Płoza zagarniająca siewnika Poznaniak: zasada działania i regulacja

Siewnik Poznaniak to zbożowy siewnik, który znacząco wpłynął na rozwój polskiego rolnictwa, umożliwiając równomierne rozsiewanie materiału siewnego po polu. Aby jednak w pełni wykorzystać jego potencjał, niezbędne jest zrozumienie zasad jego działania oraz prawidłowej regulacji. Kluczowe operacje obejmują wykonanie próby kręconej oraz precyzyjne ustawienie siewnika dla różnych rodzajów roślin, takich jak jęczmień, owies czy żyto.

Przygotowanie siewnika do siewu

Przygotowanie siewnika do sezonu siewnego to kompleksowy proces, który zaczyna się od zapoznania się z instrukcją obsługi danego modelu. Instrukcja zawiera kluczowe informacje dotyczące przygotowania maszyny, tabele wysiewu oraz wzorniki ustawień.

Przegląd techniczny siewnika

Przed wyjazdem w pole należy dokładnie ocenić stan techniczny urządzenia i sprawdzić, czy jego elementy robocze działają prawidłowo oraz czy nie są nadmiernie zużyte. Regularna kontrola siewnika, przeprowadzana nie tylko wiosną, ale także jesienią, jest niezwykle istotna w celu zmniejszenia ryzyka awarii.

• W zbiorniku i aparatach wysiewających nie powinno być żadnych ciał obcych, takich jak narzędzia, przerośnięte nasiona, sznurki czy inne elementy.
• Należy sprawdzić naciąg łańcucha napędowego oraz przesmarować ruchome elementy maszyny.
• Konieczne jest sprawdzenie i ewentualne uzupełnienie poziomu oleju w przekładni.
• Należy sprawdzić dokręcenie wszystkich połączeń śrubowych.
• Konieczna jest kontrola stanu i zamocowania redlic, a w przypadku redlic wysiewających z piastami wyposażonymi w smarowniczki, należy pamiętać o podaniu smaru po przepracowaniu około 300 ha. W przypadku innych elementów ruchomych, jak znaczniki, zaczep czy wahacze, smarowanie powinno odbywać się po zasianiu około 100 ha.
• Kółka wysiewające: ich wielkość powinna odpowiadać rozmiarowi ziaren, które mają być wysiewane. Zużyte kółka mogą prowadzić do problemów z ustaleniem odpowiedniej normy wysiewu. Ich wymiana (np. kółko 3056020010) jest tania i natychmiast poprawia wynik.
• Zastawki: pogięta lub zabrudzona zastawka (np. zastawka 3039020090, sprężyna 3039020080) może powodować nadmierny lub zbyt mały przepływ nasion.
• Wkładki do nasion drobnych: są niezbędne przy siewie rzepaku czy koniczyny, aby zapobiec niedomiarowi (np. wypełniacz 3025010610).
• Redlice: stępione czubki (np. czubek 3023080040) i stopki (np. stopka 3045520100) powodują rozrywanie bruzdy zamiast czystego nacięcia, co wpływa na nierówną głębokość siewu. Należy zwrócić uwagę na ich czubki, które zużywają się znacznie szybciej, jeśli nie są prawidłowo ustawione względem talerzy. Aby nie dopuścić do takiej sytuacji, talerz powinien pracować na głębokości większej o 1-15 cm niż czubek redlicy.
• Przewody i lejki: pęknięty przewód (np. przewód 3045560010, przewód 3045560020) to przerywany strumień nasion. Lejek musi być gładki wewnątrz i dobrze siedzieć w uchwycie (np. lejek plastikowy 3043060020C, lejek metalowy 3045590010), aby nasiona nie "zawieszały się" lub nie wypadały obok bruzdy. Wymieniaj komplet: przewód + łączniki (np. łącznik górny 3078050620, łącznik dolny 3043000740).
• Napęd i sterowanie: luzy lub opory w elementach sterowania (np. rękojeść 3023030140, sprężyna rękojeści 3023030120) kończą się "falowaniem" dawki. Zanik napędu pojedynczych sekcji lub opory wymagają sprawdzenia łożysk i cięgien (np. cięgno 3045400500).
• Zagarniacze: zużyte palce zagarniające (np. palec zagarniający podwójny 3043300030) należy wymieć, ponieważ domykają bruzdę i wyrównują powierzchnię, chroniąc nasiona.
• Znaczniki: jeśli znacznik "nie rysuje" równo, należy sprawdzić talerz (np. talerz znacznika 3011010150) i jego mocowanie.
• Ogumienie: należy sprawdzić stan ogumienia w kołach i ciśnienie w nich. Prawidłowe ciśnienie pozwoli na ograniczenie poślizgu i utrzymanie założonej dawki wysiewu. Należy również sprawdzić ciśnienie w oponach wału zagęszczającego.

