Pickup jako ciągnik siodłowy

Koncepcja wykorzystania pickupa jako ciągnika siodłowego, choć w Europie wciąż stanowi rzadkość, zyskuje na popularności, oferując unikalne połączenie elastyczności i komfortu podróżowania. Jest to rozwiązanie szczególnie cenione w Ameryce Północnej, gdzie zestawy te są powszechnie stosowane w celach rekreacyjnych, a ich adaptacja do europejskich warunków staje się tematem dyskusji wśród entuzjastów caravaningu i transportu.

Czym jest pickup jako ciągnik siodłowy?

Naczepa to rodzaj dużej przyczepy, która jest zaczepiona i obraca się na siodle zamontowanym na pickupie lub ciężarówce. W Stanach Zjednoczonych zestawy tego typu powszechnie wykorzystuje się w celach rekreacyjnych. Elementem pozwalającym na połączenie naczepy z samochodem jest siodło mocowane na jego skrzyni ładunkowej. Nie stanowi ono sztywnego połączenia, ale pozwala na skręcanie naczepy względem ciągnika. Siodło znajduje się nad tylną, napędzaną osią samochodu, dzięki czemu część ciężaru naczepy zostaje na nie przeniesiona. Pionowy ruch ciągnika nie ma tak dużego wpływu na naczepę jak w przypadku przyczepy z klasycznym dyszlem, ze sprzęgiem kulowym i hakiem zamontowanym na dłuższym nawisie samochodu. Alternatywną opcją jest połączenie na tak zwanej gęsiej szyi, jeśli nie chcemy mieć siodła na pace pickupa.

Kwestie prawne i homologacyjne w Europie

Prawo jazdy kategorii B+E a DMC

Wiele osób zastanawia się, jakie tonaże są dopuszczalne przy użyciu 3,5-tonowego ciągnika i naczepy na kategorię B+E. Głównym pytaniem jest, czy 7 ton jest granicą, czy liczy się homologacja producenta i DMC zestawu może wynosić więcej. Mieszkańcy Niderlandów znani są z szerokiego wykorzystywania prawa jazdy kategorii B+E. Tworzą najróżniejsze auta dostawcze z naczepami, kombinują z rejestrowaniem zabudów jako naczepy, czego przykładem jest Iveco Daily z 10-tonową naczepą, również na kategorię B+E. Samochód z ogłoszenia, GMC Sierra 3500HD z 2006 roku, miał przed rejestracją w Europie DMC zaniżone do poziomu 3,5 tony, by pojazd dało się prowadzić z prawem jazdy kategorii B. Jednocześnie zabrano też większość ładowności, jako że jego masa własna wynosi 3,2 tony. Maksymalna masa całkowita naczepy do tego pojazdu to 9000 kilogramów, z czego 2500 kilogramów może obciążać siodło, a 6500 kilogramów może przypadać na pojedynczą oś. Sprzedający podkreśla, że jest to pojazd na prawo jazdy kategorii B+E, co potwierdza dokument wystawiony przez niderlandzki wydział komunikacji.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku cięższych pickupów. Współczesne Fordy F-350 Super Duty zazwyczaj rejestruje się w Europie jako pojazdy o DMC powyżej 3,5 tony. W przypadku wersji z turbodieslem, podwójną kabiną i podwójnym ogumieniem jest to bowiem jedyny sposób na zachowanie jakiejkolwiek ładowności lub wręcz uniknięcie przeładowania na pusto. W połączeniu z omawianą naczepą oznacza to więc zestaw na prawo jazdy kategorii C+E.

Tachograf i kwalifikacja wstępna

Nieco lepiej wygląda to w kwestii kwalifikacji wstępnej oraz tachografu. Tych wymogów można legalnie uniknąć, jako że przejazd w celach kempingowych nie stanowi „przewozu drogowego” w rozumieniu polskich oraz unijnych ustaw. Niemniej jednak, niektóre pojazdy, jak GMC Sierra z 2006 roku, były doposażone w zamontowany pod deską rozdzielczą tachograf.

