Dobór dysz opryskiwacza: Rodzaje i zastosowanie w rolnictwie

Dysze to elementy, które pełnią niezwykle ważną rolę, jeśli chodzi o efektywność opryskiwania w rolnictwie. Ich właściwy dobór jest kluczowy dla sukcesu zabiegów ochrony roślin, optymalnego wykorzystania środków i dbałości o środowisko. Istnieje bardzo wiele rodzajów dysz, dlatego ich wybór sprawia problem niektórym, nawet tym doświadczonym rolnikom.

Czym są dysze do opryskiwacza rolniczego?

Dysze do opryskiwacza rolniczego, określane też jako rozpylacze, to komponenty, dzięki którym ciecz robocza w opryskiwaczu przekształca się w niewielkie krople. Akcesoria te mają różne kształty, tworzą inne krople oraz w odmienny sposób, wykorzystuje się je także przy różnych roztworach. Posiadają one też inne zastosowanie. Różnią się od siebie wielkością oraz kształtem otworów, dzięki czemu generowane krople mogą przybrać optymalną wielkość, a sam oprysk - pożądany zasięg. Zastosowanie odpowiedniej dyszy pozwala na równomierne rozprowadzenie substancji na roślinach.

Ogólne rodzaje dysz do opryskiwaczy

Na rynku dostępne są różne rodzaje dysz do oprysków, nadających się do różnych zastosowań. Wpływają one na wielkość kropli, a także objętość i zasięg oprysku. Można wyróżnić je, biorąc pod uwagę wiele kryteriów.

Dysze ze względu na obraz oprysku i mechanizm działania

• Dysze łańcuchowe - dzięki nim można osiągnąć eliptyczny obraz oprysku. Stosuje się je przy niższym ciśnieniu oprysku i charakteryzują się one dużym kątem oprysku (sięgającym 160 stopni). Są idealne do prowadzenia rozległych oprysków, na przykład z użyciem herbicydów. Dysze łańcuchowe mogą generować zarówno większe, jak i mniejsze kropelki, co sprawia, że są wszechstronnym narzędziem do zastosowań rolniczych.

• Dysze szczelinowe - dzięki nim można uzyskać eliptyczny obraz oprysku. Wykorzystuje się je przy niższym ciśnieniu oprysku, zapewniając szeroką gamę zastosowań. Wyróżnia się tutaj:

  • Klasyczną dyszę szczelinową - tworzy stosunkowo małe krople, pozwala na równomierne pokrycie pola.
  • Zwężkę Venturiego - wytwarza większe krople, w których środku znajduje się powietrze. W wyniku styczności z rośliną dochodzi do ich rozprysku na mniejsze krople, dzięki czemu można lepiej pokryć uprawy środkami ochrony roślin.

• Dysze wibrujące (wirowe) - idealnie sprawdzają się do oprysków w sadzie. Wytwarzają małe krople o sporej prędkości obrotowej, co pozwala na równomierne rozpylenie preparatu. Pozwalają na uzyskanie stożkowego wzoru oprysku. Są stosowane przy wyższych ciśnieniach oprysku i wytwarzają drobniejsze krople. Ze względu na układ opryskowy są mniej odpowiednie do montażu na belce opryskiwacza.

• Dysze płaskostrumieniowe - charakteryzują się dużym kątem oprysku, mogącym dochodzić nawet do 110 stopni. Pozwalają na równomierne pokrycie powierzchni pola środkiem chemicznym, a jednocześnie są odporne na zużycie z powodu zanieczyszczeń. Mogą pracować z bardzo szerokimi zakresami ciśnienia, zwykle już od 1 bar aż do 6 barów.