Podłączenie siewnika do ciągnika

Czynności przyłączeniowe operator ciągnika wykonuje samodzielnie. Należy podjechać tyłem ciągnika do maszyny tak, aby uchami ramion dolnego zawieszenia trafić na czopy belki zawieszenia siewnika. Następnie trzeba założyć ramiona podnośnika ciągnika i zabezpieczyć je przetyczkami. Górny otwór zawieszenia należy połączyć z ciągnikiem przy pomocy łącznika i go zabezpieczyć. Regulując długość łącznika górnego, należy ustawić maszynę w pionie. Dobrze wypoziomowany siewnik gwarantuje jednakową głębokość siewu redlicami pierwszego i drugiego rzędu.

Regulacja głębokości siewu

Regulacji głębokości siewu należy dokonać na polu, po przejechaniu kilku metrów z redlicami zagłębionymi w glebie. Należy sprawdzić, czy siewnik jest prawidłowo wypoziomowany oraz czy ziarno jest wysiane na prawidłowej głębokości. Korekty głębokości przeprowadza się centralnie za pomocą korby, przez obrót śruby znajdującej się z tyłu siewnika. Zakres regulacji wynosi od 0 do 10 cm względem poziomu kół. Każda redlica posiada również możliwość indywidualnej regulacji siły nacisku na glebę poprzez zmianę miejsca zaczepienia sprężyny (np. sprężyny docisku 3045000440, jarzma 3052000620).

Próba kręcona siewnika Poznaniak

Próba kręcona siewnika to kluczowa operacja, którą należy wykonać przed właściwym siewem. Jest to metoda sprawdzania prawidłowej pracy siewnika i ustalania odpowiedniej dawki wysiewu. Polega na uruchomieniu siewnika w pozycji roboczej poza obszarem pola uprawnego i zważeniu wysianego ziarna przy uwzględnieniu konkretnej liczby obrotów przekładni siewnika, a następnie porównaniu wyników z normą wysiewu. Próba ta, choć czasochłonna, pozwala na uzyskanie właściwej dawki kilogramów na 1 hektar i daje możliwość obserwacji działania siewnika oraz wykrycia ewentualnych zmian w wypadaniu ziaren.

Jak wykonać próbę kręconą?

1. Na początku należy zwolnić belkę mieszków i wsunąć w to miejsce osłonę korytkową, spełniającą rolę pojemnika na ziarno.
2. W kolejnym kroku trzeba zasypać zbiornik ziarnem do poziomu powyżej górnej krawędzi otworów wyspowych do aparatów wysiewających. Przed próbą kręconą aparaty wysiewające muszą być wypełnione ziarnem.
3. Następnie trzeba włożyć korbę i wykonać kilka obrotów, aby wypełnić ziarnem aparaty wysiewające.
4. Wysiane ziarno trzeba przesypać do zbiornika i ponownie podstawić osłonę korytkową pod aparaty wysiewające.
5. Następnie należy wykręcić korbą dla:
   • siewnika o szerokości 3,0 m liczbę obrotów 13 na ar,
   • siewnika o szerokości 2,7 m liczbę obrotów 14,5 na ar,
   • siewnika o szerokości 2,5 m liczbę obrotów 15,5 na ar.
6. Ilość nasion, która zostanie wysiana do osłony korytkowej (dokładnie zważona), pomnożona przez 100 odpowiada dawce wysiewu ziarna na 1 hektar. Jeśli waży ono mniej lub więcej niż podaje tabela wysiewu, trzeba zmienić ustawienie dźwigni, skrzynki bezstopniowej i ponowić próbę.

