Rynek opryskiwaczy polowych jest niezwykle bogaty, oferując maszyny od co najmniej kilkunastu producentów i setki różnych modeli. W niniejszym artykule przyglądamy się bliżej zaczepianym opryskiwaczom o pojemności około 2,5 tys. litrów, które sprostają potrzebom gospodarstw o powierzchni od 50 do 100 hektarów. Analizujemy również kluczowe cechy, technologie i różnice między popularnymi modelami, w tym porównujemy opryskiwacze produkcji polskiej z zagranicznymi.
Wybór między opryskiwaczem zawieszanym a przyczepianym
Decyzja o wyborze między opryskiwaczem zawieszanym a przyczepianym zależy przede wszystkim od wielkości gospodarstwa i powierzchni upraw, które wymagają oprysku w ciągu roku. Opryskiwacze zawieszane są odpowiednim wariantem dla gospodarstw o powierzchni do 50 hektarów. Potrzeby 50-100-hektarowych gospodarstw powinny zaspokoić opryskiwacze przyczepiane o pojemności zbiornika 2500 litrów. Opcją dla gospodarstw większych niż 100 hektarów są opryskiwacze zaczepiane o pojemnościach powyżej 2500 litrów, które mogą sięgać nawet 12 000 litrów.
Choć opryskiwacze zawieszane w największych wariantach mogą osiągać pojemność 2000 litrów, a dzięki dodatkowym zbiornikom czołowym nawet ponad 3000 litrów, to kluczowy jest sposób agregowania. W przypadku opryskiwaczy zawieszanych, niewielka odległość maszyny od ciągnika może być niewygodna, szczególnie jeśli gospodarstwo nie posiada dedykowanego ciągnika do oprysków. Opryskiwacze przyczepiane w klasycznych wersjach wyróżniają się słabszą zwrotnością niż maszyny zawieszane na ciągniku. Dlatego, gdy zachodzi potrzeba wykonywania dużej liczby zabiegów, warto zainwestować w skrętny dyszel, aby nie niszczyć upraw.
Zakładając zalecaną dawkę cieczy na poziomie 200 litrów na hektar, opryskiwacz o pojemności 2500 litrów pozwala na opryskanie jednorazowo ponad 12 hektarów, co w większości przypadków jest wystarczające. Zwiększenie pojemności zbiornika do 3000 litrów nie jest przesadą, zwłaszcza jeśli planowane jest powiększenie powierzchni gospodarstwa. Dopłata do opryskiwacza o 500 litrów większego zbiornika jest relatywnie niewielka, zaczynając się od około 5000 zł.
Kluczowe cechy i technologie opryskiwaczy
Pompy
W dostępnych konstrukcjach opryskiwaczy z reguły mamy do czynienia z pompami tłoczkowo-membranowymi. Polscy producenci stosują najczęściej pompy włoskich producentów, takich jak Annovi Reverberi. Wielu wytwórców zagranicznych również montuje pompy innych producentów, z wyjątkami jak np. Hardi, które korzystają z własnych rozwiązań. W przypadku niektórych maszyn dostępna jest opcja pompy tandemowej o łącznym większym wydatku od pompy standardowej, z oddzielną pompą odpowiedzialną za mieszadło. Rozwiązanie to jest szczególnie korzystne przy stosowaniu dużych dawek oprysku, ponieważ pompa główna zapewnia stałą wydajność, nie tracąc potencjału na obsługę mieszadła.
Belki polowe
Ze względu na specyfikę ścieżek technologicznych, najchętniej wybieranymi przez polskich rolników belkami opryskowymi są te o szerokości 21 metrów. W przypadku niewielkich pól lub przeszkód na ich terenie, warto rozważyć zakup opryskiwacza z asymetrycznie składaną belką. Ważna jest również możliwość podniesienia belki na określoną wysokość, co jest istotne w gospodarstwach chroniących wysokie rośliny, takie jak kukurydza czy słonecznik. Belki o szerokości roboczej powyżej 12 metrów powinny być wyposażone w system zawieszenia niezależnego (trapezowy, wahadłowy) z kompensacją położenia belki.