Homologacja i adaptacje

W Przemysłowym Instytucie Maszyn Rolniczych w Poznaniu skonstruowano przyczepę do samochodu typu Pickup, co pozwoliło na zamianę tego samochodu w ciągnik siodłowy. Pojawiają się pytania, czy montaż siodła można wykonać samodzielnie, czy wymagana jest homologacja na taki hak, i czy można to zalegalizować. Są firmy zajmujące się takimi przeróbkami w Polsce, ale koszty są niejasne. Swego czasu firma Ricoe przerabiała dostawczaki, takie jak Ducato, na ciągniki siodłowe, ciągnąc niewielkie naczepki. Często widuje się również na zachodniej granicy dostawcze ramy potraktowane jako pickupy, ciągnące jedno- lub dwuosiowe naczepy, rejestrowane na 6,5t lub 7,5t. W Polsce pojawiają się na drogach ciekawe konstrukcje, takie jak VW LT czy nawet ŻUK przerobione na ciągniki siodłowe z naczepami.

Konstrukcja i parametry techniczne

Montaż siodła (tzw. "Fifth Wheel")

Liderami w produkcji sprzęgów siodłowych do pickupów są Amerykanie. Ich popularność powoduje, że firm produkujących siodła jest co najmniej kilka. Łoże siodła montowane jest bezpośrednio do ramy pickupa. Otwory pod śruby mocujące wiercone są przez podłogę skrzyni ładunkowej, pod którą montuje się specjalne adaptery bezpośrednio do głównej ramy. Nie ma potrzeby demontażu oryginalnej skrzyni ładunkowej, co pozwala zachować charakterystyczną linię pickupa. Praktycznie wszystkie naczepy projektowane są tak, aby po zamontowaniu odpowiedniego wysięgnika zakończonego bolcem bez problemu spiąć się z pickupem. Dla użytkowników, którzy używają różnych przyczep, dostępne są siodła z poziomą regulacją, tak aby można było podpinać naczepy o różnej geometrii nadwozia. Prezentowany sprzęg to produkt amerykańskiej firmy Reese, koncernu Horizon Global. Zestawy z naczepą mają lepszy promień skrętu, przez to są łatwiejsze w manewrowaniu niż klasyczne przyczepy. Naczepa względem ciągnika może złożyć się pod kątem 90º bez szkody dla obu pojazdów. Jest to jedna z ich zalet, a zarazem jeden z powodów, dla których takie zestawy są preferowane przez wielu podróżników.

Układy hamulcowe

Istotnym aspektem bezpiecznego holowania są hamulce. Pickupy w USA mają hamulce hydrauliczne, a przyczepy lub naczepy - elektryczne lub najazdowe, przy czym te pierwsze są częściej spotykane. Te ciągniki powinny mieć hamulce pneumatyczne. Na zbliżeniach widać w Iveco zbiornik powietrza. Wszystkie naczepy kempingowe wyposażone są w elektropneumatyczny lub elektryczny układ hamulcowy. Siłę hamowania ustawiamy potencjometrem na specjalnej przystawce lub w zależności od producenta i modelu pickupa - na konsoli środkowej. Kiedyś zdarzył się śmiertelny wypadek w fabryce, gdzie mały ciągnik ciągnący przyczepy przejechał pracownika. Zalecenia po tym wypadku były takie, aby przyczepy miały swoje hamulce. Pracownicy wykombinowali hamulce pneumatyczne do przyczep, pomimo że holownik nie posiadał instalacji, co działało bez zastrzeżeń.

Wpływ naczepy na właściwości jezdne i obciążenie

Przy doborze naczepy należy zwrócić uwagę na dwa kluczowe parametry: rozkład masy naczepy, a co za tym idzie nacisk na siodło, oraz maksymalne obciążenie osi w samochodzie. W zależności od konstrukcji naczepy, liczby osi i ich umiejscowienia, ciężar, jakim zostanie obciążony pickup, będzie wynosił od 20 do 35% masy całkowitej naczepy. Wynika to z faktu, że naczepa częściowo opiera się na samochodzie, który ją holuje. Istnieje szereg klas wagowych dla naczep, które uwzględniają długość, wysokość, wyposażenie i wysuwane segmenty. Sposób produkcji i użyte materiały również odgrywają istotną rolę w masie takiego pojazdu. Lekkie dwuosiowe naczepy mogą być holowane przez mniejsze lub średnie pickupy. Największe i najcięższe naczepy trzyosiowe będą wymagały pickupów z linii heavy duty, z dużym silnikiem Diesla oraz charakterystyczną tylną osią na bliźniaczych kołach. Szacuje się, że można „dołożyć” około 1000-1300 kg do masy naczepy, gdy uzupełnimy zbiorniki paliwem, wodą, gazem LPG i wszystkimi przedmiotami osobistymi. To ważna kwestia, którą należy wziąć pod uwagę przy wyborze właściwego siodła do swojego pickupa (lub odpowiedniego pojazdu do naszej naczepy).

