Koparko-ładowarki to niezwykle wszechstronne maszyny, cenione przez szerokie grono użytkowników - od przedsiębiorstw robót drogowych i wykonawców robót ziemnych, po zakłady użyteczności publicznej i firmy realizujące zadania w obrębie miast. Rynek w Polsce obejmuje zarówno maszyny nowe, jak i używane, często importowane z krajów zachodniej i południowej Europy. Jednym z najbardziej akcentowanych walorów tych maszyn jest ich uniwersalność, wynikająca z możliwości zastosowania różnorodnego osprzętu, w tym młotów hydraulicznych.
Przegląd Modeli i Funkcji Wiodących Producentów
Koparko-ładowarki Cat
W gamie Cat popularnym modelem jest Cat 432. Producent zwraca uwagę na standardowy system amortyzacji ruchu obrotowego, który odpowiada za płynny powrót ramienia koparkowego do wykopu. Operatorzy docenią możliwość szybszego i kontrolowanego przystawiania krawędzi łyżki do ściany wykopu. Dostępny jako fabrycznie montowane wyposażenie dodatkowe lub zestaw do doposażenia w serwisie, hydrauliczny przesuw boczny umożliwia operatorowi łatwe przemieszczanie ramienia koparkowego na całej szerokości ramy, co sprawdza się w miejscach o ograniczonej przestrzeni oraz podczas prac związanych z instalacjami gazowymi, elektrycznymi i telekomunikacyjnymi.
Rama koparko-ładowarki Cat została pokryta powłoką galwaniczną, która zapobiega gromadzeniu się materiału w jej wnętrzu, a także zmniejsza ryzyko wystąpienia rdzy, co przyczynia się do wydłużenia okresu eksploatacji. Przesuwna część wewnętrzna chroni nakładki cierne przed zanieczyszczeniem, co wydłuża okresy między kolejnymi regulacjami lub wymianami. Przewody dodatkowe do obsługi hydraulicznego osprzętu roboczego poprowadzono tak, by chroniły przed uszkodzeniem nawet w najwęższych wykopach. Filtry są montowane pionowo, co ogranicza wycieki i zanieczyszczenie oleju podczas ich wymiany, zatrzymując nawet bardzo małe cząstki zanieczyszczeń.
Model Cat 432 opcjonalnie może być wyposażony w ramię wysuwane, przydatne w zastosowaniach wymagających większej wszechstronności. Silnik Cat C3.6 spełnia wymagania norm emisji Stage V UE i może zużywać do 10% paliwa mniej niż poprzedni model C4.4. Dostępne są trzy tryby zarządzania mocą: standardowy, Eco i standardowy Plus. W trybie Eco nacisk położono na zmniejszenie zużycia paliwa (ograniczanie wydatku pompy i prędkości obrotowej silnika), podczas gdy w trybie standardowym Plus liczy się przede wszystkim moc i wydajność, niezależnie od wydatku pompy i prędkości obrotowej silnika. W maszynie standardowo stosuje się 4-biegową skrzynię biegów Powershift.
Operator maszyny Cat 432 ma do dyspozycji wyświetlacz LCD wyposażony w przyciski ekranowe, na którym można odbierać aktualne informacje diagnostyczne, dotyczące zbliżających się terminów przeglądu, a także konfigurować różne parametry pracy. W ekran wyświetlacza wbudowano opcjonalny system zabezpieczenia maszyny. W wersji standardowej przewidziano fotel z zawieszeniem pneumatycznym z przełącznikami i elementami sterującymi. Przycisk blokady mechanizmu różnicowego, przycisk redukcji biegu i elementy sterujące dodatkowego układu hydraulicznego są umieszczone na dżojstiku sterowania maszyną, bezpośrednio pod ręką operatora. Warto dodać, że CATy posiadają pompy tłoczkowe od samego początku, a konstrukcja linii młota jest jednakowa od 1996 roku, często wykorzystując powrót wysuwu.
Koparko-ładowarki Hidromek
Hidromek oferuje nową serię K4, która zapewnia rozwiązania pozwalające na zastosowanie maszyn do różnych prac, nawet w bardzo trudnych warunkach. Mocną stroną jest układ hydrauliczny, zapewniający maksymalną siłę odspajania nawet przy relatywnie niskich obrotach. Koparko-ładowarka Hidromek 102B o masie roboczej 9,4 t została wyposażona w automatyczną skrzynię biegów, dżojstiki sterujące i klimatyzowaną kabinę. Sposób wyprowadzenia rury wydechowej po słupku kabiny nie ogranicza operatorowi widoczności.