  • Standard
  • XR (szeroki zakres ciśnienia)
  • DG (zapobiegające poślizgowi)
  • AI (ze wtryskiem powietrza - Venturi)
  • UB (dysza brzegowa)
  • OC (dysza asymetryczna)

• Dysze stożkowe

  • FL (pełen stożek)
  • TXA (pusty stożek)
  • TXB (pusty stożek)

• Dysze języczkowe

  • TF (precyzyjna dysza języczkowa)

Dysze ze względu na sposób tworzenia kropli i odporność na znoszenie

Zasada jest, że im kropla jest mniejsza, tym wytworzony strumień jest bardziej podatny na znoszenie przez wiatr. Dlatego na rynku dostępne są dysze wykonane w taki sposób, by efekt znoszenia zminimalizować.

• Dysze eżektorowe (inżektorowe) - wytwarzają duże krople, które są odporne na deszcz i wiatr. Znajdują zastosowanie głównie w zabiegach herbicydowych wczesnowiosennych doglebowych. Sprawdzają się one przy wietrze od 5 do 6 m/s. Wielkość kropli w ich przypadku należy do tych większych, co zapobiega znoszeniu strumienia przez wiatr, a zatem pozwala na lepsze wykorzystanie środka ochrony roślin.

• Dysze uderzeniowe - wytwarzają jednorodne krople o średnim rozmiarze. Sprawdzają się podczas zabiegów obejmujących uprawę warzyw, głównie w zabiegach fungicydowych.

• Dysze zwykłe - tworzą drobne krople, które dobrze pokrywają powierzchnię, jednak nie cechują się zbyt dobrą odpornością na znoszenie. Standardowe dysze zdają egzamin przy wietrze o prędkości do 3 m/s.

• Dysze antyznoszeniowe - ograniczają powstawanie drobnych kropel, które mógłby znieść wiatr. Zamiast tego wytwarzają małe krople. Świetnie zdają egzamin podczas wietrznej pogody (przy wietrze do 5 m/s). Pracują na niższym ciśnieniu oprysku, tworząc większe i zarazem cięższe krople, które mają o wiele większą szansę dotrzeć do powierzchni ziemi na pożądanym obszarze.

Dysze ze względu na strumień cieczy

• Dysze dwustrumieniowe - produkują dwa strumienie cieczy, cechując się dużą wydajnością. Mogą występować w przypadku dysz eżektorowych, gdzie dwa niezależne strumienie napowietrzonej cieczy jeszcze bardziej poprawiają precyzję zabiegu. W zabiegach przeciwko chorobom grzybowym oraz szkodnikom roślin ważne jest dotarcie cieczy roboczej w głąb łanu lub na spodnią stronę liści. Dysze dwustrumieniowe, rozpylając ciecz zarówno do przodu, jak i do tyłu, umożliwiają lepsze pokrycie rośliny z różnych stron.

• Dysze jednostrumieniowe - wytwarzają jeden wachlarz cieczy.

Dobór dyszy do oprysku: Kluczowe kryteria

Nie ma czegoś takiego, jak najlepsze dysze do opryskiwacza dla wszystkich. Najwięcej zależy tutaj od indywidualnych potrzeb gospodarstwa i specyfiki wykonywanych zabiegów. Aby zapobiegać problemowi nierównych oprysków i osiągnąć optymalne efekty, należy uwzględnić wiele czynników.

Wielkość kropli a zastosowanie i warunki

Dysze do opryskiwaczy wytwarzają różną grubość kropli, co ma bezpośrednie przełożenie na ich zastosowanie podczas pracy z określonymi środkami ochrony roślin.

• Dysze grubokropliste - przydają się przy wykonywaniu oprysków doglebowych, a także przy rozpylaniu środków grzybobójczych oraz nawozów dolistnych. Im krople grubsze, a zarazem cięższe, tym mniejsza jest szansa, że będą znoszone przez wiatr.

• Dysze średniokropliste - wykorzystuje się je w opryskach owadobójczych oraz likwidujących chwasty.

• Dysze drobnokropliste - stosuje się je do wykonywania oprysków na grzyby. Podczas bezwietrznej pogody można natomiast stosować dysze generujące niewielkie krople, co pozwala na większe uniesienie belki opryskiwacza i pokrycie większego terenu podczas jednego przejazdu.

