Opryskiwacz Skotarek: Ciśnienie na Pompie, Zasada Działania i Ustawianie

Opryskiwacz to niezwykle ważne urządzenie w rolnictwie, umożliwiające wydajne, kontrolowane i skuteczne nawożenie roślin oraz wykonywanie oprysków. Ze względu na tak istotne zadanie, opryskiwacze podlegają wymaganiom określonym przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Prawidłowe ustawienie ciśnienia w pompie opryskiwacza jest kluczowe dla efektywności zabiegów i długotrwałej pracy maszyny.

Pompa Opryskiwacza - Serce Układu Cieczowego

W każdej maszynie opryskowej sercem układu cieczowego jest pompa opryskiwacza. To ona odpowiada za dostarczenie odpowiedniej ilości cieczy do zasilania różnych odbiorników, w tym rozpylaczy. Zasysa ona ciecz ze zbiornika, podaje ją do kolektora i dalej do rozpylaczy. W nowoczesnych modelach, takich jak opryskiwacze polowe Amazone UG, najczęściej pracuje pompa membranowa, określana także mianem „pompy przeponowej”.

Podstawowe czynności obsługowe i kontrolne pompy to okresowe sprawdzenie jej szczelności, poziomu oleju oraz wysokości ciśnienia w powietrzniku. Należy dbać o jej stan techniczny, tj. dokonywać regularnych przeglądów i podstawowych napraw, m.in. wymiany przepon, sprężyny zaworu itp. Zagrożeniem dla pompy, jak i opryskiwacza jest m.in. niewłaściwa woda o niskim pH, przyspieszająca korozję jej podzespołów.

Pulsacje Ciśnienia i Rola Powietrznika

Podczas pracy pompy membranowe wykonują cykliczne ruchy, co powoduje naturalne pulsacje ciśnienia. Gdy nie ma powietrznika albo jest źle ustawiony, w belce pojawiają się wyraźne wahania strumienia. Bez tłumika ciśnienia widać to od razu na manometrze, który „podskakuje”, a z rozpylaczy wychodzi wyraźnie pulsujący strumień.

Powietrznik to prosta komora połączona z kolektorem tłocznym, wewnątrz oddzielona elastyczną membraną. Po jednej stronie znajduje się ciecz robocza, po drugiej sprężone powietrze. Powietrznik bądź inny system tłumienia pulsacji ma za zadanie zapobiegać niekorzystnemu wpływowi pulsacji ciśnienia na równomierność dawek cieczy oraz wytrzymałość układu cieczowego.

Ustawianie Ciśnienia w Powietrzniku Pompy

Aby tłumienie pulsacji działało prawidłowo, w powietrzniku musi być prawidłowe ciśnienie powietrza. Za niskie ciśnienie nie wygładzi pulsacji, a za wysokie zacznie „dusić” membranę i może prowadzić do jej uszkodzenia. Co więcej, zbyt wysokie ciśnienie może przyczynić się do uszkodzenia membrany.

Najprostsza zasada, którą stosują stacje badające opryskiwacze, mówi jasno: ciśnienie powietrza w powietrzniku powinno wynosić od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego. W większości zabiegów polowych najlepszy efekt daje ustawienie na poziomie 2-3 bary. Wielu producentów umieszcza na pompie tabliczkę z zalecanym ciśnieniem powietrza. Warto ją odszukać i porównać z tym, co faktycznie pokazuje manometr przy zaworku powietrznika.

Warto zaznaczyć, że po każdej modyfikacji parametrów rozpylacza (np. po wymianie standardowych na eżektorowe), należy koniecznie osobno dostosowywać ciśnienie powietrza. Jeśli ciśnienie będzie niewłaściwie ustawione, opryskiwacz nie będzie działał prawidłowo i spowoduje powstawanie nierównomiernego, pulsacyjnego strumienia. Co więcej, może zakłócić pracę manometru.