Wersja z mniejszymi przednimi kołami sprawdzi się zwłaszcza do jazdy po utwardzonym terenie, gdy większość prac wykonuje ramię kopiące. Standardowo koparko-ładowarka posiada łyżkę ładowarkową 6 w 1, łyżkę kopiącą, szybkozłącze z łyżką kopiącą oraz widły paletowe. Dodatkowo maszynę można doposażyć w łyżkę skarpową, młot hydrauliczny czy zagęszczarkę. Model Hidromek 102S ma wszystkie koła jednakowej wielkości. Opcjonalny system MSS (Motion Stabilizer System) działa jako amortyzator na siłownikach podnoszenia ładowarek.
Dostawcy podkreślają, że walory maszyn, w tym ulepszona konstrukcja siłownika ładowarki, skracają czas załadunku i rozładunku nawet o jedną piątą w stosunku do maszyn poprzedniej generacji, co zwiększa wydajność o kilka procent. W wyniku ulepszeń wprowadzonych w konstrukcji cylindra spada również zużycie paliwa. Na możliwość długotrwałego użytkowania w trudnych warunkach wpływa stalowa konstrukcja. Wygodę pracy gwarantują m.in. zintegrowane fotele z dżojstikiem. W kabinie są dwa ekrany, a także możliwość wyboru wersji sterowanej przez Hidromek Opera, co pozwala operatorom na zdalne korzystanie z maszyny w dowolnym miejscu i czasie bez utraty komfortu. Użytkownicy koparko-ładowarek Hidromek mają do dyspozycji różnego rodzaju fabryczne akcesoria funkcjonalne, takie jak łyżki (zbierające, trapezowe), łopaty, widły, młoty, świdry, pługi śnieżne i chwytaki.
Koparko-ładowarki JCB
Koparko-ładowarka JCB 3CXE Eco to najnowsza generacja kultowego modelu, gdzie inżynierowie skupili się na zmianach korzystnie wpływających jednocześnie na ekologię i ekonomię. Napędzana jest 3-litrowym silnikiem o mocy 75 KM (55 kW), który cechuje brak systemu SCR (AdBlue) oraz wysoki moment obrotowy 440 Nm (przy 1.250 obr/min.). Konstrukcja silnika ma zapewniać zmniejszenie zużycia paliwa o 10% w relacji do poprzedniego modelu. Kolejnym atutem jest skrzynia biegów Autoshift. Dzięki systemowi blokady zmiennika momentu „TorqueLock” maszyna może przemieszczać się z prędkością przekraczającą 40 km/h, jednocześnie ograniczając zużycie paliwa podczas przejazdów nawet o 25%.
Każda nowa maszyna jest wyposażona w hydrauliczny przesuw ramienia koparkowego oraz jednokierunkową instalację wysokiego ciśnienia. W dachu kabiny Command Plus standardowo zamontowane są cztery lampy ostrzegawcze LED, eliminujące potrzebę stosowania lamp magnetycznych lub mocowanych śrubami. Kabina wyposażona jest również w żółte uchwyty zapewniające bezpieczny punkt oparcia, a większe lusterka dają lepszą widoczność z tyłu maszyny. Zmieniono m.in. trójramienną kierownicę, która zapewnia lepszy widok na przedni wyświetlacz. Na ekranie znajduje się prędkościomierz, kontrolki ostrzegawcze oraz wyraźne wskazanie aktualnie wybranego biegu. JCB dostarcza także fabrycznie zamontowane radio z możliwością sparowania telefonu przez Bluetooth oraz wejściami USB, AUX i SD. Radio zintegrowano z panelem pod sufitem i można nim sterować za pomocą przełącznika obrotowego w bocznej konsoli. Funkcje audio i telefoniczne są również wyświetlane na 7-calowym ekranie bocznym, który dostarcza operatorowi bieżące dane na temat pracy maszyny, poziomu paliwa czy innych przydatnych informacji.
Koparko-ładowarki Komatsu
Komatsu WB97S-8 to koparko-ładowarka z dwiema osiami skrętnymi, napędzana 101-konnym Dieslem. Masa eksploatacyjna maszyny wynosi 8,5-9,7 t, a pojemność standardowej łyżki 1,1 m sześciennych. Silnik spełnia wymagania normy emisji spalin EU Stage V i zastosowano w nim wiskotyczne sprzęgło wentylatora. Dostępny jest też system monitorowania ze wskaźnikiem Eco, a tryb mocy i tryb Eco zwiększają oszczędność paliwa. Elementem wyposażenia jest bezobsługowy filtr cząstek stałych (DPF), jak również przełącznik hiperwentylacji do wentylatora silnika.
