Rozrzutnik Obornika: Budowa, Działanie i Regulacja Posuwu

Rozrzutnik obornika to kluczowa maszyna rolnicza, której głównym zadaniem jest równomierne rozprowadzanie obornika oraz innych nawozów organicznych na polu. Jest to proces fundamentalny dla zrównoważonego rolnictwa, mający na celu poprawę jakości gleby i zwiększenie potencjalnych plonów.

Budowa Rozrzutnika Obornika

Na pierwszy rzut oka rozrzutnik obornika może przypominać zwykłą przyczepę rolniczą podłączaną do ciągnika. Jego konstrukcja obejmuje jednak szereg wyspecjalizowanych elementów:

Skrzynia załadunkowa

Jest to główny element konstrukcji, przeznaczony do przechowywania obornika. Musi być wykonana z materiałów trwałych i odpornych na korozję. Grubość ścian skrzyni może sięgać nawet 8 mm, jednak większa grubość przekłada się na zmniejszenie jej całkowitej ładowności.

Przenośniki łańcuchowe

Wewnątrz skrzyni załadunkowej znajdują się przenośniki łańcuchowe, zazwyczaj rozmieszczone w dwóch rzędach. Ich praca jest sterowana hydraulicznie.

Pojemność skrzyni

Odpowiednia pojemność skrzyni jest zależna od wielkości gospodarstwa. Dla mniejszych gospodarstw wystarczające są skrzynie o pojemności 6 m³, podczas gdy duże gospodarstwa wymagają jednostek o pojemności przekraczającej 12 m³. Gospodarstwa o średnim areale zazwyczaj korzystają z rozrzutników o pojemności 8-12 m³.

Mechanizm podający

Mechanizm podający składa się z instalacji hydraulicznej, łańcucha podłogowego napędzanego przez przekładnię redukcyjną połączoną z silnikiem hydraulicznym, oraz regulatora natężenia przepływu oleju z pokrętłem. Instalacja hydrauliczna steruje pracą przenośnika podłogowego, a układ jest zasilany olejem z zewnętrznego układu hydrauliki ciągnika.

Działanie Rozrzutnika Obornika

Podstawowe działanie rozrzutnika obornika opiera się na kilku kluczowych mechanizmach:

• Oś i koła: Rozrzutnik zazwyczaj posiada jedną lub dwie osie z kołami, umożliwiające jego przemieszczanie.
• Zespół noży (adapter): Podczas pracy zespołu noży na odpowiednich wałkach dochodzi do rozdrabniania i rozrzucania nawozu. Działanie to jest napędzane przez silnik hydrauliczny lub wał odbioru mocy ciągnika.
• Mechanizm transportujący obornik: Obornik przemieszcza się w kierunku zespołu rozrzucającego za pomocą taśmy zbudowanej z listew napędzanych łańcuchem, lub w modelach z przesuwanymi ściankami.

Cały proces polega na równomiernym przenoszeniu obornika ze zbiornika na mechanizm rozrzucający, który następnie rozdrabnia i rozprowadza go na polu. Roztrząsacz może być również wykorzystywany do nawożenia innymi materiałami organicznymi, takimi jak kompost czy torf.

Regulacja Posuwu Rozrzutnika

Kluczowym aspektem efektywnego działania rozrzutnika jest możliwość precyzyjnej regulacji posuwu, co wpływa na równomierność rozrzutu i dawkę nawożenia.

Sterowanie przenośnikiem podłogowym

Praca przenośnika podłogowego jest sterowana za pomocą rozdzielacza umieszczonego w kabinie ciągnika. Umożliwia to szybką zmianę kierunku przesuwu i skraca czas reakcji maszyny.

Regulacja prędkości posuwu

Prędkość przenośnika podłogowego reguluje się za pomocą pokrętła regulatora przepływu, zazwyczaj w skali od 0 do 10. Nastawienie na 0 oznacza zatrzymanie pracy podajnika.

Precyzyjne dostosowywanie prędkości podawania

Hydrauliczne podajniki oferują bardzo precyzyjne możliwości dostosowania prędkości podawania materiału. Operator może łatwo modyfikować ilość podawanego obornika, co jest szczególnie przydatne przy pracy z materiałami o różnej konsystencji. Hydraulika zapewnia stabilność pracy nawet przy zmiennym obciążeniu, co przekłada się na równomierny rozrzut.

