W dzisiejszych czasach, zarówno w ogrodnictwie, jak i w szeroko pojętych pracach ziemnych, kluczową rolę odgrywają specjalistyczne urządzenia do zarządzania wodą i wiercenia w gruncie. Od nawadniania roślin w obliczu coraz częstszych susz, przez interwencyjne wypompowywanie wody z zalanych piwnic, po tworzenie studni głębinowych czy fundamentów pod konstrukcje - w każdym z tych zadań niezbędne są odpowiednio dobrane pompy i wiertnice. Poniższy artykuł przedstawia kompleksowy przegląd tych urządzeń, ich zastosowań, kluczowych parametrów oraz wskazówek dotyczących wyboru.
Pompy Płuczkowe do Wiertnic
Rola i wymagania
Pompa na wiertnicę, przeznaczona do płuczki, ma za zadanie efektywne wypłukanie urobku z wierconego otworu. Jej konstrukcja i materiały muszą być przygotowane na trudne warunki pracy. Kluczowe jest, aby pompowanie płuczki odbywało się w sposób ciągły, co zapewnia utrzymanie stałej wydajności i umożliwia dalszy posuw żerdzi. Należy również pamiętać, że w trakcie wiercenia mogą pojawiać się zatory, które utrudniają wypływ urobku. Dobrze dobrana pompa pozwoli na ich usunięcie poprzez wytworzenie większego ciśnienia przepływu.

Optymalny wybór: Pompa śrubowa
Pompa śrubowa jest często uznawana za optymalną pompę na wiertnicę, głównie ze względu na swoje cechy użytkowe, które zapewniają komfort pracy. Rozsądne koszty eksploatacyjne dodatkowo kompensują się z niższym spalaniem silnika spalinowego wiertnicy. Dla dużych maszyn i dobrze zorganizowanych brygad wiertniczych może okazać się dobrym rozwiązaniem. Jednak w przypadku nawet drobnych awarii należy mieć na uwadze zaplecze serwisowe. Pompy śrubowe są głównie stosowane do płytkich odwiertów, o głębokości rzędu 40-50 metrów, choć dla otworów powyżej 250 metrów również warto je rozważyć. Ważnym aspektem jest również sposób transportu pompy płuczkowej; dla komfortu pracy i transportu powinna stać się integralną częścią całej wiertnicy.
Wskazówki techniczne
Dobierając pompę na wiertnicę, należy pamiętać o średnicach przelotowych w żerdziach. Zwiększenie wydajności pompy bez zwiększenia średnic przelotowych na odcinku tłocznym, czyli za pompą, może skutkować zwiększonymi oporami przepływu. Doświadczeni użytkownicy często wskazują na pompę śrubową jako optymalny wybór, zapewniający duży komfort pracy przy nieco wyższych kosztach eksploatacji. Koszty te zwracają się pod postacią utrzymania ciągłości pracy, ponieważ nie trzeba każdorazowo zalewać pompy, a dodatkowy zapas mocy pozwala usunąć zatory.
Pompy Ogrodowe
Coraz częstsze susze, a jednocześnie okazjonalne gwałtowne opady, w wielu przypadkach wymagają samodzielnego nawadniania ogrodów lub interwencyjnego wypompowywania wody, np. z piwnic. W tych zadaniach niezastąpioną pomocą okazują się pompy ogrodowe. Wybór odpowiedniego typu urządzenia, które spełni swoją rolę i nasze oczekiwania, jest kluczowy.
Rodzaje pomp ogrodowych
Pompy do wody można podzielić na te pracujące pod powierzchnią wody (zanurzeniowe) i te stawiane obok zbiorników (powierzchniowe). Oba rozwiązania mają swoje cechy szczególne, dzięki którym sprawdzają się w różnych sytuacjach.