Dostawcy zwracają uwagę na kwestie bezpieczeństwa, takie jak: zawory bezpieczeństwa stabilizatorów, wysięgnika i ramienia (standard), awaryjny wyłącznik silnika, czy kontrolka zapięcia pasów bezpieczeństwa. Odpowiednią widoczność do przodu uzyskano m.in. dzięki poprzecznie umieszczonej rurze wydechowej. Prace ułatwia również wielofunkcyjny kolorowy monitor LCD 7” o wysokiej rozdzielczości oraz fotel operatora z zawieszeniem pneumatycznym (standard). Operator ma do dyspozycji wyświetlacz prędkości obrotowej silnika i elektroniczny pedał gazu. Na wszechstronność maszyny wpływa możliwość wyboru spośród kilku trybów skrętu (2WS, 4WS, tryb kraba), dostępu do hydraulicznego przesuwu bocznego, jak również do szybkozłącza łyżki ładowarki i koparki.
Dostawcy podkreślają łatwość konserwacji (uzupełnianie oleju hydraulicznego, AdBlue i paliwa z poziomu gruntu; informacje dotyczące konserwacji wyświetlane na monitorze). Do dyspozycji jest też system monitorujący Komtrax oraz mobilna komunikacja 4G, rozbudowane dane i raporty robocze. Sercem koparko-ładowarki jest układ hydrauliczny z zamkniętym przepływem w położeniu neutralnym i kompensacją ciśnienia zależnie od obciążenia CLSS (Closed Load Sensing System).
Koparko-ładowarki Mecalac (seria TLB)
Firma Mecalac, po przejęciu fabryki Terex 5 lat temu, udoskonaliła uznaną serię koparko-ładowarek TLB. Wśród głównych walorów konstruktorzy wymieniają: wysoki prześwit nad podłożem (umożliwia pracę na nierównym terenie), dobrą widoczność dla operatora, ergonomiczne elementy sterujące i wygodny dostęp przy przeprowadzaniu czynności konserwacyjnych. Modele TLB są bardzo zwrotne, a promień zawracania wynosi zaledwie 7,9 m, co jest możliwe dzięki zastosowaniu największej na rynku koparko-ładowarek kabiny, wyposażonej w ergonomiczne elementy sterujące, zwiększające łatwość operowania maszyną. Zamknięty układ hydrauliczny typu closed centre odpowiada za płynne i niewymagające dużej siły sterowanie, co sprawia, że obsługa jest łatwa zarówno dla doświadczonych, jak i początkujących operatorów. Dzięki wysoko podnoszonej pokrywie silnika, zespolonej ze ściankami bocznymi, ułatwiono obsługę codzienną.
Mecalac posiada w swojej ofercie 4 rodzaje koparko-ładowarek na rynek EU: TLB870, TLB 880, TLB890 i TLB990, zróżnicowanych pod względem konfiguracji kół oraz typów sterowania. Najpopularniejszą w Polsce i najbardziej uniwersalną jest TLB 890 ze sprawdzonym silnikiem Perkins o mocy 110 KM oraz automatyczną skrzynią biegów Powershift (4 biegi do przodu i 3 do tyłu), umożliwiającą poruszanie się z prędkością 40 km/h. Maszyna posiada 20-calowe koła przednie i 30-calowe koła tylne, a także układ blokady prędkości jazdy Active Drive (opcjonalnie), umożliwiający przemieszczanie się ze stałą, wcześniej zadaną prędkością. Mocne tylne ramię z opcjonalną linią hydrauliczną wyróżnia się zasięgiem 6,95 m i relatywnie dużą głębokością kopania.
Najwyższym modelem koparko-ładowarki dostępnym w ofercie jest TLB 990. Wśród nowych funkcji i udoskonaleń są: dwie osie skrętne oraz tryb sterowania typu „krab”. Wszystkie maszyny serii TLB można doposażyć w komplet opcji hydraulicznych, takich jak szybkozłącze przedniego i tylnego ramienia czy hydrauliczny przesuw tylnego ramienia. Poza standardowym osprzętem Mecalac oferuje kompleksową gamę elementów dodatkowych do realizacji każdego rodzaju prac (widły do palet, łyżka wysokiego załadunku, młot hydrauliczny, zamiatarka, widły kleszczowe itp.). TLB990 jest standardowo wyposażona w automatyczną skrzynię biegów Powershift z blokadą prędkości jazdy Active Drive, co ma zapewniać operatorowi automatyczną zmianę biegów i lepsze prowadzenie maszyny na drodze. Maszyny mogą pracować np. z widłami do palet, łyżką (7 x 1) czy zamiatarką.