Naczepy kempingowe - świat możliwości

Różnorodność typów i rozmiarów

Naczepy mogą mieć do 13 m długości i ważyć do 4,5 t. Kolejny element zestawu to naczepa kempingowa amerykańskiej marki Jayco, a konkretnie topowy model tej firmy, znany pod nazwą Pinnacle. Ten dwuosiowy pojazd można spotkać w różnych wersjach długościowych, liczących od 11,1 do 13,5 metra. Jego masa własna może wynosić od około 5,5 do nawet 7 ton, w zależności od rocznika, konfiguracji i wyposażenia. Ciekawostką są naczepy typu toy-hauler, które doskonale nadają się do zabrania ze sobą „zabawek”, takich jak motocykle, ATV, UTV, gokarty czy nawet smart. Ten typ naczepy ma garaż z tyłu nadwozia wyposażony w pochylnię, która po otwarciu pozwala na wjechanie wybranym pojazdem do naczepy i bezpieczne przewożenie go. Po zwolnieniu garaż przekształca się w dodatkowy salon, a odpowiednio ustawiona pochylnia tworzy taras.

Design i wyposażenie wnętrza

Wiele nowszych naczep wykonanych jest z błyszczącego włókna szklanego, zaprojektowanego tak, aby przez wiele lat zachowały kolor i połysk, a także wytrzymały działanie wiatru, wody, gałęzi czy promieni UV. Niektóre mają dach pokryty gumą, inne wyposażono w wielkie markizy, a jeszcze inne mają wspomniany garaż i taras. Jeśli chodzi o budowę, naczepy sprawiają, że łatwo bezpiecznie przemieszczać dużą masę ze względu na sposób, w jaki sprzęga się ona z pojazdem holującym. Łatwiej też utrzymać stabilność zestawu i zapobiec kołysaniu. Istnieją różne układy wnętrza z sypialniami, łazienkami, wspólną przestrzenią mieszkalną, jadalnią i wieloma innymi. Każdy producent ma co najmniej kilka układów do wyboru, a od kupującego zależy, na który ostatecznie się zdecyduje. Jeden z producentów naczep oferuje nawet układ z salonem nad siodłem, w przeciwieństwie do klasycznego planu z sypialnią z przodu pojazdu.

Wiele naczep jest wyposażonych w rozsuwane segmenty, które po naciśnięciu jednego przycisku przesuwają się i tworzą większą przestrzeń wewnątrz. Niektóre mają aż cztery wysuwane elementy, co pozwala uzyskać przestrzeń mieszkalną porównywalną z niedużym mieszkaniem. Naczepa może zaoferować wszystko, co ma dom. W kuchniach dostępne są pełnowymiarowe urządzenia kuchenne i spiżarnie. Główna sypialnia jest zazwyczaj w pełni wyposażona w łóżka typu queen-size lub king-size, szafki, komody, toaletki i telewizory. Wiele naczep przeznaczonych dla rodzin ma oddzielne miejsca na łóżka dla dzieci i centra rozrywki. Powierzchnia mieszkalna oferuje różne opcje tapicerki i siedzeń, wbudowane kominki elektryczne, telewizory z dużym ekranem, radio satelitarne, a nawet biurka i stacje robocze z połączeniami do internetu. Łazienki wyposażone są w toalety, umywalki, lustra i pełnowymiarowe prysznice. Właściciele naczep mogą utrzymywać porządek dzięki centralnym systemom odkurzania. Pralki i suszarki są również dostępne w wielu naczepach.

Europejskie adaptacje i producenci

Pickup na podwójnym ogumieniu, ciągnący za sobą kempingową naczepę, to w Europie niezwykle rzadko spotykany widok. Jednak nie wszystkie amerykańskie realia można przełożyć bezpośrednio na europejskie warunki, a nowe naczepy oferowane na naszym kontynencie są mniejsze, lżejsze i dostosowane do pickupów oferowanych w Europie. Dwaj europejscy producenci pozazdrościli amerykańskim kolegom i zaprojektowali własne naczepy. Tischer to producent znany z kontenerów mieszkalnych montowanych na pickupach. Jego naczepa nie rozsuwa się, ale „normalna” szerokość wnętrza przekłada się na mniejszą masę własną. Drugi z producentów to brytyjska firma Fifth Wheel Company, która chyba jako jedyna na Starym Kontynencie oferuje rozsuwane naczepy. Celtic Rambler i Dream Seeker to dwa piękne i bardzo przemyślane pojazdy zaprojektowane przez walijskich inżynierów z piątego koła. Pierwsza i jednocześnie większa z nich zdobyła kiedyś 10 na 10 punktów w teście organizowanym przez renomowany angielski „The Caravan Club Magazine”. Jurorom zaimponowało połączenie luksusu i funkcjonalności oraz nowoczesny, aerodynamiczny kształt.