Kluczowe znaczenie dla precyzyjnej aplikacji środków ochrony roślin ma utrzymanie odpowiedniej odległości rozpylacza od opryskiwanej powierzchni na całej szerokości belki roboczej. Warto zwrócić uwagę na systemy kompensacji położenia belki polowej. W przypadku szerokich belek korzystnym rozwiązaniem może być układ ultradźwiękowych czujników, zapewniający prowadzenie na wysokości w układzie równoległoboku, regulację kompensacji nachylenia oraz kontrolę zmiany geometrii belki polowej.
Sposób składania i rozkładania belki również nie jest bez znaczenia, szczególnie w przypadku płynnego doglebowego nawożenia roztworami saletrzano-mocznikowymi (RSM) przy użyciu węży lub rur rozlewowych.
Sterowanie i elektronika
W prostszych wersjach opryskiwaczy mamy do czynienia ze sterownikami elektrycznymi, które umożliwiają kontrolę sekcji roboczych. Bardziej zaawansowane sterowniki pozwalają na utrzymanie dawki cieczy niezależnie od prędkości roboczej, sterowanie funkcjami hydraulicznymi i całym układem cieczowym. W najbardziej zaawansowanych wariantach możliwe jest korzystanie z funkcji rolnictwa precyzyjnego.
W ostatnich latach popularność zyskało zastąpienie manualnej kontroli elektronicznym sterowaniem, które umożliwia automatyczne utrzymywanie dawek pestycydów i poprawia komfort obsługi sekcji pryskających przez elektrozawory sterowane z kabiny. Obecnie wyposażenie opryskiwaczy w elektroniczne rozwiązania jest niemal standardem. Rozwój technologii sprawia, że producenci oferują coraz bardziej zaawansowane systemy.
Przegląd wybranych producentów i modeli
Amazone
Opryskiwacz polowy zawieszany Amazone UF to kompaktowe urządzenie o lekkiej i stabilnej konstrukcji, dostępne w wariantach o pojemności od 1050 l do 2000 l. Każda z tych maszyn wyposażona jest w belkę polową Q-Plus-, Super-S1- i Super-S2. Możliwości sterowania opryskiwaczami Amazone są liczne: od podstawowego sterownika AmaSpray+ obsługującego do 9 sekcji roboczych, po zaawansowane komputery ISOBUS (AmaTron 4 i AmaPad 2), które umożliwiają wyłączanie poszczególnych rozpylaczy w połączeniu z systemem nawigacji dla precyzyjnego oprysku.
W standardowej wersji mamy do czynienia ze "zwykłym" skrętnym dyszlem, jednak w opcji dostępny jest system prowadzenia wymuszonego AutoTrail z ręczną korektą toru jazdy na zboczach. Regulacja rozstawu kół realizowana jest hydraulicznie, bezstopniowo w zakresie od 1,5 do 2,25 m.
Hardi
Opryskiwacze Hardi charakteryzują się wysoką jakością wykonania, co potwierdza ich powodzenie na rynku wtórnym. Proces zabezpieczenia antykorozyjnego jest realizowany w 14 etapach, a powłoka antykorozyjna pokryta jest dodatkowo warstwą tworzywa sztucznego chroniącą elementy metalowe przed uszkodzeniami mechanicznymi.
Belki opryskiwaczy zawieszone są na mechanizmie równoległoboku i występują w dwóch wersjach: Eagle (konstrukcje trapezowe z mechaniczną amortyzacją, składane poziomo - w wersji Y symetrycznie, w wersji Z asymetrycznie) i Pro (składane pionowo z regulacją ramion trapezu). Belki Pro występują w wariantach VH i VP, przy czym wersja VP jest standardowo wyposażona m.in. w mechanizm antypływający, elektrohydrauliczne sterowanie, funkcję przechyłu i składanie asymetryczne.
Krukowiak
W portfolio kujawskiego producenta modele Orion i Goliat występują ze zbiornikami o pojemnościach 2,5 i 3 tys. litrów. Goliat jest konstrukcją przeznaczoną dla bardziej wymagających użytkowników, podczas gdy seria Orion to bardziej kompaktowa i tańsza propozycja. Podstawowa różnica polega na sposobie zawieszenia belki: w Orionie mamy do czynienia z zawieszeniem centralnym na prowadnicach, a w Goliatach belka opiera się na równoległoboku, co zapewnia skuteczną amortyzację, większy zakres wysokości belki oraz możliwość zastosowania rozpylaczy dwustrumieniowych. Dzięki Boom Level System belki opryskiwaczy mogą być automatycznie utrzymywane na zadanej wysokości.
