Seria pługów Kuhn Master to nowoczesne maszyny rolnicze zaprojektowane do efektywnej i precyzyjnej orki. Wśród nich wyróżniają się modele takie jak Multi-Master 113 oraz Vari Master 120, które charakteryzują się zaawansowanymi rozwiązaniami technologicznymi i przemyślaną konstrukcją. Celem niniejszego artykułu jest uporządkowanie i szczegółowe omówienie kluczowych aspektów związanych z tymi pługami, w tym ich dane techniczne, systemy regulacji oraz praktyczne opinie z testów i użytkowania.
Podstawowe dane techniczne i konstrukcja Kuhn Multi-Master 113
Kuhn wprowadził na rynek zmodernizowaną generację pługów serii Master, w tym model Multi-Master 113, który poddano szczegółowym testom. Najnowsza seria zaczepianych pługów Master 3 obejmuje modele od 2 do 7 korpusów, przeznaczone do ciągników o mocy od 40 do 385 KM. W stosunku do poprzedniej serii Master 2 przeprowadzono szereg modernizacji, które mają istotny wpływ na trwałość pługów i łatwość regulacji.
Testowany 4-skibowy, obrotowy model Multi-Master 113 kosztował 62 770 zł (brutto). Cenę tę uznano za przystępną, biorąc pod uwagę wyposażenie w hydrauliczne zabezpieczenie przed kamieniami, przedpłużki i możliwość rozbudowy o piąty korpus (tzw. konfiguracja 4+). Ta ostatnia opcja jest dużym plusem, zwłaszcza gdy planowana jest zmiana ciągnika na większy.
Pług ten testowano w parze ze 115-konnym ciągnikiem o masie własnej 4300 kg. Początkowo istniały obawy, czy obrotowy, 4-skibowy pług nie będzie dla ciągnika zbyt ciężki. Dane techniczne podane przez producenta w prospekcie wskazywały masę 1363 kg przy zabezpieczeniu hydraulicznym NSH, jednak w praktyce okazało się, że pług waży 1560 kg. Większa masa wynikała m.in. z mocniejszej głowicy przygotowanej pod piąty korpus oraz z przedpłużków. Na szczęście ciągnik z łatwością uniósł pług, a po większym dociążeniu przodu zachowywał się stabilnie. Duża w tym zasługa korzystnego rozkładu masy pługa: masywna słupica znajduje się blisko ciągnika, natomiast reszta pługa ma dość smukłą, ale solidną konstrukcję. Jego rama wykonana jest z profilu 120 x 120 mm, ale z licznymi wzmocnieniami. Multi-Master 113 nie należy też do najdłuższych - rozstaw między korpusami wynosi 90 cm. Dodatkowo, dzięki zabezpieczeniu hydraulicznemu, masa przy każdej słupicy została zredukowana o 25-30 kg w stosunku do rozwiązań z resorem.
Regulacje pługa - Klucz do efektywnej orki
Ustawienie pługa jest procesem, który ma kluczowe znaczenie dla jakości orki i efektywności pracy. Różne źródła podają odmienne metody regulacji, co może prowadzić do pewnego zamieszania. W poniższych sekcjach przedstawiono szczegółowe wyjaśnienia dotyczące najważniejszych regulacji w pługach zawieszanych, ze szczególnym uwzględnieniem tych nowoczesnych, takich jak Kuhn Multi-Master 113.
Regulacja szerokości pierwszej skiby i punktu ciągu
Regulacja szerokości pierwszej skiby jest jednym z najważniejszych ustawień w pługu. W Agromechanice wskazano, że dostosowuje się ją do rozstawu tylnych kół ciągnika. Natomiast w RPT piszą, że regulacji pierwszej skiby dokonuje się w drugim przejeździe, a pierwszy korpus powinien nieco nadkładać, aby wyrównać powierzchnię z poprzednim przejazdem. Podkreśla się również, że ma to związek ze ściąganiem pługa lub wpływa na równomierną szerokość pozostałych skib.
W starszych pługach zagonowych ramowych zawieszanych w stojaku mamy oś wykorbioną, która podobno służy do regulacji pierwszej skiby i jednocześnie punktu pociągowego. W pługach obracalnych jednobelkowych te ustawienia dokonuje się razem lub oddzielnie za pomocą śruby rzymskiej albo siłownika. Należy jednak pamiętać, że za pomocą osi wykorbionej nie zmieniamy w rzeczywistości szerokości tylko pierwszej skiby, ale wszystkich jednocześnie, zmieniając przy tym kąt natarcia lemieszy. W Kuhn Multi-Master 113 zastosowano opatentowane rozwiązanie umożliwiające jednoczesną regulację pierwszej skiby i punktu ciągu, co ułatwia i usprawnia ten proces. Instruktaż graficzny jasno wyjaśnia, jak ustawić pług w zależności od rozstawu kół i szerokości orki. Te ustawienia warto wykonać przed podłączeniem ciągnika, ponieważ wtedy śruby regulacyjne obracają się bardzo lekko; gdy pług jest zawieszony na ciągniku, trzeba użyć większej siły.