Kontrola Membrany Powietrznika

Ustawianie ciśnienia w powietrzniku to dobry moment, by ocenić kondycję membrany. Do zaworka powietrza podłącz pompę, dopompuj powietrze, a potem powoli je spuść, wciskając iglicę zaworka. Jeśli z zaworka wychodzi wyłącznie powietrze, membrana zwykle jest cała i nie doszło do jej destrukcji. Gdy pojawia się mieszanina powietrza i wody lub cieczy roboczej, to sygnał zużycia. W takiej sytuacji nie ma sensu dalej regulować ciśnienia, bo powietrze i tak przenika na stronę cieczy.

Dobrym nawykiem jest sprawdzanie powietrznika przed nadejściem mrozów. Zamarzająca woda wewnątrz tej komory potrafi rozsadzić korpus. Przed nadejściem mrozów powinieneś opróżnić pompę i powietrznik z wody oraz sprawdzić ciśnienie powietrza. Zamarzająca woda w komorach pompy lub powietrznika może trwale uszkodzić ich korpusy.

Ciśnienie Robocze i Pierwsze Uruchomienie Nowej Pompy

Ciśnienie robocze to wartość, którą widzisz na głównym manometrze w kabinie lub na zaworze sterującym. Od tej liczby zależy rodzaj kropli, dawka cieczy na hektar oraz wykorzystanie możliwości rozpylaczy danego typu i rozmiaru. Przy zbyt dużym ciśnieniu możesz przekroczyć zakres pracy rozpylaczy. Z kolei przy zbyt niskim oprysk staje się plamisty, z dużymi spływami kropli. Ryzykujesz również niedokładne działanie środków ochrony roślin.

W czasie eksploatacji nie należy przekraczać maksymalnego ciśnienia roboczego. Wartość ta podana jest na tabliczce znamionowej urządzenia lub w instrukcji obsługi. Podczas pierwszych kilkunastu godzin eksploatacji nowej pompy ciśnienie robocze nie powinno przekraczać 75 proc. maksymalnego ciśnienia, które producent przewidział dla danego modelu. Najpierw ustawiasz docelowe obroty WOM, na przykład 540 obr./min, następnie stopniowo zwiększasz ciśnienie zaworem sterującym. W tym samym czasie kontrolujesz zachowanie belki, równomierność strumienia z dysz oraz stabilność wskazań manometru. Po kilku godzinach pracy pompa jest już wstępnie dotarta.

Kontrola Oleju w Pompie

Pompa opryskiwacza wymaga okresowej kontroli oleju. Zmętnienie oleju lub powstanie emulsji wodno-olejowej świadczy, że membrana jest nieszczelna i do komór trafiła woda. W takiej sytuacji trzeba wykonać przegląd pompy i wymienić uszkodzone elementy. Jeśli olej przybierze bardzo ciemny kolor, również należy go wymienić w całości. Kontrolując poziom oleju (na wskaźniku bagnetowym) lub w zbiorniku zewnętrznym pompy, należy zwrócić uwagę na jego konsystencję i kolor. Przed wymianą oleju starego należy uruchomić opryskiwacz na 2-3 minuty.

Znaczenie Sprawnego Manometru

Manometr to jedyne miejsce, gdzie bezpośrednio widzisz ciśnienie w pompie opryskiwacza. Dlatego musi być sprawny i czytelny. W zakresie od 0 do 5 bar skala manometru powinna być wyskalowana co 0,5 bara. Powyżej 5 bar lepszy jest podział co 1 bar. Taka dokładność pozwala bez problemu ustawić np. 2,5 bara pod herbicydy czy 4-5 bar pod fungicydy. Wielu rolników montuje manometry glicerynowe z kolorową tarczą. Przy zaworze manometru często znajduje się mały tłumik z gumową osłoną i olejem w środku. Gdy oleju brakuje albo jest go za mało, manometr przestaje pokazywać rzeczywiste ciśnienie.

Zawór Sterująco-Rozdzielczy i Stałociśnieniowy

Opryskiwacze rolnicze są wyposażone w zawór sterująco-rozdzielczy odpowiadający za regulację ciśnienia i rozdział cieczy do sekcji opryskowych i innych odbiorników, np. rozwadniacza, urządzeń płuczących. Zawór sterująco-rozdzielczy z zaworami kompensacyjnymi potocznie nazywa się rozdzielaczem stałociśnieniowym. Umożliwia on utrzymanie nastawionego wcześniej ciśnienia na stałym poziomie niezależnie od liczby wyłączanych sekcji. Dokładność działania zaworu stałociśnieniowego ma decydujący wpływ na precyzję dawkowania cieczy opryskowej.

