Przegląd techniczny opryskiwaczy – terminy i wymagania

Prawidłowy stan techniczny opryskiwacza jest jednym z kluczowych elementów warunkujących poprawność wykonania zabiegu chemicznej ochrony roślin oraz bezpieczeństwo jego stosowania. Nierównomierna dystrybucja pestycydów na opryskiwanej powierzchni niesie ze sobą ryzyko ograniczenia efektywności zabiegu, co w konsekwencji może prowadzić do konieczności wykonania większej liczby oprysków. Jednocześnie, w miejscach, gdzie ilość zastosowanego środka ochrony roślin jest nadmierna, powstaje zagrożenie nagromadzenia się jego pozostałości w środowisku naturalnym oraz w płodach rolnych. W związku z tym, na każdym właścicielu sprzętu do stosowania środków ochrony roślin spoczywa obowiązek zarówno bieżącej kontroli technicznej, jak i regularnego przeprowadzania badań potwierdzających ich sprawność techniczną.

Obowiązkowe terminy przeglądów

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, opryskiwacze polowe i sadownicze powinny przechodzić okresowe badania techniczne. Standardowo wymaga się, aby opryskiwacze polowe były poddawane przeglądom przynajmniej raz na 3 lata.

• Nowe opryskiwacze: Badanie techniczne jest ważne przez pierwszych 5 lat od daty produkcji lub nabycia.
• Opryskiwacze używane: Obowiązkowe badanie stanu technicznego należy wykonać raz na 3 lata.

Należy pamiętać, że w wielu systemach certyfikacji produkcji żywności, badanie techniczne opryskiwacza może być wymagane częściej niż co 3 lata, na przykład przez PIORiN.

Przygotowanie opryskiwacza do badania

Podstawowym warunkiem przystąpienia do badania jest dokładne wymycie opryskiwacza - zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz. Zbiornik opryskiwacza należy napełnić do połowy (lub dwóch trzecich) czystą wodą, ponieważ część badania przeprowadzana jest na działającej maszynie. Badanie opryskiwacza może zostać przeprowadzone w miejscu spełniającym odpowiednie warunki techniczne: na równym, utwardzonym podłożu, osłoniętym od wiatru, a w miarę możliwości także pod zadaszeniem.

Zakres kontroli technicznej

W ramach przeglądu technicznego wykonuje się pomiary przepływu cieczy, czyli realnej wydajności danego urządzenia, oraz kontrolę wizualną większości podzespołów.

Pompa

• Sprawdzany jest poziom i stan oleju. Zmętnienie lub zmiana w emulsję wodno-olejową świadczy o uszkodzeniu membrany. W takim przypadku dokonuje się przeglądu pompy i wymiany uszkodzonych elementów.
• Pompy membranowe muszą być wyposażone w sprawnie działający powietrznik z uzupełnionym do odpowiedniego poziomu ciśnieniem powietrza (od 1/3 do 2/3 ciśnienia roboczego, najlepiej 2-3 bary).
• Sprawdzana jest również wydajność pompy.

Zbiornik

• Powinien być wyposażony w szczelną pokrywę umożliwiającą jego odpowietrzenie, a także w sito wlewowe i wskaźnik poziomu cieczy, widoczny z siedzenia traktorzysty.
• Najważniejszym elementem zbiornika jest mieszadło mechaniczne lub hydrauliczne, zapewniające efekt mieszania przy wszystkich włączonych sekcjach i rozpylaczach. Należy zwrócić uwagę na wadliwie działające lub zatkane mieszadła hydrauliczne, zwłaszcza mosiężne starego typu z małymi otworami.

Filtry

Opryskiwacz powinien być wyposażony w co najmniej dwa stopnie filtracji (oprócz sita wlewowego i filterków indywidualnych przy rozpylaczach) z wkładami o odpowiedniej wielkości oczek.

Elementy sterujące i pomiarowe

• Sprawdzany jest zawór sterujący, w którym usterki zdarzają się rzadziej.
• Częściej spotyka się wadliwe lub niedziałające manometry. Odpowiedni manometr powinien mieć średnicę przynajmniej 60 mm, być czytelny z miejsca traktorzysty i posiadać odpowiednią podziałkę:
  • W zakresie ciśnień od 0 do 5 barów: skalowany co 0,5 bara.
  • Powyżej 5 barów: skalowany co 1 bar.
• Niezbędną czynnością obsługową jest uzupełnianie oleju w tłumiku pod manometrem (gumowe naczynko w miejscu mocowania podzespołu w zaworze).