Inne źródła podają, że zmiana szerokości pierwszej skiby powinna być następstwem zmiany głębokości orki, tak aby był zachowany jednakowy stosunek szerokości do głębokości korpusu. Oznacza to, że im głębiej, tym szerzej i na odwrót. Ważne jest, aby na zimę pozostawić glebę w ostrej skibie (wysztorcowaną), czyli głęboko i wąsko, co sprzyja jej przemarzaniu i kruszeniu.
Regulacja szerokości roboczej pługa
Regulacja szerokości roboczej pługa to zupełnie inne zagadnienie, które nie występuje w starszych pługach. Może być realizowana mechanicznie skokowo lub hydraulicznie płynnie. Co ciekawe, zmiana tej szerokości nie zmienia kąta natarcia lemiesza, co jest możliwe dzięki zastosowaniu zasady czworoboku przegubowego. Pług Kuhn Multi-Master 113, który testowano, wymaga ręcznego ustawienia szerokości orki (od 35 do 45 cm na korpus). Ręczna zmiana jest łatwa, ale czasochłonna. Ustawienie właściwego kąta ramy do odpowiedniej szerokości orki jest łatwe i szybkie, ale przestawienie poszczególnych korpusów na inną szerokość orki zajmuje dwóm osobom kilkadziesiąt minut. Przy każdym korpusie trzeba odkręcić po trzy śruby, które fabrycznie są bardzo mocno dokręcane, co wymaga użycia półtorametrowej przedłużki ramienia klucza. Jeśli jednak pola są równomierne, po początkowym ustawieniu na maksymalną szerokość orki nie ma potrzeby jej często zmieniać.
Jeszcze innym zagadnieniem jest zmiana szerokości orki poprzez odejmowanie i dokładanie korpusów. Belka w takim przypadku musi mieć budowę kołnierzową (teleskopową), aby po odjęciu korpusu od tyłu nie wystawała "pusta" belka.
Regulacja głębokości orki
W nowszych pługach obracalnych regulacja głębokości orki często bywa błędnie kojarzona z kółkiem kopiującym. Obecnie stosuje się przede wszystkim regulację siłową lub pozycyjną, co wyklucza użycie kółka kopiującego, chyba że mowa o pługach przyczepianych. Jeśli ktoś chce pracować za pomocą regulacji kopiującej (kółka), musi ustawić podnośnik na dociążanie (regulację ciśnieniową), czyli podnoszenie pod mocno zmniejszonym ciśnieniem, tak aby pług nie dał rady podnieść się od ziemi. Wiadomo wtedy, że tracimy dociążanie tylnej osi masą pługa.
Dodatkowe regulacje i funkcje
W nowszych pługach występuje również możliwość przesuwania wzdłużnego pługa, co pozwala wychylić pierwszy korpus poza rozstaw kół ciągnika. Dzięki temu obydwa koła ciągnika mogą jechać po "caliźnie" (niezaoranej ziemi). Praktycznie daje to stabilniejszą jazdę i mniejsze ugniatanie świeżo zaoranej ziemi. Niezbędne jest także właściwe wypoziomowanie pługa, czyli ustalenie za pomocą śrub regulacyjnych kąta obrotu na lewą i prawą stronę, co jest kluczowe dla równomiernej i estetycznej orki.
Zabezpieczenie hydrauliczne przed kamieniami
Pług dłutowy bez tajemnic – ustaw ciśnienie w kilka minut...
Jedną z kluczowych cech pługów Kuhn Master jest zaawansowany system zabezpieczenia hydraulicznego przed kamieniami (NSH). Do pługa podłącza się przewody hydrauliczne sterujące obrotem pługa, a także umożliwiające płynne sterowanie ciśnienia w układzie zabezpieczenia hydraulicznego. Jest to rozwiązanie szczególnie cenione, gdyż w łatwy sposób można zmienić wartość siły powodującej odchylenie słupicy.
Zalecane ciśnienie w układzie wynosi od 90 do 130 barów, co odpowiada naciskom od 600 do 1300 kg na korpus. Aktualnie ustawione ciśnienie można odczytać z manometru zamontowanego na akumulatorze ciśnienia. Zaletą systemu zabezpieczenia przed kamieniami firmy Kuhn jest możliwość odchylenia się w różnych kierunkach - około 60 cm do góry i 20 cm na boki. Skuteczność tego rozwiązania została potwierdzona podczas testów, gdzie korpus pługa bez najmniejszego problemu odchylił się po zahaczeniu o kamień blisko metrowej średnicy, unikając uszkodzenia i powracając do normalnej pozycji. Dużą zaletą zabezpieczenia hydraulicznego jest możliwość wpływania na wartość siły powodującej odchylenie korpusów, co jest przewagą nad sprężynami czy resorami, których sztywność zmienia się po dłuższym czasie pracy i można ją poprawić tylko przez ich wymianę.
Jakość orki i zużycie elementów roboczych
Testowany pług Kuhn Multi-Master 113 został wyposażony w wydłużoną odkładnię typu skandynawskiego (L), lemiesze z wymiennym dłutem oraz przedpłużki ZRL o zwiększonej powierzchni, które według producenta zapewniają doskonałe przykrycie słomy i resztek kukurydzy.
