Wybór odpowiedniego pługa rolniczego jest kluczowy dla efektywności prac polowych. Na rynku dostępnych jest wiele renomowanych marek, takich jak Overum, Kverneland i Lemken, które oferują szeroką gamę maszyn. Poniższy artykuł przedstawia szczegółowe porównanie tych producentów, uwzględniając trwałość, koszty części, zapotrzebowanie na moc oraz innowacyjne rozwiązania, aby pomóc w podjęciu optymalnej decyzji.
Charakterystyka ogólna i doświadczenia użytkowników
Zarówno Overum, jak i Kverneland są uznawane za firmy oferujące bardzo dobre i trwałe produkty, cieszące się pozytywnymi opiniami użytkowników. Na temat pługów Overum opinie często podkreślają szwedzką jakość i niskie zapotrzebowanie na moc, co jest cenione przez rolników. Kverneland, z kolei, ma długą historię na polskim rynku i wielu użytkowników z doświadczeniem w pracy z różnymi modelami tej marki.
Doświadczenia z pługami Kverneland
Wielu rolników ma bogate doświadczenie z pługami Kverneland. Pierwszym pługiem, jakim pracowali niektórzy użytkownicy, był Kverneland AB 100 - zagonowa maszyna, którą chwalono za świetną pracę i niskie zapotrzebowanie na siłę uciągu (pracował z MTZ 82). Jedynym mankamentem była długość pługa, która mocno obciążała tylny TUZ ciągnika.
Obecnie popularne są obrotowe pługi, takie jak Kverneland ES 100 z podwójnym Packomatem. Ten model, współpracujący bez problemów ze 125-konną Valtrą N111e HiTech, jest również bardzo dobrze wykonany, choć jego cena (około 100 000 zł netto) bywa wysoka. Użytkownicy polecają Kvernelanda również ze względu na niższe zapotrzebowanie na moc w porównaniu do niektórych konkurentów.
Opinie o pługach Overum
Overum, choć mniej rozpowszechniony na niektórych rynkach, również zbiera bardzo dobre opinie. Właściciele pługów Overum, w tym modeli czteroskibowych obracalnych, chwalą je przede wszystkim za niskie zapotrzebowanie na moc i trwałość. Modele z odkładniami śrubowymi są doceniane za to, że nie „stawiają skiby”, pozostawiając pole równe jak stół.
Jeden z użytkowników, posiadający Overum DX 5-skibowy, wspomina, że komplet dłut wystarcza mu na ponad 100 ha, a lemiesze wymienił po 300 ha. Traktor z tym pługiem spala od 12 do 16 litrów paliwa na hektar, w zależności od warunków. Natomiast wcześniejsze doświadczenia z 3-skibowym Overumem (pożyczanym na 2 sezony) pokazały, że MTZ miał z nim co robić, podczas gdy z Kvernelandem o tym samym rozstawie radził sobie znacznie lżej, co wskazuje na różnice w zapotrzebowaniu na moc.
Koszty części i trwałość elementów roboczych
Aspekt kosztów części zamiennych i trwałości elementów roboczych jest niezwykle ważny przy wyborze pługa. W tej kwestii opinie są zróżnicowane.
Koszty części
Części do Kvernelanda są często uważane za tańsze. Przykładem są lemiesze do Kvernelanda, które kosztują około 120 zł, podczas gdy do Overuma wujek jednego z użytkowników kupował je za około 250 zł. W przypadku dłut, oryginalne dłuta do Kvernelanda bywają droższe, ale dostępne są zamienniki, np. firmy Grene, które kosztują około 19 zł i są wytrzymałe.
Należy jednak pamiętać, że inne części konstrukcyjne do Kvernelanda, takie jak talerze do Packomatu, mogą być bardzo drogie - 175 euro za 480 mm i 205 euro za większe (ceny netto).
