Pług obracalny to jedno z podstawowych narzędzi w nowoczesnym rolnictwie, a jego prawidłowe ustawienie ma kluczowe znaczenie dla efektywności i jakości orki. Niniejszy artykuł koncentruje się na modelu Kverneland EG 85-200, prezentując jego specyfikację oraz dogłębnie omawiając różnorodne aspekty regulacji pługów zawieszanych, zarówno nowszego, jak i starszego typu, z wyłączeniem pługów przyczepianych.
Kverneland EG 85-200 - dane techniczne
Model Kverneland EG 85-200 to solidny pług obracalny, wyprodukowany w 2009 roku, pochodzący z Niemiec. Jego specyfikacja techniczna przedstawia się następująco:
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| Typ maszyny | Pług obracalny |
| Producent | Kverneland |
| Model | EG 85-200 |
| Rok produkcji | 2009 |
| Lokalizacja (kraj) | Niemcy |
| Szerokość robocza | 1,65 m |
| Liczba korpusów | 5 |
| Odstępy między korpusami | 85 cm |
| Liczba bruzd | 3 |
| Wysokość podwozia nad ziemią | 77 cm |
| Wyposażenie dodatkowe | Wstawka z blachy stalowej, ramię do pakowania, Coulter, regulacja szerokości koszenia, redlica odtłuszczająca |
Kluczowe regulacje pługa obracalnego
Efektywność orki w dużej mierze zależy od precyzyjnego ustawienia pługa. Różne regulacje pozwalają na dostosowanie narzędzia do warunków glebowych, typu ciągnika oraz pożądanej jakości pracy. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich, porządkując i wyjaśniając często spotykane wątpliwości.
Regulacja szerokości pierwszej skiby
Regulacja szerokości pierwszej skiby to podstawowe ustawienie, które często budzi wiele pytań. Jej głównym celem jest zapewnienie prawidłowego prowadzenia pługa i równomiernej orki. Różne źródła podają nieco odmienne podejścia do tej regulacji:
- W "Agromechanice" sugeruje się, że szerokość pierwszej skiby dostosowuje się do rozstawu tylnych kół ciągnika. Ma to na celu zapewnienie, aby ciągnik jechał po nienaruszonej części pola lub w bruździe, co minimalizuje ugniatanie gleby.
- W "RPT" wskazuje się, że regulacji pierwszej skiby dokonuje się w drugim przejeździe. Pierwszy korpus powinien nieco nadkładać, aby wyrównać powierzchnię z poprzednim przejazdem. Jest to również związane z potencjalnym "ściąganiem" pługa na jedną stronę lub ma wpływ na utrzymanie równomiernej szerokości pozostałych skib.
W starszych pługach zagonowych ramowych zawieszanych, oś wykorbiona w stojaku służyła do regulacji pierwszej skiby, a zarazem punktu pociągowego. W pługach obracalnych jednobelkowych te ustawienia dokonuje się razem lub oddzielnie za pomocą śruby rzymskiej albo siłownika hydraulicznego. Warto zauważyć, że za pomocą osi wykorbionej nie zmienia się w rzeczywistości szerokości tylko pierwszej skiby, ale wszystkich jednocześnie, zmieniając przy tym kąt natarcia lemieszy.
Inne źródła podają, że zmiana szerokości pierwszej skiby powinna być następstwem zmiany głębokości orki, tak aby był zachowany jednakowy stosunek szerokości do głębokości korpusu. Zasada ta mówi, że im głębiej orzemy, tym szerzej powinna być ustawiona skiba, i na odwrót. Niemniej jednak, w niektórych przypadkach, np. na zimę, lepiej jest zostawić glebę w ostrej skibie (wysztorcowanej), czyli głęboko i wąsko, co ułatwia jej przemarzanie i strukturację.
Regulacja szerokości roboczej pługa (całkowitej)
Regulacja całkowitej szerokości roboczej pługa to odmienne zagadnienie niż regulacja pierwszej skiby. W starszych pługach zagonowych ta funkcja często nie występowała. W nowoczesnych pługach obracalnych (jak np. Kverneland EG 85-200) jest to kluczowa cecha, pozwalająca na elastyczne dostosowanie szerokości orki do warunków polowych i mocy ciągnika.
Regulacja ta może być mechaniczna skokowa (ustawienie w kilku stałych pozycjach) albo hydrauliczna płynna (tzw. Variomat), co umożliwia precyzyjne dopasowanie. Co istotne, zmiana tej szerokości najczęściej nie zmienia kąta natarcia lemieszy, ponieważ wykorzystuje się tu zasadę czworoboku przegubowego. Dzięki temu, mimo zmiany szerokości, korpusy zachowują optymalny kąt pracy, co jest kluczowe dla jakości odwracania skiby.
Ustawienia pługa Kverneland i Packomat
Zmiana szerokości orki poprzez dodawanie i odejmowanie korpusów
Jest to trzeci sposób na zmianę szerokości orki, stosowany w specyficznych konstrukcjach pługów. Niektóre modele umożliwiają fizyczne odejmowanie lub dodawanie korpusów, aby dostosować liczbę skib do aktualnych potrzeb. W takim przypadku belka główna pługa musi mieć budowę kołnierzową lub teleskopową, aby po odjęciu korpusu od tyłu nie wystawała "pusta" belka, która mogłaby utrudniać pracę lub być niestabilna.
Regulacja głębokości orki
W nowszych pługach obracalnych regulacja głębokości orki jest często realizowana za pomocą układu regulacji siłowej lub pozycyjnej w ciągniku. Użycie kółka kopiującego do ustawiania głębokości jest typowe dla pługów przyczepianych lub w specyficznych trybach pracy. W przypadku pługów zawieszanych, regulacja siłowa (lub pozycyjna) automatycznie utrzymuje zadaną głębokość, reagując na opory gleby.
Jeśli rolnik chce pracować z użyciem kółka kopiującego (np. aby odciążyć tylną oś ciągnika), musi ustawić podnośnik na dociążanie (regulację ciśnieniową). Polega to na pracy podnośnika pod mocno zmniejszonym ciśnieniem, tak aby nie był w stanie podnieść pługa od ziemi. Warto jednak pamiętać, że w takim przypadku tracimy efekt dociążania tylnej osi ciągnika masą pługa, co może wpływać na trakcję.
Przesuwanie wzdłużne pługa
W niektórych nowoczesnych pługach stosuje się mechanizm przesuwania wzdłużnego, który pozwala na wychylenie pierwszego korpusu poza rozstaw kół ciągnika. Dzięki temu oba koła ciągnika mogą jechać po caliźnie (po nieoranej ziemi). Praktyczne korzyści z takiego rozwiązania to:
- Mniejsze ugniatanie zaoranego pola: Brak kół jeżdżących w bruździe zmniejsza nacisk na już zaoraną glebę.
- Lepsza trakcja: Ciągnik porusza się po stabilniejszym podłożu.
- Bardziej równomierne obciążenie ciągnika: Rozkład masy i oporów może być bardziej zrównoważony.
Poziomowanie pługa
Poziomowanie pługa, choć często uznawane za zrozumiałe, jest fundamentalne dla prawidłowej pracy. Polega ono na zapewnieniu, aby pług pracował równolegle do powierzchni gleby, zarówno w płaszczyźnie poprzecznej, jak i wzdłużnej. Niewłaściwe wypoziomowanie prowadzi do nierównomiernej głębokości orki, zwiększonego zużycia elementów roboczych i pogorszenia jakości pracy.