- Pompa zanurzeniowa - to urządzenie do przepompowywania wody, które można całkowicie umieścić, np. w stawie, beczce lub postawić na zalanej powierzchni, np. w piwnicy czy garażu. W zależności od modelu jest przystosowana do zasysania płytszej wody z niewielkimi zanieczyszczeniami (do ok. 5 mm) lub do odsysania brudnej wody nawet z małymi kamieniami, ale przy stosownym stopniu zalania (do ok. 3-5 cm).
- Pompa głębinowa - to bardziej wyspecjalizowana pompa zanurzeniowa o wąskim i podłużnym kształcie, którą spuszcza się do najgłębszych studni. Jej parametry pracy pozwalają na skuteczne pobieranie wody z głębokości nawet 50 metrów, charakteryzując się sporą wydajnością kosztem niewielkiego ciśnienia na wylocie węża.
- Pompa do szamba - ten typ urządzenia działa na podobnej zasadzie jak wszystkie modele zanurzeniowe, ale dysponuje większą mocą, wykorzystywaną do sprawnego „blendowania” zasysanej cieczy. Wirnik ssący pompy jest poprzedzony młynkiem, który rozdrabnia nieczystości, czyniąc je zdatnymi do dalszego przepompowania.
- Pompa ogrodowa (powierzchniowa) - urządzenie pracujące na powierzchni, wyposażone w wąż ssący i tłoczący. Osiąga mniejsze przepływy niż sprzęty zatapialne, ale generuje wyższe i bardziej stałe ciśnienie. Sprzęt ten, stawiany obok źródła wody, jest łatwiejszy w demontowaniu i transporcie, dzięki czemu można wykorzystywać go naprzemiennie w kilku punktach. Nie musi być zalana wodą, by zaczęła pracować.
- Pompa hydroforowa - to również urządzenie zasysające wodę wężem ssącym i przepompowujące ją pod stałym, wysokim ciśnieniem, pracujące na powierzchni. Jej przewagą nad zwykłą pompą ogrodową jest możliwość uruchamiania się pod wpływem spadku ciśnienia w odcinku tłoczącym. Dzięki temu zaczyna pracować wówczas, gdy np. naciskamy spust pistoletu do podlewania lub odkręcamy kurek kranu.

Kluczowe parametry techniczne
Przy wyborze pompy ogrodowej warto wziąć pod uwagę najważniejsze parametry techniczne:
- Wydajność - podawana najczęściej w l/h, oznacza, ile litrów wody urządzenie jest w stanie przetłoczyć w danym czasie. Wybierając konkretny model, trzeba zatem w przybliżeniu określić zużycie wody urządzeń/systemów, które będą do niego podłączone. Przykładowo, jeśli zraszacz ma wydatek wody 1200 l/h, a chcemy podłączyć 5 takich sprzętów, to pompa musiałaby mieć wydajność na poziomie 6000 l/h.
- Wysokość podnoszenia słupa wody - określana w metrach, opisuje odległość, na jaką pompa potrafi wypompować ciecz od źródła do wybranego punktu. Jest związana z wydajnością - im ta jest większa, tym wysokość się zmniejsza. Ten parametr przydaje się do określenia, np. z jak głębokiego zbiornika wody można pobierać wodę.
- Wielkość przepuszczanych zanieczyszczeń - określana w milimetrach, informuje, czy pompa sprawdzi się przy pracy z wodą zabrudzoną różnymi cząstkami stałymi o danej maksymalnej średnicy.
- Głębokość zasysania wody - definiowana w metrach (a nie mm, jak w pierwotnym tekście), ważna w przypadku hydroforów i pokrewnych im pomp ogrodowych. Na jej podstawie możemy określić, czy możliwości danego urządzenia będą adekwatne do poziomu lustra wody w stawie czy studni, z których ma być wypompowana woda.
Jaką pompę wybrać do podlewania ogrodu?
Wybór odpowiedniej pompy do podlewania ogrodu zależy od źródła wody oraz systemu nawadniania.