Trwałość elementów roboczych
Co do trwałości, zdania są podzielone. Niektórzy uważają, że trwałość obu narzędzi jest porównywalna, ponieważ są wykonane z tej samej stali. Inni wskazują na różnice w konstrukcji. Przykładowo, dłuto w Overumie jest dwukrotnie szersze i ugięte do dołu, co ułatwia zagłębianie się w ziemi. Taka konstrukcja może wpływać na jego trwałość. Ogólnie, szerokość i dobra jakość materiału mają wpływ na trwałość dłuta, choć niektórzy użytkownicy podkreślają, że kluczowy jest materiał, a niekoniecznie sama szerokość.
Omówienie Szwedzkiego pługa OVERUM CX | ROLMECH
Zabezpieczenia przeciążeniowe i konstrukcja
Rodzaj i jakość zabezpieczeń przeciążeniowych mają istotne znaczenie dla trwałości pługa i komfortu pracy. W pługach stosowane są różne rozwiązania, w tym zabezpieczenia hydrauliczne i resorowe.
Zabezpieczenia hydrauliczne i resorowe
Zabezpieczenie hydrauliczne jest często uznawane za znacznie trwalsze niż resory. W przypadku resorów, zwłaszcza na ziemiach klasy III, standardowe resory bywają za miękkie i może być konieczny zakup dodatkowych (3 lub 4). Niektórzy użytkownicy Overuma CX doświadczali pękania kozłów po około 600 ha, a w modelu BX pękały mocowania słupic nawet przy ciągniku 105 KM.
W pługach Kuhna zabezpieczenie hydrauliczne umożliwia regulację siły wyzwalającej w przedziale 600-1300 kg, a dzięki systemowi Maxibar siła ta może być zwiększona nawet do 2500 kg. Dostępny jest także system Varibar, który pozwala na zmianę siły wyzwalającej z kabiny ciągnika.
Konstrukcja ramy i korpusów
Każdy pług zbudowany jest na ramie, której parametry decydują o warunkach stosowania. Kluczowe parametry to przekrój ramy, prześwit pod nią oraz rozstawienie korpusów. Przydatną cechą ramy jest możliwość jej przedłużenia (np. rama 4+ lub 3+1), co pozwala na dołączenie dodatkowego korpusu w przypadku zakupu większego ciągnika lub odłączenie go, gdy jest to potrzebne.
Kverneland
Najmniejsza seria Kvernelanda, oznaczona symbolem 150, ma ramę o przekroju kwadratu 150 x 150 mm, wykonaną z jednego kawałka stali i poddaną obróbce cieplnej „heat treated”, co zwiększa jej wytrzymałość. Korpusy również są wykonane w technologii nawęglania przez 12 godzin, co zapewnia twardą, odporną na ścieranie powierzchnię zewnętrzną i elastyczny rdzeń. Szerokość roboczą korpusów można regulować 4-stopniowo (35-50 cm), a odległość między nimi wynosi 85 lub 100 cm. Prześwit pod ramą (70, 75 lub 80 cm) zależy od rodzaju zabezpieczenia.
Wersja B wykorzystuje śruby ścinane, natomiast wersja S ma zabezpieczenie resorowe typu non-stop, co wiąże się z różnicą w cenie około 7400 zł. Pługi serii 150 występują również w wersji z hydraulicznie regulowaną szerokością roboczą - Variomat. Modele ES/LS posiadają solidniejszą obrotnicę „200”. Modele ED (zabezpieczenie resorowe) i LD (bezpiecznik śrubowy) są przeznaczone na gleby ciężkie. Wersje z hydraulicznie regulowaną szerokością pracy noszą oznaczenie EG/LB i są standardowo zbudowane na ramie o profilu 100 x 200 mm, choć dostępne są również wersje HD z głowicą „300” i ramą 120 x 200 mm. Dostępny jest też system Vibromat, który działa w połączeniu z kołkami ścinanymi, stanowiąc amortyzator sprężynowy między korpusami, chroniący pług przed przeciążeniami.