Regulacja Dawki Nawożenia

Dawka nawożenia rozrzutnika obornika z hydraulicznym posuwem zależy od kilku czynników:

• Prędkość posuwu hydraulicznego: Szybszy posuw zwiększa ilość obornika podawanego na wałki rozrzucające w jednostce czasu, co skutkuje większą dawką. Wolniejszy posuw zmniejsza dawkę.
• Szerokość robocza rozrzutnika: Im większa szerokość robocza, tym cieńsza warstwa obornika na jednostkę powierzchni, co wpływa na zmniejszenie dawki.
• Prędkość jazdy ciągnika: Wolniejsza jazda ciągnika oznacza, że większa ilość obornika zostanie rozrzucona na mniejszym obszarze, zwiększając dawkę. Szybsza jazda prowadzi do mniejszej dawki.

Na dawkę nawożenia wpływa również wysokość załadowanego obornika w skrzyni. Ważne jest dążenie do równomiernego rozmieszczenia ładunku, aby zapewnić optymalne rozrzucanie.

Test próbny

Po ustawieniu dawki zaleca się przeprowadzenie testu próbnego na niewielkim fragmencie pola. Pozwala to na ocenę rozrzuconej ilości obornika i ewentualne dostosowanie ustawień.

Porównanie Posuwu Mechanicznego i Hydraulicznego

Wybór między posuwem mechanicznym a hydraulicznym jest częstym dylematem podczas zakupu rozrzutnika. Oba rozwiązania mają swoje wady i zalety:

Posuw mechaniczny

• Zalety: Prostota konstrukcji, niższa cena zakupu. Możliwość ustawienia stałego posuwu poprzez wybór odpowiedniego zęba.
• Wady: Praca "na szarpnięcia", co może prowadzić do szybszego zużycia łańcuchów, wałków i łożysk. Potencjalnie nierównomierny rozrzut, szczególnie przy trudnym materiale. Wymaga większego zapotrzebowania mocy od ciągnika w momentach dopchnięcia materiału.

Posuw hydrauliczny

• Zalety: Płynna praca bez szarpnięć, co wydłuża żywotność układu napędowego i minimalizuje ryzyko awarii. Bardzo precyzyjna regulacja dawki. Mniejsze zapotrzebowanie mocy od ciągnika. Równomierny rozrzut, szczególnie ważny na łąkach.
• Wady: Wyższa cena zakupu. Wymaga podłączenia do układu hydraulicznego ciągnika. W niektórych starszych rozwiązaniach konieczność synchronizacji olejów w ciągnikach przy zmianie maszyny.

Wielu użytkowników podkreśla, że posuw hydrauliczny zapewnia bardziej jednostajny ruch materiału, co przekłada się na równomierne rozrzucenie obornika. Warto zaznaczyć, że nowoczesne rozrzutniki z posuwem hydraulicznym często posiadają własne pompy olejowe, zbiorniki i rozdzielacze, co minimalizuje zależność od hydrauliki ciągnika.

W kwestii mieszania olejów w układach hydraulicznych, należy pamiętać, że jest to potencjalnie groźne dla samego ciągnika. Zazwyczaj jednak, przy codziennym użytkowaniu tej samej maszyny, problem ten nie występuje.

Części Zamienne i Konserwacja

Rozrzutnik obornika, jak każda maszyna rolnicza, wymaga regularnej konserwacji i wymiany zużytych części. Do najczęściej wymienianych elementów należą:

• Łańcuchy przenośnika
• Wałki rozrzucające
• Łożyska i tuleje
• Koła zębate i sprzęgła
• Elementy korbowe (korby, czopy, sworznie)
• Napinacze
• Elementy obudowy i pokrywy
• Elementy elektryczne i sygnalizacyjne (lampy, trójkąty ostrzegawcze)

Odpowiednie dopasowanie kół i łożysk zapewnia efektywne rozprowadzanie obornika, minimalizując tarcie. Elementy korbowe przenoszą siły z układu napędowego na mechanizmy robocze, zapewniając stabilność pracy. Łańcuchy i napinacze odpowiadają za przenoszenie napędu na mechanizmy transportujące obornik. Pokrywy chronią mechanizmy przed uszkodzeniami i zanieczyszczeniami, zapewniając ich długowieczność.

Regularna wymiana tych elementów oraz dbałość o stan techniczny maszyny pozwalają na jej długotrwałą i bezawaryjną pracę. Należy również pamiętać o przepisach dotyczących terminów nawożenia pól, które od 2018 roku zostały skrócone w związku z wejściem w życie „Programu działań mającego na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych”.

tags: #posuwu #tasmy #rozrzutnik