędowy oparty na pompie membranowo-tłokowej z pomocniczym strumieniem powietrza, przeznaczony do opryskiwania porzeczek, borówek, agrestu i innych krzewów jagodowych. Producent zwraca uwagę na bardzo wydajną turbinę o wydajności 24 000 m³/h, która zapewnia znaczną redukcję znoszenia cieczy użytkowej, dzięki jednoczesnemu opryskiwaniu krzewu z dwóch stron, gdzie strumienie powietrza ścierają się w jego środku.
Opryskiwacze Bury dostępne są ze zbiornikami o pojemności 800/1000/1500 i 2000 l. Wyposażone są w hydrauliczny mechanizm podnoszenia i rozkładania ramion, a każdy z dwóch rzędów opryskiwany jest przez 7 dyfuzorów (po 3 z każdej strony rzędu i jeden od góry).
Zasada działania opryskiwacza
Niezależnie od wielkości i przeznaczenia, zasada konstrukcji opryskiwaczy pozostaje podobna. Mechanizm pracy opiera się na wytwarzaniu ciśnienia wewnątrz zbiornika. Użytkownik, pompując tłokiem do momentu uzyskania pełnego ciśnienia roboczego, wtłacza powietrze do wnętrza opryskiwacza. Zwiększone ciśnienie powoduje wypychanie cieczy ze zbiornika w kierunku dyszy. W modelach takich jak Venus Super 360, elastyczna rurka ssąca umożliwia oprysk pod dowolnym kątem.Im mniej cieczy znajduje się w zbiorniku, tym dłużej należy pompować. Natomiast im więcej cieczy - tym krócej, lecz oprysk trwa wtedy krócej, ponieważ w środku pozostaje mniej sprężonego powietrza.
Elementy konstrukcyjne opryskiwaczy rolniczych
Opryskiwacze rolnicze są zaawansowanymi maszynami gwarantującymi sprawne i wydajne wykonywanie czynności związanych z ochroną i nawożeniem roślin. Składają się z trzech podstawowych elementów: zbiornika, pompy i rozpylacza. W trakcie pracy urządzenia pompa tłoczy płyn do rozpylacza, z którego wydobywają się niewielkie krople płynu roboczego, równomiernie docierające do każdej rośliny.
- Mieszadło: Znajduje się w zbiorniku, odpowiada za mieszanie koncentratu nawozu z wodą oraz innymi substancjami, a także przeciwdziała rozwarstwianiu się cieczy lub osadzaniu się jej na dnie zbiornika.
- Filtry: Oczyszczają ciecz przepływającą przez pompę i zawór rozdzielaczy, wpływając na przebieg prac opryskiwaczem.
- Pompy: Trwałe i kompaktowe, idealne do średnich opryskiwaczy. Pompy serii IDS to modele z najwyższej półki.
Rodzaje przystawek
Opryskiwacze są wyposażone w wysokiej jakości, gruntownie przebadane przystawki oraz innowacyjne prowadnice powietrza, co gwarantuje maksymalną równomierność oprysku. W standardzie opryskiwacze mają wytrzymałą ocynkowaną ramę, regulowane osie i mosiężne podwójne oprawy rozpylaczy oraz dwubiegową przekładnię 2+N.
- Przystawka - T: Zaprojektowana z myślą o sadach wymagających precyzyjnego i ukierunkowanego oprysku. Umożliwia zastosowanie dwóch typów dysz - w strumieniu powietrza oraz poza strumieniem powietrza - z możliwością regulacji dysz w pionie.
- Przystawka - TWIN: Zaawansowane rozwiązanie z dwoma niezależnymi wentylatorami. Dolny wentylator kieruje powietrze od dołu ku górze, natomiast górny - z góry w dół, co powoduje naturalne obracanie liści i równomierne pokrycie ich cieczą roboczą z obu stron. Dostępna jest również wersja z obniżonym górnym wentylatorem do pracy pod siatkami przeciwgradowymi.
- Przystawka - 710-710T lub 810-810T: Wykonana z najwyższej jakości stali nierdzewnej (INOX), gwarantuje trwałość i odporność na korozję. Posiada dwie przekładnie, które pozwalają niezależnie sterować wentylatorami, umożliwiając obsługę zarówno wysokich sadów, jak i niskich plantacji jagodowych.
- Przystawka - Standard: Uniwersalne i ekonomiczne rozwiązanie do gospodarstw z ciągnikami o mniejszej mocy, zapewniające równomierne pokrycie roślin cieczą roboczą. Dostępne są również warianty 910 mm do wyższych drzew.
- Przystawka - BF gdc: Zaprojektowana dla specjalistycznych upraw krzewów jagodowych. Zapewnia równomierne pokrycie cieczą zarówno w górnych, jak i dolnych partiach roślin. Główny wentylator jest wspierany przez pomocnicze rury PSP, które można regulować indywidualnie dla lewej i prawej strony.
- Przystawki - AF standard, AF-T, AF-BF gdc: Rozwiązania z zastosowaniem odwróconego ciągu powietrza.