Koparko-ładowarki MST (seria 6 Plus)
Dostawcy koparko-ładowarek MST 6 Plus (modele 642 i 644) zwracają uwagę na zawory podziału przepływu, które towarzyszą tłokowi pompy. Seria MST 6 Plus otrzymała nową konstrukcję wnętrza kabin, mającą zmniejszać zmęczenie i maksymalizować wydajność operatora, szczególnie podczas długich i wymagających prac. Kabina posiada certyfikaty ochrony ROPS (obiekty toczące się) i FOPS (obiekty spadające). Hydrauliczna blokada wysięgnika odpowiada za stabilność tylnego wysięgnika podczas ruchu. Tylne podpory poziomujące z powierzchnią przejściową umożliwiają stabilne utrzymanie maszyny w pozycji kopania, nawet w sytuacji, gdy teren, na którym wykonywane są prace, jest bardzo nierówny. Pas bezpieczeństwa zintegrowano z fotelem operatora. Ułatwienie w sterowaniu maszynami stanowią cyfrowy przedni zestaw wskaźników i ergonomiczna kierownica.
Model MST 642 Plus waży 9 t i jest napędzany bez mała 100-konnym silnikiem Diesla. Taka sama jednostka napędza wersję MST 644 Plus, z tym że w tym przypadku masa robocza maszyny jest o prawie 400 kg większa.
Instalacje Hydrauliczne do Młotów w Koparko-Ładowarkach
Diagnostyka i Podłączanie Młota Hydraulicznego do Koparko-Ładowarki (np. JCB 4CX)
Użytkownicy koparko-ładowarek, takich jak JCB 4CX z joystickami i fabryczną linią do młota, często stają przed pytaniem, jak sprawdzić kompletność i sprawność tej instalacji przed zakupem i podłączeniem młota. W przypadku, gdy maszyna nigdy nie pracowała z młotem, a po przełączeniu włącznika i naciśnięciu przycisków na joystickach nic się nie dzieje (brak przyduszania hydrauliki, maszyna pracuje normalnie), może to wskazywać na niekompletną instalację lub obecność dodatkowych zaworów odcinających.
Jak sprawdzić linię młota?
- Wszystko zależy od wersji instalacji i źródła zasilania. W maszynach bez joysticków często występują dwa rodzaje instalacji i kilka typów zaworów (pojedynczych, a czasem podwójnych).
- Generalnie, warto szukać na ramie pod rozdzielaczem dużej kostki z cewką, która jest połączona z rozdzielaczem i powrotem oleju do zbiornika.
- Jeśli na ramieniu są węże i przycisk na desce rozdzielczej, istnieje duże prawdopodobieństwo, że linia powinna być sprawna.
- Skuteczną metodą weryfikacji jest podłączenie i przetestowanie młota, np. używając sprzętu od znajomego, aby upewnić się o poprawnym działaniu.
Charakterystyka instalacji hydraulicznych
Instalacje pobierane z pod teleskopu mają tę zaletę, że często posiadają zawory do regulacji przepływu, co pozwala dopasować przepływ do praktycznie każdego młota. W przeciwieństwie do nich, nowsze instalacje, których zasilanie jest podebrane z powrotu na rozdzielaczu, mogą oferować zero możliwości dopasowania, co oznacza, że linia działa albo nie. Producenci, projektując instalacje, mają na celu m.in. ochronę siłownika wysuwu, aby pracował na poduszce olejowej, co jest tańsze niż wymiana wybitego sworznia blokady. Krańcowe położenia siłownika określa jego budowa, a nie ramienia. Należy pamiętać, że czasy się zmieniają, młoty również, co może wpływać na wymagania wobec instalacji hydraulicznych.
Opcje Sterowania Młotem Hydraulicznym: Pedał czy Joystick?
Sterowanie osprzętem hydraulicznym, takim jak młot czy tiltrotator, ma kluczowe znaczenie dla komfortu i efektywności pracy operatora. Przykładowo, w koparkach z joystickami, szczypce i funkcja przechylenia tiltrotatora (np. Engcon) mogą być sterowane suwakiem proporcjonalnym na prawym joysticku, który często służy również do skręcania kołami. Problem pojawia się, gdy obrót tiltrotatora jest podpięty pod linię młota sterowaną pedałem, co jest często określane jako irytujące i mało intuicyjne.
Porównanie koparek z osią obrotu i przesuwem bocznym
Modyfikacja sterowania
Jeśli operator ma do dyspozycji dwa suwaki na joystickach (np. prawy dla linii średniego ciśnienia i kół, lewy dla skarpówki), można rozważyć podpięcie linii młota pod przełącznik lewego joysticka. Aby to zrealizować, potrzebna jest sekcja rozdzielacza plus elektrozawór (jeżeli nie ma ich w głowicy, należy ją wykorzystać) i podłączenie ich pod przełącznik joysticka. Wtedy wszystko będzie sterowane na jednej linii hydraulicznej. Sterowanie z "linii młota" za pomocą suwaka może być niemożliwe, jeśli linia nie jest na elektrozaworach. Należy pamiętać, że choć producenci dbają o rozwiązania ochronne, wybór konfiguracji sterowania często należy do użytkownika, co pozwala na optymalizację pracy i poprawę komfortu.