Początkowo pług sprawdzano na ściernisku po zbożu, na którym słoma z kombajnu została pocięta. W takich warunkach jakość orki była naprawdę wzorowa. Przy odpowiedniej prędkości można uzyskać niemal idealnie równe pole i doskonale rozkruszoną glebę. Pług sprawdził się również podczas przyorywania poplonu z gorczycy. Przedpłużki, których wysokość pracy i odsunięcie od odkładni można regulować, nawet wysokie rośliny układały w bruździe w taki sposób, że były dokładnie przykryte glebą.
Jedynie podczas próby zaorania talerzowanego kilka tygodni wcześniej ugoru, kilkakrotnie trzeba było unosić zapchany pług. Można to usprawiedliwić tym, że w niektórych miejscach roślinność była bardzo wybujała, a podcięta wcześniej przez talerzówkę miała tendencję do zaczepiania się o elementy pługa. W tym konkretnym przypadku obecność przedpłużków nie pomogła, a wręcz przeszkadzała. Jednak na polach utrzymanych w dobrej kulturze trudno sobie wyobrazić sytuację, w której może dojść do zapchania Multi-Mastera.
Pług nie stanowił dla ciągnika dużego obciążenia. Mimo że test rozpoczęto na bardzo przesuszonej glebie, czteroskibowiec nie miał żadnych problemów z zagłębieniem się, nawet gdy miejscami trafiał na wyschnięte i twarde łaty bielicy. Niestety, takie warunki odbiły swoje piętno na oryginalnych, kutych dłutach, które po zaoraniu 15 ha miały już wyraźny ślad zużycia. Pozytywne jest jednak to, że nawet pracując w suchej glebie, ich trwałość oszacowano na 60-80 ha (po obróceniu). Natomiast lemiesz po takim przebiegu miał ledwie złagodzone krawędzie.
Obsługa i komfort pracy
Ustawienie pługa do pracy nie jest trudne, a jego obsługa na uwrociach również jest łatwa. Po uniesieniu wystarczy włączyć dźwignię hydrauliki, a pług błyskawicznie obraca się na drugą stronę, nawet na wolnych obrotach silnika. Jeśli ciągnik wyposażony jest w EHR i blokowane dźwignie sterujące hydrauliką, kierowca może skupić się właściwie tylko na manewrowaniu ciągnikiem. Należy jednak zwrócić uwagę, aby w momencie odwracania pługa tylne koła ciągnika nie znalazły się w zagłębieniu, ponieważ obracający się pług może zahaczyć kołem podporowym. Nie ma ryzyka uszkodzenia, gdyż układ hydrauliczny po napotkaniu oporu po prostu zatrzyma obrót, ale wydłuża to czas pracy. Podłączenie ciągnika ułatwia belka pomocnicza, którą najpierw montuje się na cięgnach podnośnika, a później z łatwością wprowadza w punkty mocowania.
Godną uwagi opcją wyposażenia jest hydrauliczny siłownik w miejscu śruby do regulacji szerokości pierwszej skiby. Wymaga on dopłaty około 5 tys. zł, ale podczas obrotu pług będzie się automatycznie prostował, zmniejszając ryzyko zaczepienia o podłoże. Dodatkowo w czasie transportu pług nie będzie wystawał poza obrys ciągnika.
Opinie użytkowników i podsumowanie wstępnych testów
Pracując pługiem Kuhn Multi-Master 113, testujący mieli poczucie, że jest to maszyna dopracowana, zbudowana w oparciu o wieloletnie doświadczenia. Narzędzie to gwarantuje doskonałe zabezpieczenie przed kamieniami, wzorową jakość orki i łatwą obsługę. Są to pierwsze wrażenia po zaoraniu około 15 ha pola. Test jednak trwa nadal, a jego wyniki, w tym trwałość oryginalnych dłut i lemieszy, ewentualne awarie oraz ogólna ocena komfortu pracy, będą sukcesywnie informowane.
W kontekście ogólnych opinii użytkowników, pojawiają się głosy wskazujące na to, że pługi te bywają postrzegane jako drogie w eksploatacji, z szybko zużywającymi się odkładniami (około 300-400 ha). Cena 62 tys. zł za pług jest tematem dyskusji, zwłaszcza w porównaniu do kosztów zakupu całego ciągnika. Z drugiej strony, zwolennicy nowoczesnych technologii podkreślają wymierne korzyści, takie jak wyższe plony, lepsze wschody (szczególnie w suchych warunkach) oraz oszczędność czasu i pracy. Możliwość szybkiego siewu rzepaku w terminie, nawet w trakcie trwających żniw, jest przykładem zalet nowej technologii. Agregaty bierne w połączeniu z odpowiednią prędkością pracy (do 12 km/h na lekkich ziemiach) oraz dogniecenie świeżej orki zapewniają dobre podsiąkanie i szybkie wschody, co przekłada się na realne oszczędności i zyski.