- Jeżeli chcemy zasilać zraszacze czy automatyczne systemy nawadniania, najlepszą opcją są hydrofory bezzbiornikowe wyposażone w elektronikę utrzymującą stałe ciśnienie, jak choćby Gardena Comfort 5000/5E LCD.
- W sytuacjach nieregularnego korzystania z wody w małych ilościach, takich jak ręczne podlewanie pojedynczych doniczek, mycie rąk czy spuszczanie wody w toalecie, dobrą opcją będą z kolei modele z membranowym zbiornikiem ciśnieniowym, czego przykładem jest Gardena 3000/4.
- Zwykła pompa ogrodowa, uruchamiana ręcznie, również zapewni odpowiednie parametry pracy dla wielu zraszaczy. Należy jednak pamiętać, że zarówno hydrofory, jak i zwykłe pompy ogrodowe mają jedno ograniczenie: maksymalną wysokość zasysania wody. Ciśnienie atmosferyczne sprawia, iż niezależnie od mocy urządzenia, niepraktyczne staje się zasysanie wody z głębokości większej niż 6-7 metrów (przy pompach o wyjątkowej mocy granica ta wynosi 8 metrów). W związku z tym źródło wody dla tych pomp niezanurzalnych musi być w formie stawu, zbiornika na deszczówkę lub studni z relatywnie wysokim lustrem wody.
- Tam, gdzie podlewanie polega bardziej na rozlewaniu wody bezpośrednio z węża, lepszym rozwiązaniem jest pompa zanurzeniowa, która jest nieco prostsza w użyciu i zapewnia większy przepływ na godzinę. Jest to również dobry sprzęt do napełniania wodą zbiorników typu mauzer. Niewątpliwą zaletą pomp zanurzalnych jest ich możliwość tłoczenia na dużą wysokość, a co za tym idzie, również na znaczną odległość. Zatem tam, gdzie źródłem wody do podlewania jest głęboka studnia lub odległy staw, zaleca się transportowanie cieczy pompami zatapialnymi. Przykładem takiego urządzenia może być Makita PF1010.
Pompy do wypompowywania wody z zalanych powierzchni
Z wodą na naszych posesjach mamy do czynienia także w mniej przyjemnych sytuacjach, jak zalania. Odpowiednie urządzenie może wówczas szybko pomóc.
- Gdy po nawalnym deszczu w piwnicy pojawi się woda, niezbędne jest jej szybkie wypompowanie do maksymalnie niskiego poziomu. Tu na ratunek przychodzą pompy zanurzeniowe do wody czystej. Ich największą zaletą jest zdolność zasysania bardzo płytkiej wody, w niektórych modelach nawet do poziomu 1 mm. Oznacza to, że rozległa posadzka zalana po kostki może być szybko doprowadzona do sucha. Wbrew swojej nazwie tego typu pompy mają zdolność przepompowywania wody z nieczystościami, o ile te nie mają średnicy większej niż ok. 5 mm, w zależności od modelu. W przeciwieństwie do urządzeń określanych jako te do wody brudnej, mogą one pracować niemal do całkowitego wypompowania cieczy. Jest to również znakomita propozycja dla posiadaczy basenów.
- Jeśli naszym zadaniem jest zlikwidowanie kałuży, opróżnienie stawu lub pobieranie wody ze zbiornika o niezidentyfikowanej do końca zawartości, przyda się dobra pompa do brudnej wody. Jej konstrukcja pozwala na tłoczenie cieczy wraz z większymi zabrudzeniami, takimi jak niewielkie odłamki drewna, muł, błoto, a nawet drobne kamienie do średnicy blisko 4 cm. Tego typu sprzęt często charakteryzuje się dużym przepływem wody, ale o stosunkowo niskim ciśnieniu. Należy przy tym pamiętać, że z racji zdolności zasysania sporych zabrudzeń omawiane sprzęty mają wysokie stopki dystansowe, które uniemożliwiają pracę w płytkiej wodzie. Urządzenia te znajdą zastosowanie w najbardziej krytycznych sytuacjach na zalanych placach budowy czy przy opróżnianiu zabrudzonych zbiorników wodnych, jak stawy rybne.