Najciekawszym modelem jest Kverneland 2500 i-Plough, wyposażony w innowacyjne rozwiązania. Ma solidną ramę 120 x 200 mm z prześwitem 80 cm i głowicą „280”. Korpusy rozstawione co 100 lub 85 cm mogą pracować z szerokością od 30 do 60 cm. Zmiana parametrów odbywa się z kabiny ciągnika za pomocą terminala Isobus lub komputera IsoMatch Tellus. System sterowania umożliwia automatyczną kalibrację ustawienia pługa do różnych rozstawów kół ciągnika oraz utrzymywanie prostej bruzdy z wykorzystaniem sygnału RTK-GPS. Pług posiada również ciekawe rozwiązanie transportowe z dzieloną wieżyczką i skrętną belką zaczepową, przekształcające go w narzędzie półzawieszane. Zmiana trybu z roboczego w transportowy odbywa się z kabiny. Opcjonalnie zamiast koła transportowego można zamontować gąsienicę.
Lemken
Lemken oferuje trzy serie pługów obracalnych w wersji 4-skibowej. Seria EurOpal obejmuje pługi o zróżnicowanych wielkościach ramy - od 110 x 110 x 8 mm (najlżejszy) do 160 x 160 x 10 mm (na najcięższe warunki). Pługi VariOpal są odpowiednikiem EurOpal, ale z hydrauliczną, bezstopniową regulacją szerokości roboczej, charakteryzującą się bardzo dużym zakresem regulacji skiby - od 22 do 50 cm w modelach VariOpal 5 i 6.
Pługi Juwel oparte są na ramie o profilu 140 x 140 x 10 mm. Korpusy mogą być rozstawione co 90 lub 100 cm, a przestrzeń pod ramą wynosi 80 cm. Pozwalają na regulację szerokości skiby od 30-35 do 45-60 cm, manualnie (4-stopniowo) lub hydraulicznie. Modele Juwel są dostępne również ze sterowaniem elektrohydraulicznym z terminalem Isobus oraz systemami TurnControl Pro i Pro Guide, co umożliwia, np. automatyczne dostosowanie szerokości roboczej.
Podstawowe zabezpieczenie korpusów w Lemkenie stanowi podwójny bezpiecznik ścinany. Za około 20 000 zł można go zastąpić amortyzatorami sprężynowymi w systemie tandem, a za około 25 000 zł - systemem hydraulicznym. Jeden z użytkowników miał model Lemkena, w którym pękała głowica i ogólnie był to delikatny pług, wymagający ostrożności na mocnych glinach i ciężkich ziemiach.
Överum
Oferta pługów Överum obejmuje aż 13 modeli 4-skibowych, dostępnych w wersjach różniących się rozstawem korpusów i wysokością ramy. Sześć z tych modeli różni się sposobem zabezpieczenia - zamiast kołków ścinanych zastosowano w nich amortyzatory hydrauliczne, które pozwalają na regulację siły wyzwalającej zabezpieczenie, co jest przydatne na polach o zróżnicowanej glebie.
W serii Vari Flex szerokość robocza jest regulowana hydraulicznie, natomiast w serii Xcelsior proces ten odbywa się ręcznie. W większości modeli Xcelsior regulacja jest trójstopniowa, a w najcięższym modelu - EX - dostępnych jest sześć szerokości. W pługach Xcelsior, z korpusami rozstawionymi co 90 cm, możliwe jest uzyskanie szerokości 35, 40 i 45 cm. Wersje z rozstawem korpusów większym o 10 cm oferują wartości o 5 cm większe, a w modelach EX można ustawić szerokość nawet na 55 cm. Vari Flex, oprócz płynnej, hydraulicznej regulacji, daje również większy zakres niż w Xcelsiorze, wynoszący od 30 do 50 cm w modelach CX i do 55 cm w pługach EX.