Rozpylacze

Zasadniczo jest to jedyny element opryskiwacza, który jest sprawdzany na przyrządach, za pomocą ręcznego lub elektronicznego stołu pomiarowego. Badane są jedynie opryskiwacze wyposażone w dysze szczelinowe.

• Wady dysz należą do najczęstszych usterek opryskiwacza, powodujących problemy z zaliczeniem badania. Wynika to najczęściej ze złego wykonania dysz dostępnych w handlu, dlatego przy zakupie należy zwracać uwagę na ich jakość.
• Przy zakupie rozpylaczy, zwłaszcza pojedynczych sztuk, należy zwrócić uwagę, aby były one jednej wielkości (koloru) i typu.
• Opryskiwacz powinien być wyposażony w co najmniej trzy komplety dysz (żółte 02, niebieskie 03, czerwone 04) dla różnych rodzajów zabiegów. Jeśli posiadamy tylko jeden zestaw, najlepiej, aby były to rozpylacze niebieskie (03), umożliwiające uzyskanie drobnokroplistego oprysku przy 150-400 l/ha cieczy roboczej.
• Od rozpylaczy, tak jak od każdego innego elementu, wymaga się, aby po wyłączeniu opryskiwacza nie kapały. Ich oprawy powinny być wyposażone w zawory przeciwkroplowe. Kupując nowe oprawy, najlepiej zaopatrzyć się w takie, które mają zaworek przeciwkroplowy wyprowadzony na zewnątrz, co ułatwi ich późniejszą obsługę.

Miejsce i koszt przeglądu

Aktualnie na terenie Polski funkcjonuje sieć stacji kontroli wykonujących badania techniczne. Rolnik najczęściej może skorzystać z wykonania takiego badania w swoim gospodarstwie, ponieważ jednostki przeprowadzające badania techniczne posiadają mobilny sprzęt. Na przykład Podkarpacki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Boguchwale prowadzi Stację Kontroli Opryskiwaczy, która wykonuje badania zarówno na miejscu, jak i wyjazdowo na terenie całego województwa podkarpackiego.

Koszty przeglądów technicznych ponoszone przez właścicieli lub zarządców opryskiwaczy są stosunkowo niskie i zazwyczaj mieszczą się w przedziale od 100 do 200 zł brutto. Ceny kompleksowego badania opryskiwacza przeprowadzonego przez podmioty zarejestrowane przez PIORiN kształtują się na poziomie od 100 do 130 zł brutto. Aktualny koszt badania określony jest w cennikach dostępnych na stronach internetowych ośrodków doradztwa rolniczego.

Konsekwencje braku przeglądu

Należy pamiętać, że zgodnie z przepisami, stosowanie środków ochrony roślin sprzętem niesprawnym technicznie lub nieskalibrowanym, a także uchylanie się od obowiązku poddawania tego sprzętu badaniom w celu potwierdzenia sprawności technicznej podlega karze grzywny. Ponadto, jeżeli wojewódzki inspektor, w toku kontroli stosowania środków ochrony roślin, stwierdzi na podstawie wyników badań laboratoryjnych próbek płodów rolnych, że te płody rolne zawierają pozostałości środków ochrony roślin w ilości stwarzającej zagrożenie dla zdrowia konsumenta, zakazuje ich przeznaczania do spożycia przez ludzi i ich wprowadzania do obrotu oraz określa sposób ich zagospodarowania (art. 46 ustawy z dnia 8 marca 2013 r.).

Szkolenia i dokumentacja

Producenci rolni oraz inni profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin zobowiązani są ukończyć szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin sprzętem naziemnym, które zachowuje ważność przez okres 5 lat.

Wymagana dokumentacja musi zawierać:

• Nazwę aplikowanego środka ochrony roślin.
• Termin wykonania zabiegu.
• Zastosowaną dawkę.
• Powierzchnię i rodzaj uprawy, na której użyto środek.
• Wskazanie sposobu realizacji wymagań integrowanej ochrony roślin, w szczególności podanie przyczyny wykonania zabiegu środkiem ochrony roślin.

Zakres wymaganych danych wynika z zapisów Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 oraz Ustawy o środkach ochrony roślin z dnia 8 marca 2013 r.

tags: #opryskiwacze #jaki #termin #przegladu #technicznego