Przykład: Pompa ssąca IBO PJ 60/45
Pompa PJ 60/45 marki IBO to ssąca pompa powierzchniowa z silnikiem jednofazowym o mocy 1,1 kW, przeznaczona do pompowania zimnej, czystej wody. Urządzenie sprawdzi się podczas pracy w domach jedno- i wielorodzinnych, na działce czy w ogrodzie. Można ją wykorzystać do podnoszenia ciśnienia w instalacjach wodociągowych czy do zasilania systemów nawadniania. Pompa PJ 60/45 ma korpus wykonany z wysokiej jakości tworzywa sztucznego, wirniki z norylu, a wał silnika i rotor ze stali nierdzewnej, co zapewnia odporność na obciążenia i czynniki korozyjne. Dzięki wbudowanej zwężce Venturiego, która wspomaga zdolność zasysającą, montaż i eksploatacja pompy są łatwe, a prawidłowo użytkowana pompa będzie działać przez wiele lat bez awarii.
Wiertnice
Spalinowe Wiertnice Glebowe (Świdry Spalinowe)
Spalinowa wiertnica glebowa, znana także jako świder spalinowy, to narzędzie przeznaczone do szybkiego i precyzyjnego wykonywania odwiertów w ziemi. Wiertnice tego typu wykorzystywane są m.in. do wykonywania otworów pod fundamenty lekkich konstrukcji (np. altany, szklarnie, płoty), a także do budowy instalacji ogrodowych (np. nawadnianie) lub sadzenia drzewek i krzewów.

Wybór modelu
Wiertnice spalinowe dostępne są w wersjach jedno- i dwuosobowych. Przy wyborze warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych parametrów:
- Moc silnika: Im większa moc (np. ok. 1.5 kW lub 2 KM), tym wydajniejsza praca - szczególnie w twardym, zbitym gruncie.
- Średnica świdra: Dostępne są świdry o różnych średnicach - od 80 do nawet 300 mm. Należy wybrać odpowiedni rozmiar do planowanego zastosowania. Niektóre modele oferują możliwość wymiany świdra lub przedłużenia jego długości.
- Waga: Im lżejszy model, tym łatwiej nim manewrować.
- Dodatkowe funkcje: np. system odcinający silnik w razie utraty kontroli nad urządzeniem, co zapewnia bezpieczeństwo pracy.
Przykład: Wiertnica glebowa Powermat PM-SWG-600-3W
Wiertnica glebowa PM-SWG-600-3W firmy Powermat to idealne urządzenie do prac w ogrodzie i na budowie. Dzięki mocnemu silnikowi wiercenie jest szybkie i płynne, a system odcinający silnik w razie utraty kontroli nad urządzeniem zapewnia bezpieczeństwo pracy. Przekładnia napędu wykonana jest z tytanu, co cechuje ją wysoką trwałością i wytrzymałością na duże obciążenia. Urządzenie posiada silnik dwusuwowy, działający na mieszance benzyny 95 oktanów i oleju do mieszanki dla silników dwusuwowych. Wysokiej jakości gaźnik i pozostałe elementy silnika sprawiają, że odpalanie wiertnicy jest bezproblemowe za każdym razem. Wzmacniany mechanizm kątowy w przekładni jest odporny na obciążenia związane z pracą siłową.
Wiertnice do Studni (np. ADLER)
Wiertnice do studni, takie jak te oferowane przez firmę ADLER, pozwalają wiercić studnie wód gruntowych nawet w najmniejszych przestrzeniach. Są kompaktowe i mogą być wykorzystywane do budowy studni, a także do wierceń geotermalnych lub geologicznych wierceń poszukiwawczych. W obliczu zmian klimatycznych i wysokich kosztów wody miejskiej, inwestycja w samowystarczalne źródło wody studziennej do podlewania ogrodu staje się coraz bardziej opłacalna.