Do sterowania opryskiwaczami wykorzystywane są komputery Bravo 300 i Bravo 400 firmy Arag, które pozwalają na utrzymanie precyzyjnej dawki środków ochrony roślin niezależnie od prędkości jazdy. Nowością w zakresie komputerów i terminali montowanych w opryskiwaczach Krukowiak jest system ISOBUS powstały przy współpracy z firmą Müller z terminalem Touch 800.
Opryskiwacze Orion można wyposażyć w skrętny dyszel, a modele Goliat mogą dodatkowo zostać wyposażone w wymuszone sterowanie dyszla, a nawet skrętną oś.
Lexis
Francuski producent oferuje opryskiwacze o pojemności 2400 lub 3000 litrów, wyróżniające się prostym systemem sterowania. W podstawowej wersji Manuset sterowanie funkcjami układu cieczowego odbywa się za pomocą dwóch wielofunkcyjnych zaworów. W bogatszej wersji Diluset+ kontrola nad drugim zaworem realizowana jest z poziomu sterownika z kabiny ciągnika.
Konstrukcja belek polowych w opryskiwaczach Lexis jest innowacyjna. Bez względu na wybór wariantu 5-sekcyjnego (MTA2) lub 7-sekcyjnego (MEA2), będą to konstrukcje stalowe lub aluminiowe - lekkie i odporne na korozję. W przypadku belek MTA2 proponowane jest zawieszenie trapezowe z mechaniczną, sprężynową korektą przechyłu, wspomaganą opcjonalnie przez siłownik korekty hydraulicznej.
Podstawowy sterownik RPB dostosowuje dawkę do prędkości. Sterownik REB3 pozwala na automatyczne sterowanie sekcjami z wykorzystaniem nawigacji satelitarnej (Section Control), dyszami krańcowymi czy regulację dawki.
Stanimpex
Opryskiwacz UG dostępny jest w dwóch wersjach: uboższej Super i bogatszej Special. Różnica widoczna jest m.in. po rodzaju wykorzystanej pompy. W wersji Super pracuje pompa o wydatku 250 l/min, natomiast w wersji Special pompa tandemowa o łącznym wydatku 370 l/min. W tej drugiej wersji mamy do czynienia z oddzielną pompą odpowiedzialną za mieszadło, co jest korzystne przy dużych dawkach oprysku.
Opcja płukania pozwala na umycie czystą wodą filtra ssącego, armatury, przewodów belki polowej i rozpylaczy, nawet przy napełnionym zbiorniku na ciecz roboczą. Belka opryskiwacza zawieszona jest na centralnym wahadle, a za kompensację wstrząsów odpowiada system sprężyn.
Unia
Opryskiwacze Unia reprezentowane są przez modele Plus i Europa XL o pojemności 2500 litrów. W wersji Rex Standard belkę 5-sekcyjną można rozbudować o opcję niezależnego sterowania lewej lub prawej strony. Belka w opryskiwaczach Rex ma konstrukcję przestrzenną i wyróżnia się możliwością asymetrycznego składania i rozkładania.
Standardowo maszyny sterowane są sterownikiem Control Duo, umożliwiającym m.in. sterowanie sekcjami z kabiny ciągnika. Opcjonalnie opryskiwacze Plus można wyposażyć w komputer sterujący Spray, który utrzymuje dawkę niezależnie od prędkości jazdy i steruje funkcjami hydrauliki belki polowej. Komputer Spray można wyposażyć w system Navi-GPS do sterowania opryskiem na podstawie sygnału GPS.