W najlżejszych pługach BX obrót korpusów jest wykonywany pod ramą, co zmniejsza zapotrzebowanie na siłę udźwigu, czyniąc je zwartymi narzędziami, odpowiednimi dla mniejszych ciągników. Pługi DX mają ramę w kształcie klina, zwężającą się ku tyłowi, co zmniejsza jej masę przy zachowaniu wytrzymałości. Najcięższe pługi Överum, oznaczone symbolem EX, oparte są na ramie o przekroju 120 x 220 mm. Modele DX i EX posiadają siłownik prostowania ramy pługa, co zmniejsza przeciążenia działające na ciągnik podczas obrotu korpusów i umożliwia transport narzędzi w położeniu motylkowym (pług jest wtedy prostowany i częściowo obracany tak, że korpusy znajdują się po bokach ramy). Koło podporowe może być zamontowane z tyłu lub z boku, przy czym pierwszy sposób zapewnia najlepsze przenoszenie obciążeń i sterowanie głębokością orki. Pługi można rozbudować o liczne opcje, takie jak koła transportowe i wały Packomat, które jednak wyraźnie podnoszą cenę zakupu.
Inni producenci - Agro-Masz i Unia Group
W ofercie Agro-Maszu znajdują się 3 modele pługów obracalnych z 4 korpusami. Wszystkie mają taki sam prześwit - 76 cm. Najlżejszy POL ma ramę 120 x 120 mm, z korpusami rozstawionymi co 85 cm. Pozostałe modele mają ramę z profilu 140 x 140 mm. W modelu PO z zabezpieczeniem zrywalnym można wybrać między rozstawem 85 a 100 cm, a w pozostałych pługach dostępna jest tylko ta większa wartość. Pługi POL i PO mają 4-pozycyjną regulację szerokości, natomiast w modelu POV odbywa się ona bezstopniowo z wykorzystaniem siłownika hydraulicznego, z zakresem regulacji od 20 do 50 cm. Zabezpieczenie standardowe to bezpieczniki zrywalne, a w POV i PO dostępne jest także zabezpieczenie resorowe, a w tym ostatnim również hydrauliczne. Za dopłatą pługi można doposażyć m.in. w kroje tarczowe.
Producent z Grudziądza, Unia Group, oferuje 6 modeli pługów obracalnych w wersji 4-skibowej. Podstawę najlżejszego z nich - Ibisa M - stanowi rama o przekroju 100 x 100 mm i grubości ścianki 8 mm. Korpusy są na niej rozstawione co 85 cm, a prześwit pod nią wynosi 70 cm. W podstawowym wyposażeniu znajduje się podwójny krój tarczowy, pojedyncze, amortyzowane koło podporowe oraz zabezpieczenie korpusów wykorzystujące śruby ścinane. Ibis L oraz XM z ramą o profilu 120 x 120 x 8 mm występują w dwóch wersjach. Podstawowa ma korpusy rozstawione co 90 cm i wysokość ramy równą 75 cm. W wersji Plus parametry te wynoszą odpowiednio: 100 i 80 cm, co pozwala na nieutrudniony przepływ resztek pożniwnych. Modele te, jak i większe pługi Unii Group, mają dostępne trzy rodzaje zabezpieczeń przeciążeniowych: standardowe śruby ścinane, opcjonalnie zabezpieczenie resorowe z 5 piórami (8 487 zł w modelu Ibis L 4+) lub amortyzatory hydrauliczne (12 300 zł) z regulacją siły wyzwalającej. Siłę wyzwalającą zabezpieczenie resorowe także można zwiększyć poprzez dołożenie piór resora. Na najcięższe warunki przeznaczone są modele XXL, które mają ramę o profilu 140 x 140 x 8 mm i trzy możliwości zabezpieczenia korpusów, w tym resor wyposażony w 7 piór. Szerokość pracy jest regulowana trzypunktowo i równa 32, 42 i 48 cm lub 40, 48 i 55 cm (w wersji Plus). Unia oferuje również pługi Vario z hydrauliczną regulacją szerokości roboczej w zakresie 35-50 cm, z krojem tarczowym przy ostatniej parze korpusów i siłownikiem prostowania ramy.