Zalety wiertnic do studni ADLER
- Wydajność w najmniejszych przestrzeniach: Wiertnice ADLER do budowy studni sięgają głęboko nawet w małych ogrodach. Kompaktowe wymiary (szerokość transportowa od 80 do 95 cm przy wysokości 195 cm) umożliwiają dostęp do wszystkich istniejących budynków z normalnymi drzwiami i przejściami.
- Kompaktowy transport: Wiertnicę można przetransportować na miejsce za pomocą standardowej przyczepy o masie do 3,5 t (do modelu B 50) lub ciężarówki (od B 50) i wnieść na miejsce wiercenia przez dowolne standardowe drzwi ogrodowe. Wiertnice są standardowo wyposażone w gąsienice, dzięki czemu mogą być używane nawet na nierównym terenie.
- Wydajność na dużych głębokościach: Odwierty o głębokości do 100 m, a nawet 150 m można wykonywać bez większego wysiłku, nawet w ograniczonych przestrzeniach. Oznacza to, że bez względu na to, jak głęboko znajduje się poziom wód gruntowych, można wiercić do momentu natrafienia na wodę.
- Niskie koszty konserwacji: Wysoka jakość sprzętu i katodowa powłoka zanurzeniowa z późniejszym malowaniem proszkowym zapewniają prawie zerowe koszty konserwacji. Wiertnice są odporne na korozję i standardowo wyposażone w urządzenie ochronne w obszarze obracających się żerdzi, co zapewnia bezpieczną obsługę.

Metody wiercenia
Wiertnice firmy ADLER nadają się do różnych metod wiercenia:
- Wiercenie z przepłukiwaniem: Łatwe do wykonania dzięki wiertnicom serii B. W zależności od warunków gruntowych woda jest wzbogacana dodatkami płuczącymi i pompowana do obiegu. Umożliwia to wiercenie otworów o głębokości do 150 m i średnicy do 20 cm, idealne do wiercenia studni nawet przy bardzo niskim poziomie wód gruntowych.
- Wiercenie młotkiem wgłębnym: Idealne rozwiązanie w przypadku bardzo twardych podłoży, takich jak skały, granit i inne skały lite. Powietrze jest wykorzystywane do wiercenia w twardej skale na żądaną głębokość za pomocą potężnych sprężarek i odpowiednich młotów wgłębnych.
- Metoda świdra drążonego i metoda wiercenia na sucho: Dla serii B firma ADLER oferuje sprzęt do wiercenia na sucho, w którym materiał wiertniczy jest przenoszony za pomocą świdra drążonego. W przeciwieństwie do płuczki wiertniczej, za pomocą świdra drążonego można wydobywać na powierzchnię wysokiej jakości próbki gleby w postaci rdzenia wiertniczego. Metoda ta może być również wykorzystywana do ustawiania punktów pomiarowych wód gruntowych i tworzenia fundamentów palowych.

Obszary zastosowania
Wiertnice do studni znajdują zastosowanie w wielu dziedzinach:
- Studnie zasilające / usługowe: Do zaopatrywania w wodę gospodarstw domowych, do podlewania ogrodów, ale także do zaopatrywania obiektów rolniczych, ogrodów targowych, obiektów leśnych, parków i terenów sportowych. Jeśli studnie te mają być używane wyłącznie jako studnie serwisowe lub przemysłowe, należy upewnić się, że woda nie jest przeznaczona do spożycia przez ludzi.
- Punkty pomiarowe wód podziemnych: Tworzone w celu ustalenia, gdzie dokładnie znajduje się potencjał wód podziemnych i jak zmienia się on w określonym czasie. Mogą być wykorzystywane do pomiaru ciśnienia wody porowej w podpowierzchni i ciągłego monitorowania jakości wód gruntowych.