Nowością jest sterownik Radion 8140 z dotykowym wyświetlaczem i przyciskami do sterowania hydrauliką belki i układem cieczowym. Dyszle w opryskiwaczach Plus dostępne są w dwóch wariantach: sztywnym i sterowanym hydraulicznie z możliwością kompensacji toru jazdy na zboczach. Dla bardziej wymagających użytkowników Unia proponuje opryskiwacz Europa XL, który można wyposażyć m.in. w system EDS do indywidualnej kontroli rozpylaczy oraz system oprysku pulsacyjnego DynaJet.
Amazone (iXtrack T3)
Opryskiwacze iXtrack T3 występują w dwóch wariantach pojemności: 2,6 i 3,2 tys. litrów. Dostępny jest szeroki wybór pomp firmy Altek, od podstawowej o wydatku 200 l/min po konstrukcje o wydatku 400 i 520 l/min. W standardzie maszyna posiada sztywny dyszel, a w opcji skrętną oś. Standardową funkcją jest ErgoDrive - system zarządzania na uwrociach.
Belki opryskowe zawieszone są na amortyzowanym równoległoboku i występują w wariantach stalowym (HSS) i aluminiowym (HSA). Wersja 21-metrowa składa się z 7 sekcji. Już w standardzie maszyna jest sterowana z pomocą ISOBUS, a producent oferuje terminal IM Tellus GO lub dwuekranowy IM Tellus Pro.
Hardi (Ranger, Navigator)
Opryskiwacze Ranger charakteryzują się zaawansowanymi rozwiązaniami, w tym 14-etapowym zabezpieczeniem antykorozyjnym. Belki występują w wersjach Eagle i Pro, z różnymi opcjami składania i sterowania. Dla bardziej wymagających użytkowników przeznaczony jest model Navigator, który można wyposażyć w sterowanie ISOBUS, zaawansowany komputer HC6500 i czujniki wysokościowe na belce.
Kverneland (iXtrack T3)
Opryskiwacze iXtrack T3 mogą być wyposażane w belki aluminiowe HSA. Opcjonalny komputer IM Tellus Pro to zaawansowane urządzenie dwuekranowe.
Pelikan
Opryskiwacze Pelikan, dostępne w pojemnościach 2,7 i 3,1 tys. litrów, mogą konkurować cenowo z maszynami zachodnich producentów, oferując bogate wyposażenie. Standardowo dyszel maszyny jest skrętny, choć brakuje sterowania wymuszonego nawet w opcji. Zbiorniki wykonane są z polietylenu, a rama zabezpieczona jest antykorozyjnie.
Pompy hydrauliczne mogą być obsługiwane z poziomu terminala. Do sterowania opryskiwaczami przeznaczono trzy grupy produktów: sterownik elektryczny Combo 177, komputer Bravo 180S firmy Arag lub Spraydos firmy Mueller, albo komputery Radion firmy TeeJet.
Bury
Pompy cieczowe opryskiwaczy Burego to produkty włoskiej firmy Annovi Reverberi o zróżnicowanej wydajności. Stalowe belki opryskiwaczy występują w różnych wariantach, z różnym sposobem składania i stabilizacji (mechaniczna lub hydrauliczna).
John Deere
Opryskiwacze John Deere występują w dwóch wariantach: M700 i M700 (przystosowany do sterowania ISOBUS). W pierwszym przypadku mamy prosty sterownik z monitorem Implement Display 1100. W drugim można korzystać ze sterowników ISOBUS, pełnych funkcji telematycznych (JDLink) i rolnictwa precyzyjnego, w tym automatycznego sterowania sekcjami i zmiennego dawkowania.
Opcjonalne udogodnienia obejmują funkcję automatycznego napełniania AutoFill oraz Terrain Control (czujniki odróżniające glebę od roślin dla optymalnego ustawienia wysokości belki). System Active Centre Frame Control kompensuje przechyły podczas skrętów.
Agrofart, Biardzki, Stanimpex, Tad-Len
Polskie opryskiwacze, w tym modele tych producentów, cieszą się powodzeniem w mniejszych i średnich gospodarstwach ze względu na atrakcyjną cenę i coraz lepsze wyposażenie. Wiele z nich oferuje już systemy rolnictwa precyzyjnego, takie jak kontrola sekcji czy zmienne dawkowanie.
Case IH System rolnictwa precyzyjnego AFS - Field IQ
tags: #opryskiwacz #woprol #czy #stanimpex