Współczesne opryskiwacze coraz częściej są wyposażone w zawory stałociśnieniowe, które pozwalają utrzymać równomierne ciśnienie niezależnie od liczby pracujących sekcji. To ważne, ponieważ zapobiega miejscowemu przedawkowaniu środków ochrony roślin (ŚOR) i ogranicza znoszenie cieczy poza chronioną plantację. Głównymi błędami podczas takich nastaw jest regulacja wszystkich sekcji jednocześnie lub regulacja sekcji pracujących, a nie (jak powinno być prawidłowo) - tych zamkniętych.

Prawidłowa Regulacja Zaworu Stałociśnieniowego

Aby przeprowadzić regulację zaworu, by działał prawidłowo i nie było zmian ciśnienia w układzie w momencie wyłączania poszczególnych sekcji, należy postępować w następujący sposób:

1. Napełniony wodą opryskiwacz podłączamy do ciągnika.
2. Włączamy opryskiwanie na wszystkich sekcjach. Mieszadło powinno pracować, rozwadniacz powinien być wyłączony.
3. Obroty silnika i ciśnienie robocze nastawiamy takie, jakie mają być podczas zabiegu opryskiwania.
4. Następnie zamykamy pierwszą sekcję i obserwujemy manometr.
5. Jeżeli ciśnienie się zmieniło, to należy je doprowadzić do wartości poprzedniej, obracając małym pokrętłem zaworu kompensacyjnego na tej sekcji, którą wyłączyliśmy. Obracając niewielkimi ruchami w lewo zmniejszamy, w prawo - zwiększamy ciśnienie.
6. Po wyregulowaniu kilkakrotnie włączamy i wyłączamy daną sekcję i sprawdzamy, czy pomimo manipulowania zaworem sekcyjnym (dźwigienką) ciśnienie pozostaje na niezmienionym poziomie.
7. Gdy wyregulujemy pierwszą sekcję, należy przeprowadzić regulacje na kolejnych w ten sam sposób. Robimy to pojedynczo, regulując pokrętłami tych sekcji, które zamykamy.

Filtry w Układzie Cieczowym Opryskiwacza

Dobrze zbudowany opryskiwacz ma przynajmniej dwa główne stopnie filtracji. Najczęściej jest to filtr ssawny oraz filtr tłoczny w zespole zaworu sterującego. Do tego dochodzi sito wlewowe i drobne filterki przy każdej oprawie rozpylacza. Przed sezonem warto rozebrać filtry, umyć wkłady i skontrolować ich stan. Gdy wkład jest uszkodzony lub mocno zdeformowany, może przepuszczać zanieczyszczenia do rozpylaczy. W efekcie dysze się zapychają, a ciśnienie na poszczególnych sekcjach różni się, mimo że manometr pokazuje jedną wartość. Filtry zanieczyszczone należy oczyścić, a uszkodzone - wymienić.

Rozpylacze - Klucz do Precyzji Oprysku

Rozpylacze to jedyny element opryskiwacza, który stacje badają na specjalnych stołach pomiarowych. Sprawdzają tam między innymi wydatki pojedynczych dysz i nierównomierność rozkładu cieczy w poprzek belki. Na rynku wciąż pojawiają się tanie rozpylacze, które już jako nowe nie mieszczą się w dopuszczalnym zakresie błędu wydatku. Lepiej od razu kupić zestaw markowych dysz w rozmiarach dopasowanych do typowych zabiegów, na przykład żółte 02, niebieskie 03 i czerwone 04. Ważne, by na jednej belce pracowały dysze tego samego typu i rozmiaru. Mieszanie kolorów lub typów rozpylaczy na tej samej linii powoduje różnice w dawce i kształcie strumienia.