- Studnie wody gaśniczej: Jeśli poziom wód gruntowych nie jest niższy niż 7,5 metra, studnia może być używana jako studnia wody gaśniczej do normalnej pracy z pompą pożarniczą. Jeśli poziom jest niższy, maksymalna geodezyjna wysokość ssania zostanie przekroczona i konieczne będzie zainstalowanie studni głębinowej z pompą, która transportuje wodę do pompy pożarowej pod wymaganym ciśnieniem.
- Studnie irygacyjne / systemy irygacyjne: Służą do dostarczania wody dla rolnictwa, sadownictwa, upraw i roślin ozdobnych lub obszarów ogrodniczych. W czasach zmian klimatycznych zapotrzebowanie na wodę w systemach zraszania jest szczególnie wysokie, a zastosowanie dedykowanej studni pomaga utrzymać koszty w ryzach.
Aspekty prawne i głębokość studni
Wiercenie studni nie może odbywać się bez zezwolenia - każda studnia musi być zarejestrowana. Jeśli zamierzasz wywiercić studnię w celu pozyskiwania wody użytkowej i pitnej, musisz to zarejestrować i zgłosić do władz lokalnych, miasta, urzędu dzielnicy lub niższego urzędu ds. wody za opłatą. Dotyczy to również osób, które chcą wywiercić prostą studnię wyłącznie do nawadniania ogrodu - tak zwaną studnię udarową lub napędzaną. W większości miast studnie te są bezpłatne, a wiercenie jest generalnie dozwolone na mocy art. 46 federalnej ustawy o wodzie (WHG).
Jeśli wiercenie studni prowadzi do obniżenia poziomu wód gruntowych lub zmniejszenia ilości wody i wydajności pompowania studni sąsiada, może to prowadzić do sporu sąsiedzkiego. Aby uniknąć kłopotów, zaleca się skonsultowanie się z bezpośrednimi sąsiadami przed wykonaniem odwiertu.
Ponieważ w celu zaopatrzenia w wodę należy wykonać odwiert do wód gruntowych, wymagana głębokość odwiertu zależy od głębokości lustra wód gruntowych. W przypadku prywatnej studni często wystarczające może być wykonanie odwiertu o głębokości od 6 do 10 metrów. Jednak w zależności od głębokości zwierciadła wód gruntowych w ogrodzie, wymagana głębokość odwiertu może być znacznie większa; od głębokości około 8 metrów studnia jest określana jako studnia głębinowa. Aby uzyskać informacje na temat przybliżonej głębokości, można zapytać regionalnego dostawcę wody (np. zakłady komunalne, stowarzyszenia wodne) lub wydziały ochrony środowiska oraz urzędy ds. gospodarki wodnej w miastach i gminach, a także skorzystać z map hydrogeologicznych.
Odradza się używanie niesprawdzonej wody ze studni jako wody pitnej, ponieważ wydobywana woda gruntowa może być skażona zarazkami i zanieczyszczeniami, takimi jak azotany pochodzące z rolnictwa lub metale ciężkie. Jako operator studni jesteś odpowiedzialny za jakość wody pitnej, co oznacza, że musisz upewnić się, że woda ze studni spełnia wymagania rozporządzenia w sprawie wody pitnej, a prawo wymaga przeprowadzania corocznych testów na obecność zanieczyszczeń mikrobiologicznych oraz innych testów w regularnych odstępach czasu.
Indywidualna konfiguracja i doradztwo
Wiertnice do studni ADLER mogą być skonfigurowane całkowicie zgodnie z indywidualnymi wymaganiami klienta. Wystarczy określić zastosowanie, a producent przygotuje idealnie skonfigurowaną jednostkę wiertniczą. Firma ADLER oferuje innowacyjne rozwiązanie do budowy studni i wydobycia wody, umożliwiając realizację odwiertów na dużych głębokościach w trudno dostępnych miejscach bez konieczności użycia ciężkiego sprzętu i skomplikowanego transportu.