Wynik próby kręconej mogą zaburzać: nierówne ustawienie siewnika Poznaniak, zbyt szybkie kręcenie kołem, zbyt mało nasion w skrzyni lub pył z poprzedniego siewu.

Precyzyjny wysiew w polu

Dla uzyskania jeszcze dokładniejszego wysiewu zaleca się przeprowadzenie próby kręconej bezpośrednio w polu. W tym celu należy obniżyć belkę z mieszkami i w jej miejsce włożyć osłonę korytkową, a następnie wykonać przejazd (wysiewając ziarno). Na 1 ar powierzchni dla siewnika o szerokości roboczej 3,0 m przypada 33,3 m przejazdu; dla siewnika 2,7 m przypada 37 m przejazdu, a dla siewnika 2,5 m jest to 40 m przejazdu. Następnie należy zważyć materiał siewny i ewentualnie skorygować ustawienia w przekładni głównej siewnika i ponowić próbę. Próbę uznaje się za udaną, jeśli uzyskana masa nie różni się więcej niż 2% od rekomendowanej dawki.

Ustawianie siewnika Poznaniak dla różnych rodzajów nasion

Dane zawarte w tabeli wysiewu należy traktować jako orientacyjne, ponieważ ziarno tego samego gatunku, ale różnej odmiany, nie jest jednakowe pod względem wielkości i ciężaru. Zanim zaczniesz regulować dawkę, zadbaj o stan techniczny siewnika. Zasada jest taka: duże nasiona wymagają większego otworu i głębszego siewu, a drobne - mniejszego otworu i płytszego. Zawsze startuj od ustawień pośrednich i koryguj je próbą kręconą. Utrzymuj stałą prędkość 6-8 km/h, aby dawka się nie wahała. Po każdej regulacji należy wykonać próbę kręconą.

Ustawienie siewnika do żyta

Aby ustawić siewnik Poznaniak do żyta, należy odnaleźć odpowiednie parametry w tabeli wysiewu. Przykładowo, dla dawki 157 kg/ha, przekładnię bezstopniową należy ustawić na wartość 35. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 3/4, a dźwignia (denka) w pozycji 2. Wysiew należy przeprowadzić kółkiem wąskim plus szerokim (W+S). Żyto ma ziarno lżejsze od pszenicy, więc zacznij od 3,5-4,5 na dźwigni i 2-3 cm głębokości. Utrzymuj spokojny przejazd, ponieważ zmiany prędkości mocno wpływają na dawkę.

Ustawienie siewnika do pszenicy jarej

Dla pszenicy jarej, przykładowo dla dawki 233 kg/ha, przekładnię bezstopniową ustawiamy na 45. Zastawkę należy ustawić w pozycji 3/4, a dźwignię (denka) w pozycji 2. Do wysiewu używamy kółka wąskiego plus szerokiego (W+S). Pszenica jara lubi stabilne warunki, więc zacznij od 4,5-5,5 na dźwigni i głębokości 3-4 cm. Jeśli gleba jest sucha, minimalnie zwiększ docisk i potwierdź dawkę próbą kręconą.

Ustawienie siewnika do owsa

Dla owsa, przykładowo dla dawki 145 kg/ha, przekładnię bezstopniową ustawiamy na 45. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 1, a dźwignia (denka) w pozycji 2. Wysiew przeprowadzamy kółkiem wąskim plus szerokim (W+S). Owies jest lekki i "puchaty", więc zacznij od 5-6 na dźwigni i głębokości 3-4 cm (na glebach lekkich bliżej 2-3 cm).

Ustawienie siewnika do jęczmienia

Dla jęczmienia, przykładowo dla dawki 113 kg/ha, przekładnię bezstopniową ustawiamy na 35. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 1, a dźwignia (denka) w pozycji 2. Wysiew przeprowadzamy kółkiem wąskim plus szerokim (W+S). Jęczmień ma delikatne ziarno, więc ustaw 4-5 na dźwigni i 2-3 cm głębokości. Nie przepełniaj skrzyni i nie przekraczaj 8 km/h.

Ustawienie siewnika do rzepaku

Rzepak wymaga maksymalnej precyzji. Zaleca się stosowanie przystawki drobnonasiennej lub ograniczenie otworów, ustawienie dźwigni na pozycji 1-1,5 i głębokości 1,5-2 cm. Ważne jest, aby jechać płynnie, aby drobne nasiona nie "pulsowały" w aparatach.