Do tego dochodzi kwestia zaworów przeciwkroplowych. Najlepiej sprawdzają się oprawy z zaworkiem wyprowadzonym na zewnątrz, co ułatwia ich czyszczenie i serwis. Wszystkie rozpylacze zainstalowane na belce muszą być tego samego typu i wielkości. Powinny charakteryzować się tym samym kątem rozpylania cieczy i odznaczać się jednakowym natężeniem jej wypływu. Należy sprawdzić, czy w opryskiwaczu wyposażonym w rozpylacze szczelinowe każdy z nich jest identycznie ustawiony na belce polowej, czyli z lekkim odchyleniem (5-10 proc.) od osi podłużnej. Ma to na celu takie usytuowanie poszczególnych strumieni cieczy, aby nie zderzały się ze sobą. Gwarantuje to uzyskanie równomiernego rozkładu poprzecznego cieczy na całej opryskiwanej powierzchni.

Dobór Rozpylaczy do Rodzaju Zabiegu

Do każdego zabiegu - w zależności od rodzaju stosowanego preparatu i terminu agrotechnicznego - trzeba dobrać odpowiednie parametry, tzn.: rodzaj i wielkość rozpylaczy, ciśnienie robocze i prędkość roboczą.

• Zwalczanie chwastów: Zaleca się stosować rozpylacze szczelinowe, które zapewniają opryskiwanie grubo- lub średniokropliste, o kątach rozwarcia 110 stopni na belkach krótszych i 80 stopni na belkach o szerokości powyżej 14 m i przy polach z nierównościami. Zalecana ilość cieczy mieści się w granicach 200-400 l/ha, a ciśnienie robocze - od 1,5 do 3 barów.
• Zwalczanie szkodników: Należy stosować rozpylacze, które umożliwiają wydatek cieczy w zakresie od 150 do 300 l/ha, dają średnie krople i stosowanie ciśnienia około 3 barów.
• Zwalczanie chorób: Należy stosować rozpylacze szczelinowe, zapewniające opryskiwanie drobnokropliste przy ciśnieniu roboczym od 3 do 5 barów i ilości cieczy roboczej od 200 do 400 l/ha.

Aby można było spełnić wyżej określone wymagania, opryskiwacz powinien być wyposażony w minimum 3 komplety rozpylaczy, tj. o wymiarach 02, 03 i 04 (żółte, niebieskie, czerwone). Dobrze posiadać jeszcze rozpylacze antydryfowe (przeciwznoszeniowe), które przy większym wietrze (powyżej 3 m/s) są niezastąpione i pozwalają wykonać zabiegi w optymalnym terminie.

Belka Polowa i Jej Stabilność

Belka w opryskiwaczu polowym pełni funkcję przestrzennej konstrukcji do zamocowania korpusów z rozpylaczami i zapewnienia im liniowego położenia przy jej rozłożeniu na całą szerokość roboczą. Decyduje o równomierności dystrybucji cieczy roboczej w łanie roślin i w konsekwencji o skuteczności biologicznej zabiegu ochrony. Prawidłowe funkcjonowanie belki jest zależne od kilku czynników.

• Belka musi być stabilna, a wysokość jej położenia powinna być regulowana w wymaganym zakresie jej stabilności. Jeśli belka nie jest stabilna w czasie jazdy, wówczas prawidłowy, sprawdzony na postoju poprzeczny rozkład wypryskanej cieczy roboczej może być zakłócony.
• Rozpylacze podczas zabiegu powinny być utrzymane w stałej, odpowiedniej odległości od ziemi. Belki polowe opryskiwaczy ustawia się w zależności od kąta rozpylania cieczy. Przy większym kącie rozpylania belka polowa powinna być ustawiona niżej. Dla rozpylaczy o kącie rozpylania 120 stopni należy belkę ustawić w odległości 40 cm, dla 110 stopni - 50 cm, a dla 80 stopni - 60 cm od wierzchołków opryskiwanych roślin.
• Sprawdzając belkę polową, trzeba zwrócić uwagę na stan przegubów i zawieszenia, oraz położenie belki w pionie i poziomie.
• Linki służące do rozkładania belek opryskiwaczy z czasem się wyciągają. Trzeba przynajmniej raz w roku (najlepiej przed sezonem) skorygować ich naciąg za pomocą śrub.
• Dokładnie należy skontrolować przewody cieczy wzdłuż całej belki polowej oraz szczelność połączeń.