- Przystawka - DP: Nowoczesna kolumna opryskowa, zaprojektowana do sadów o gęstych i wysokich nasadzeniach, zapewniająca głęboką penetrację korony.
Rodzaje zaczepów
- Najprostszy typ zaczepu, mocowany sztywno do ciągnika.
- Zaczep montowany do belki ciągnika.
- Mocowany do ramion TUZ, wyposażony w łożyskowany mechanizm skrętny.
- Wyposażony w przegub łamany, sterowany mechanicznie.
Systemy sterowania
- Proste i niezawodne sterowanie z poziomu kabiny ciągnika.
- Elektrozawory najwyższej jakości w wersji mosiężnej, wyjątkowo trwałe i odporne na korozję.
- Zaawansowane sterowanie w standardzie Rolnictwo 4.0 z bezprzewodową komunikacją.
- Nowoczesne elektrozawory z tworzyw technicznych, cenione za niezawodność i łatwość obsługi.
- Kompaktowy i prosty w obsłudze komputer opryskiwacza.
- System zgodny z normą ISOBUS, współpracujący z terminalami ciągnika.
Wyposażenie dodatkowe
- Zbiornik na czystą wodę: Wykonany ze stali nierdzewnej, gwarantuje trwałość, odporność na korozję i łatwość czyszczenia.
- Rozwadniacz środków chemicznych: Umożliwia szybkie i wygodne przygotowanie cieczy roboczej poza zbiornikiem głównym.
- Pojemnik do płukania opakowań: Pozwala w prosty i bezpieczny sposób wypłukać opakowania po środkach ochrony roślin.
- Filtry: Chronią instalację opryskiwacza przed zanieczyszczeniami, zapewniając stały przepływ cieczy i precyzyjną pracę rozpylaczy.
- Układ jezdny tandemowy: Zapewnia lepsze rozłożenie ciężaru opryskiwacza na dwie osie, zwiększając stabilność.
- Amortyzowany dyszel: Zwiększa komfort i bezpieczeństwo transportu opryskiwacza.
- Czujniki do wykrywania drzew: Automatycznie identyfikują obecność roślin w rzędzie i sterują sekcjami opryskiwacza.
- Kierownice powietrza: Kierują strumień powietrza i cieczy bezpośrednio na rośliny, ograniczając znoszenie oprysku.
- System elektrostatyczny: Pozwala na elektryzowanie kropel cieczy roboczej, co zwiększa ich przyciąganie do rośliny i dokładne pokrycie powierzchni.
Podział i użytkowanie opryskiwaczy
Opryskiwacze są kluczowym narzędziem w pracy rolników, ogrodników oraz osób zajmujących się utrzymaniem terenów zielonych. Służą do precyzyjnego nanoszenia środków ochrony roślin na uprawy, nawozów dolistnych czy preparatów ekologicznych, zapewniając skuteczną ochronę i wysoką jakość plonów. Dostępne są w różnych pojemnościach i wariantach, od małych ręcznych modeli, takich jak Mercury Super 360, po duże plecakowe, np. Neptune Super, oraz zaawansowane maszyny rolnicze.
Typy opryskiwaczy
Podziału opryskiwaczy dokonuje się na podstawie konstrukcji, technologii zastosowanej oraz wydajności:
- Opryskiwacze ogrodowe: Z reguły małe i poręczne urządzenia do oprysku roślin w ogrodach i na balkonach. Ważne jest dopasowanie pojemności i ciężaru do potrzeb użytkownika.
- Opryskiwacze rolnicze: Mechaniczne urządzenia do oprysku dużych powierzchni upraw. Wyróżnia się opryskiwacze ciągnikowe (zawieszane, przyczepiane) oraz samojezdne. Stosowane są w uprawie zbóż, ziemniaków, buraków itp.
- Opryskiwacze polowe: Przeznaczone do równomiernego nanoszenia cieczy na duże powierzchnie pól, dzielą się na zawieszone i przyczepiane.
- Opryskiwacze samojezdne: Modele, które są jednocześnie pojazdem, nie wymagają podłączenia do ciągnika.
- Opryskiwacze sadownicze: Specjalistyczne opryskiwacze do drzew owocowych i krzewów jagodowych.
Bezpieczeństwo i konserwacja
Przed przystąpieniem do pracy należy zawsze sprawdzić stan techniczny urządzenia, zwłaszcza zużycie zbiorników i dysz. Stosowanie się do zaleceń producenta dotyczących użycia środków chemicznych i konserwacji urządzenia jest kluczowe dla skuteczności i bezpieczeństwa. Sprzęt do aplikacji środków ochrony roślin musi być regularnie poddawany badaniom atestacyjnym, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 grudnia 2013 roku, aby zapewnić równomierną aplikację w odpowiednich dawkach i zminimalizować poziom pozostałości środków w płodach rolnych. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Bydgoszczy prowadzi systematyczne kontrole, aby sprawdzić zgodność użytkowania sprzętu z obowiązującymi standardami.
tags: #opryskiwacz #do #krzewow #jagodowych #dwurzedowy