Ustawienie siewnika do siewu trawy

Dla siewu trawy, przykładowo dla dawki 84 kg/ha, przekładnię bezstopniową ustawiamy na 50. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 3/4, a dźwignia (denka) w pozycji 1. Do wysiewu używamy kółka wąskiego plus szerokiego (W+S). Przy trawach stosuj przystawkę drobnonasienną; w przeciwnym razie ustaw 0,5-1 na dźwigni i 0,5-1 cm głębokości. Pracuj bardzo spokojnie.

Ustawienie siewnika do siewu gryki i łubinu

W przypadku ziaren, których nie ma w tabeli (np. gryka, łubin), należy wybrać ziarno podobne pod względem wielkości. Należy wówczas wykonać próbę kręconą przynajmniej dwukrotnie. Jeśli np. chcesz wysiać 100 kg, a z próby wyjdzie 50 kg, na podzielnicy przekładni bezstopniowej należy przesunąć na większą wartość niż 50. Dla łubinu (nasiona większe) zacznij od ustawienia dźwigni na 5-7, głębokości 3-5 cm i nieco większego docisku redlic.

Zagarniacze siewnika: rola i montaż

Zagarniacze, zwane również zgarniaczami lub palcami zagarniającymi ze względu na ich wygięty kształt, to narzędzia przymocowywane do siewnika za redlicami wysiewającymi. Spełniają one bardzo istotną rolę, zasypując materiał siewny wprowadzony do gleby. Dzięki nim ziarno jest odpowiednio zabezpieczone, co sprzyja jego kiełkowaniu i pozwala uzyskać rezultaty identyczne jak przy bronowaniu, eliminując potrzebę dodatkowego przejazdu z bronami po siewie.

Używanie zagarniaczy pozwala zaoszczędzić cenny czas i paliwo, co czyni je dużą inwestycją na lata. Są one stosunkowo niedrogimi komponentami, dlatego warto w nie zainwestować, gdyż poniesione koszty szybko się zwrócą. Co więcej, zagarniacze nie wymagają zmiany ciągnika - niemal każdy traktor jest w stanie z nimi pracować. Należy pamiętać, że ziarno, które nie zostanie odpowiednio zagrabione, szybko stanie się pokarmem dla ptaków, co może prowadzić do słabych plonów.

Wybór i montaż zagarniaczy

Nie wszystkie siewniki są fabrycznie wyposażone w zagarniacze. Przy ich zakupie należy zwrócić uwagę na:

• Długość, rozmiar, stronę montażu: palce zgarniające mają różną długość, grubość i przekrój. Można je zakupić w wersji pojedynczej lub podwójnej. Muszą mieć odpowiednie gabaryty, dopasowane do konkretnego modelu siewnika. W sklepach dostępne są zagarniacze lewe i prawe.
• Wytrzymałość ramy: rama zagarniaczy musi być na tyle wytrzymała, aby udźwignąć ciężar palców zgarniających.

Można zdecydować się na zagarniacze uniwersalne, które pasują do wielu maszyn rolniczych. Jeśli planujesz przymocować zagarniacze do siewnika, do którego nigdy wcześniej nie były "przypinane", należy przymocować ramę zgarniaczy do ramy siewnika i dokonać pomiarów, aby ustalić najlepsze mocowanie. Rama powinna mieć możliwość regulacji docisku do ziemi. Następnie wykonuje się otwory, do których zagarniacze będą przykręcone za pomocą śrub. Na końcu należy ustawić każdy zagarniacz, tak aby był wypoziomowany względem siewnika. Samodzielne wykonanie zagarniaczy najlepiej przeprowadzać z maszyną podpiętą do ciągnika, tak aby stelaż od razu umieścić na odpowiedniej wysokości. Konstrukcję należy mocno skręcić lub zespawać, a także zabezpieczyć przed korozją i pomalować.

Po wymianie przewodów i lejków oraz montażu zagarniaczy, obowiązkowo należy wykonać próbę kręconą - to jedyny sposób, by potwierdzić drożność i równy spływ we wszystkich sekcjach.

tags: #plec #zagarniajacy #siewnik #poznaniak