Pług talerzowy to maszyna rolnicza charakteryzująca się specyficzną budową i zasadą działania, która zapewnia mu przewagę w trudnych warunkach glebowych. Elementem roboczym pługa talerzowego jest wycinek kuli nazywany talerzem, który podczas orki obraca się na skutek tarcia gleby o jego powierzchnię.
Podstawy Działania Pługa Talerzowego
W przeciwieństwie do tradycyjnych pługów lemieszowych, gdzie lemiesz stoi w miejscu, element roboczy pługa talerzowego - czyli talerz - obraca się. Ta cecha konstrukcyjna przynosi szereg korzyści. Przede wszystkim, talerz ma mniejsze opory pracy. Dodatkowo, talerze zużywają się mniej niż lemiesze, ponieważ długość ostrza talerza jest większa. Podczas pracy następuje również samoczynne ostrzenie talerza, co zwiększa jego trwałość i efektywność. Termin "skiba" odnosi się do wyoranego pasa ziemi.
Zastosowanie i Przewaga Pługów Talerzowych
Pługi talerzowe są szczególnie cenione za swoją zdolność do pracy w wymagających warunkach. Przeznaczone są do orki gleb ciężkich, przesuszonych, zakamienionych, a także rowów leśnych i nieużytków. Doskonale radzą sobie z orką gleb z dużą ilością resztek pożniwnych na powierzchni oraz przy orce gleb kleistych, na których tradycyjne pługi korpusowe często osiągają kres swoich możliwości. Są także idealne do orki gleb zadarnionych, z dużą ilością korzeni, na przykład po usuniętych drzewach. Elementy robocze pługa talerzowego łatwiej przecinają korzenie niż pługi lemieszowe, a natrafiając na przeszkodę (korzeń, kamień), przetaczają się po niej. Na glebach ciężkich pług talerzowy zalepia się wolniej niż pług lemieszowy, co przekłada się na bardziej efektywną pracę.
Pług talerzowy Lepus / Disc plough Lepus
Polskie Pługi Talerzowe Dawniej: Modele PTz-3 i PTc-5
W historii polskiego rolnictwa pługi talerzowe odgrywały znaczącą rolę. W latach 70. XX wieku w Polsce produkowano różne pługi talerzowe, a jednym z najbardziej znanych był trzyskibowy PTz-3. Pług ten był przeznaczony do orki na glebach lekkich, średnich i ciężkich. Szczególnie dobrze sprawdzał się w uprawie gleb pokrytych dużą ilością resztek roślinnych oraz gleb zwięzłych i silnie próchniczych, które zwykle zalepiają zwykłe pługi. Pług PTz-3 był przystosowany do pracy z ciągnikami Ursus C451 (z podnośnikiem) i Zetor Major.
Drugim polskim pługiem talerzowym był PTc-5, służący do orki ziem ciężkich, twardych, zleżałych, zasuszonych lub lepiących się przy oraniu. Mógł być również stosowany do uprawy roli po wykarczowanych lasach lub krzewach. Współpracował z ciągnikami takimi jak DT-54, DT-413, Zetor 50 Super oraz Mazur D50. Obydwa pługi, PTz-3 i PTc-5, produkowano w Słupskiej Fabryce Narzędzi Rolniczych. Pługi te często służyły do orania łąk i nieużytków, a orka tych ostatnich w latach 1950-1956 była nawet ponoć obowiązkowa i trzeba było ją wykonywać co roku.
Współczesne Rozwiązania: Pług Talerzowy Bomet Lepus
Polska firma Bomet oferuje współczesne pługi talerzowe, takie jak seria Lepus. Maszyna ta jest wyposażona w trójpunktowy układ zawieszenia kat. II, połączony ruchomo z ramą, co pozwala na regulację szerokości pierwszej skiby. Pługi Lepus mają budowę modułową, co oznacza, że posiadają te same elementy budowy, a do ramy głównej przykręcane są słupice, do których z kolei mocowane są korpusy robocze.
- Elementy robocze: Jeden talerz o średnicy 66 cm, wykonany ze stali borowej.
- Szerokość robocza: Pługi zawieszane Bomet Lepus są dostępne w wariantach 2-, 3- i 4-talerzowych, oferując szerokość pracy odpowiednio 0,6 m, 0,9 m i 1,2 m.
- Głębokość pracy: Pług Lepus może pracować do 25 cm głębokości.
- Koło podporowe: Wyposażony jest w stalowe koło podporowe o średnicy 480 mm i szerokości 165 mm, które służy do ustalania głębokości roboczej.
W pługach Lepus kąt natarcia talerzy można zmieniać skokowo, natomiast kąt pochylenia talerzy reguluje się bezstopniowo poprzez śrubę regulacyjną. Pługi te sprawdzają się na każdym rodzaju gleb, w tym na glebach zakamienionych, z dużą ilością resztek pożniwnych oraz na glebach kleistych. Według firmy Bomet, większość sprzedanych pługów Lepus trafiła na rynek afrykański, gdzie cieszą się dużą popularnością. Część maszyn została również zakupiona przez rolników z Włoch i Hiszpanii.
Specjalistyczne Pługi Talerzowe dla Leśnictwa
Pługi talerzowe znajdują zastosowanie także w leśnictwie, na przykład pod przygotowanie szkółek leśnych. Specjalistyczny pług talerzowy do wyorywania pasów, przeznaczony do mechanizacji prac leśnych, składa się z ramy stałej mocowanej na trójpunktowym układzie zaczepienia ciągnika. Do ramy stałej przymocowane jest wychylne ramię wraz z talerzem roboczym. Talerz ten jest napędzany przez przekładnię zębatą silnikiem hydraulicznym. Kąt ustawienia talerza do kierunku jazdy może być regulowany, co pozwala na ustawienie szerokości wykonywanej bruzdy. Do ramy stałej przymocowana jest również rama ruchoma, na której może być mocowany pogłębiacz, siewnik do podszytów oraz płoza.