Rola Packomatu w pługach
Packomat to dodatkowe wyposażenie, które wywołuje wiele pytań dotyczących jego wpływu na pług i efektywność orki.
Wpływ Packomatu na wagę i pracę pługa
Packomat nie wpływa na zmniejszenie wagi samego pługa, ale pług z Packomatem musi być stosunkowo lżejszy o jego wagę. Traktor o pewnej mocy, np. w przypadku Overuma DX 5-skibowego z szerokim kołem transportowym i zabezpieczeniem hydraulicznym, potrzebuje odpowiednio wyważonego pługa, a wersja z Packomatem musi być stosunkowo lżejsza, aby ciągnik wydolił. Uważa się, że Packomat sprawia, iż pług "opiera się" na nim, co może zmniejszać obciążenie dla ciągnika i sprawiać, że orka jest lżejsza. Niektórzy twierdzą, że Packomat to "jedna skiba mniej" lub "o rozmiar mniejsze skiby", co oznacza, że z nim orze się lżej. Głównym zamysłem Packomatu jest wykorzystanie sił powstających w czasie orki, które w innym przypadku byłyby marnowane.
Packomat I generacji dobrze sprawdza się na lekkich ziemiach, ale na ciężkich glinach może się gnieść na bryłach i obklejać, co utrudnia pracę. Długie odkładnie kruszące, szczególnie w połączeniu z Packomatem, ładnie orzą cięższe ziemie.
Elektronika w pługach i nowe technologie
Współczesne pługi coraz częściej wykorzystują elektronikę i zaawansowane systemy sterowania, które zwiększają precyzję i komfort pracy.
Systemy sterowania i automatyzacja
Elektronika w pługach pozwala na zarządzanie narzędziem z poziomu komputera kabinowego (terminal Isobus, IsoMatch Tellus), automatyczne prowadzenie równoległe z wykorzystaniem sygnału RTK-GPS oraz automatyczne dopasowanie szerokości pracy korpusów. Przykładem jest Kverneland 2500 i-Plough, który umożliwia zmianę szerokości roboczej i innych nastawów z kabiny. System sterowania pozwala również na automatyczną kalibrację ustawienia pługa do różnych rozstawów kół ciągnika.
Pługi Lemken Juwel z elektrohydraulicznym sterowaniem oferują systemy TurnControl Pro i Pro Guide, które również umożliwiają precyzyjne sterowanie z kabiny. Decyzja o inwestycji w takie dodatki zależy od intensywności wykorzystywania narzędzia.
Wybór optymalnego pługa
Wybór pługa to złożona decyzja, która powinna uwzględniać wiele czynników.
Kluczowe kryteria wyboru
Ze względu na dużą liczbę dostępnych na rynku pługów oraz elementów ich wyposażenia, dokonanie wyboru może być trudne. Nawet w obrębie jednego, kilkudziesięciohektarowego gospodarstwa gleby i warunki pracy bywają mocno zróżnicowane. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na ramę pługa: jej wielkość i solidność wykonania, co pozwoli na bezpieczną pracę z ciągnikiem bez obawy o uszkodzenie w ciężkich warunkach, a także na możliwość doposażenia jej w dodatkowe elementy.
Kolejnym krokiem powinien być wybór rodzaju zabezpieczenia (śruby ścinane, resory, hydrauliczne) i rodzaju korpusów (np. odkładnie skandynawskie, długie odkładnie kruszące). Następnie należy dobrać listwy ścinające lub przedpłużki, kroje i koła podporowe oraz inne dodatki. Warto zastanowić się, czy warto inwestować w elektroniczne układy sterujące, które zwiększają precyzję i komfort pracy, ale podnoszą cenę zakupu.
Ostatecznie, najlepszym rozwiązaniem jest zasięgnięcie opinii od innych rolników, obejrzenie pługów na testach polowych i skonsultowanie się ze sprzedawcą, aby wybrać narzędzie jak najbardziej optymalnie skonfigurowane na potrzeby danego gospodarstwa.