Koszty

Naczepy różnią się znacznie pod względem ceny. Na rynku amerykańskim mniejsze, starsze, używane naczepy mogą kosztować 10 000 dol., a ceny nowszych luksusowych modeli oscylują w przedziale 50 000-100 000 dol. Cena, jaką zapłacimy, będzie zależeć od preferencji dotyczących udogodnień i luksusu.

Dlaczego warto wybrać naczepę zamiast kampera?

Niezależnie od tego, czy jesteś w drodze przez 12 miesięcy w roku, czy po prostu cieszysz się krótszymi podróżami lub wypadami na kemping, naczepa może zapewnić ci wygodę podróżowania z samochodem 4×4 - takim, który jest łatwo odłączalny od części mieszkalnej i dostępny przez cały czas, niezależnie od warunków atmosferycznych. Oto główne powody, dla których wiele osób wybiera to rozwiązanie:

• Jest bardziej opłacalna: Ilość przestrzeni życiowej i funkcjonalność, które dostajemy za cenę naczepy w porównaniu do samochodu kempingowego o podobnych gabarytach, jest znacznie większa. Luksusowy, nowy model naczepy może kosztować 75 000 dol., podczas gdy podobny kamper prawdopodobnie kosztować będzie blisko 200 000 dol., jeśli nie więcej.
• Oddzielne pojazdy: Posiadanie oddzielnego pojazdu do poruszania się po miastach podczas zwiedzania lub załatwiania spraw jest niezwykle ważne dla niektórych. Skrzynia ładunkowa pickupa oferuje dodatkowe miejsce, a pickup jest doskonałym pojazdem, który sprawdzi się w każdych warunkach pogodowych i drogowych.
• Normy emisji spalin: Jeśli kupiłeś wymarzony zestaw albo masz ulubioną naczepę, wystarczy wymienić holownik na nowszy, bardziej „ekologiczny”, aby spełniać normy emisji spalin.
• Łatwa do holowania: Ponieważ naczepa jest zaczepiona do siodła pickupa, jej ciężar rozkłada się bardziej równomiernie na osie i podczas holowania prawie go nie czujemy. Nie występuje także zjawisko „galopowania” zestawu.
• Więcej miejsca z mniejszą długością całkowitą: Mimo że naczepa liczy sobie ponad 9 m długości, 1,5 m z nich „siedzi” na pace naszego pickupa. Dlatego mamy 9 m długości powierzchni mieszkalnej, ale tylko 7,5 m długości holowania (nie licząc samochodu).
• Nie mieszkasz w samochodzie: Czasem fajnie jest mieć dwa oddzielne obszary do życia i podróżowania.
• Przestrzeń życiowa i układ wnętrza: Ważną cechą naczep jest ich wysokość, co sprawia, że wnętrza są bardziej przestronne. Schodki prowadzące do sypialni tworzą naturalną i wyraźną separację.
• Łatwiejsza konserwacja: Łatwiej znaleźć serwis, który obsługuje zwykłe pickupy, niż taki, który będzie profesjonalne serwisował duży luksusowy samochód kempingowy.
• Przechowywanie i miejsce na bagaż: Naczepy mają pod spodem schowek, który zapewnia dużo miejsca, a dodatkowo otrzymujemy przestrzeń na skrzyni ładunkowej pickupa.
• Manewrowanie: Ze względu na punkt obrotu naczepy, manewrowanie jest znacznie łatwiejsze niż w przypadku dużej klasycznej przyczepy, co pozwala biwakować w ciasnych miejscach.

Może naczepa nie ma własnego silnika, ale za to możesz korzystać ze wszystkich udogodnień i luksusów, którymi będziesz cieszyć się jak we własnym domu. Pickup jako ciągnik siodłowy to fascynujące rozwiązanie dla tych, którzy cenią sobie elastyczność, komfort i swobodę podróżowania.

Tekst: Martin Wnuk. Artykuł pochodzi z numeru 2 (87) 2019 r. magazynu „Polski Caravaning”.

tags: #pickup #ciagnik #siodlowy