Rozkładanie Belek w Opryskiwaczach Amazone UG

W opryskiwaczach z belką rozkładaną na linki, takich jak Amazone UG, dochodzi jeszcze kwestia hydrauliki ciągnika. Przy współpracy z Zetorem 7211, który ma tylko jedną parę wyjść hydraulicznych, wielu użytkowników stosuje dzielniki z elektrozaworem, podobne do tych używanych przy turach z trzema sekcjami. Problem pojawia się, gdy w rozdzielaczu ciągnika pozycja wolnego spływu jest tuż obok pozycji zamkniętej. Niewielki ruch dźwignią wystarczy, aby przypadkowo zluzować linki. W skrajnym przypadku mogą one spaść z rolek. Jednym z rozwiązań jest zastosowanie zamka hydraulicznego na sekcji odpowiedzialnej za rozkładanie belki. Trzeba jednak pamiętać, że zamek hydrauliczny może utrudnić celowe zluzowanie linek podczas serwisu. Przy sporadycznych czynnościach obsługowych zwykle nie jest to poważny problem. Ważniejsze, żeby w czasie pracy belka zachowywała stabilne położenie, a zmiany ciśnienia w układzie hydraulicznym ciągnika nie wpływały na jej geometrię.

Przeglądy Okresowe i Testowanie Opryskiwaczy

W Polsce każdy opryskiwacz polowy musi przechodzić okresowe badania techniczne co 3 lata. Warunkiem przyjęcia maszyny na stanowisko jest dokładne umycie zbiornika, belki i całego układu cieczowego. Opryskiwacze przeznaczone do zabiegów ochrony roślin muszą być sprawne technicznie, a ich stan powinien być potwierdzony pozytywnym wynikiem obowiązkowego okresowego badania w upoważnionej Stacji Kontroli Opryskiwaczy.

Sprawny opryskiwacz to nie tylko wymóg prawny, ale też mniejsze zużycie części i niższe ryzyko skażenia środowiska. Nieszczelności, złe filtry, wadliwe rozpylacze czy uszkodzona membrana w pompie przekładają się na gorsze efekty zabiegów. Okresowe badania mają uświadomić rolnikom, jak ważne jest prawidłowe działanie opryskiwaczy.

Testowanie Całego Opryskiwacza

Po przeglądzie poszczególnych podzespołów należy sprawdzić działanie całego opryskiwacza. Wszelkie czynności sprawdzające przeprowadza się po napełnieniu zbiornika czystą wodą. Usuwanie usterek na opryskiwaczu napełnionym cieczą użytkową jest niebezpieczne dla zdrowia operatora i nie powinno być nigdy przeprowadzane. Po zdemontowaniu rozpylaczy trzeba dokładnie przepłukać zbiornik i cały układ cieczowy, a następnie sprawdzić równomierność wyprysku poszczególnych rozpylaczy.

Można to zrobić za pomocą naczyń miarowych, zawieszonych na belce polowej lub podstawianych pod poszczególne rozpylacze. Jako naczynia miarowe mogą służyć różne opakowania, np. wyskalowane butelki. Po włączeniu opryskiwacza na określony czas, np. 1 min., porównuje się ilość cieczy wypryskanej z poszczególnych rozpylaczy. Odchylenie w wydatkowaniu pomiędzy poszczególnymi rozpylaczami nie może być większe od średniej niż 5 proc. Badanie równomierności wyprysku cieczy i rozkład cieczy na poziomie chronionych roślin przeprowadza się na stole rowkowym podczas okresowych badań każdego opryskiwacza w Stacji Kontroli Opryskiwaczy. W ten sposób można zapewnić równomierny wydatek cieczy na całej szerokości pracy belki polowej. Badanie sprawności opryskiwacza kończy próba ciśnieniowa, która ma na celu sprawdzenie szczelności i wytrzymałości przewodów i połączeń.

tags: #opryskiwacz #skotarek #cisnienie #na #pompie