W przypadku herbicydów kontaktowych (np. glifosatu czy środków przedwschodowych) kluczowe jest bardzo dobre pokrycie powierzchni liści lub gleby. Najlepiej sprawdzają się tu dysze płasko- i dwustrumieniowe o drobnej kropli, które zapewniają równomierne rozprowadzenie cieczy. Coraz częściej stosuje się niskie dawki cieczy roboczej (np. 100-150 l/ha), szczególnie w rolnictwie precyzyjnym. W takich warunkach niezbędne są dysze o wysokiej jakości rozpylania i bardzo dokładnym rozkładzie poprzecznym.

Kolorowe oznakowanie dysz (Norma ISO)

Dysze do opryskiwacza różnią się również kolorami, które odpowiadają wydatkowi cieczy w litrach na minutę. Kolor dyszy odpowiada jej rozmiarowi, zgodnie z normą ISO. Kod barwny wyraża ilość cieczy na minutę przy ciśnieniu rozpylania wynoszącym 2 bary. Wielu producentów posiada tabele określające wydatki cieczy (w litrach na hektar) dla różnych typów dysz opryskiwaczy, oznaczonych kolorami zgodnie z normą ISO, przy różnych ciśnieniach (bar) i prędkościach jazdy (km/h).

1. Zielone (015) - wykorzystuje się je do aplikacji rozpuszczalników organicznych. Średnica otworu wynosi tutaj 0,2-0,3 mm. Przy ciśnieniu 3 bar i prędkości 8 km/h dają wydatek ok. 100 l/ha i wytwarzają średnie (Ś) krople. Są bardziej wrażliwe na zmiany ciśnienia.

2. Żółte (02) - wykorzystuje się je do aplikacji roztworów czyszczących lub alkalicznych. Ich średnica otworu plasuje się na poziomie 0,4-0,5 mm. Przy tych samych parametrach (3 bar, 8 km/h) dają wydatek ok. 120 l/ha, również ze średnią kroplą. Charakteryzują się dużą przepustowością i większym rozmiarem kropli, co pozwala na szybsze i bardziej skuteczne pokrycie powierzchni.

3. Fioletowe (025) - generują ok. 150 l/ha. Stosuje się je do opryskiwania cebuli lub innych roślin warzywnych.

4. Niebieskie (03) - wykorzystuje się je do aplikacji roztworów czyszczących lub alkalicznych. Są zazwyczaj większe niż zielone i czerwone dysze, a ich średnica otworu wynosi zwykle od 0,4 do 0,5 mm. Generują stosunkowo słaby wachlarz cieczy i produkują średnie (Ś) krople z wydatkiem ok. 170-240 l/ha, zależnie od ciśnienia.

5. Czerwone (04) - wykorzystuje się je do aplikacji roztworów o niskim pH lub kwaśnych. Zazwyczaj średnica ich otworów utrzymuje się na poziomie 0,2-0,3 mm. Charakteryzują się średnią przepustowością i średnim rozmiarem kropli, co pozwala na równomierne pokrycie powierzchni. Produkują średnie (Ś) krople z wydatkiem ok. 170-240 l/ha, zależnie od ciśnienia.

6. Brązowe (05)

7. Szare (06) - zazwyczaj wykorzystuje się je w celu zastosowania herbicydów. Charakteryzują się stosunkowo małymi kroplami o średnicy od 0,15 do 0,3 mm. Ich przepustowość jest stosunkowo mała, co oznacza, że wymagają mniejszej ilości płynu na jednostkę powierzchni niż niektóre inne dysze.

8. Białe - służą do rozpylania m.in. fungicydów, insektycydów oraz innych środków chemicznych. Średnica kropli wynosi w tym przypadku 0,15-0,4 mm. Charakteryzują się stosunkowo małymi rozmiarami kropli.

9. Czarne - wykorzystuje się je do aplikacji roztworów na bazie wody. Są one największe spośród wszystkich dysz i wytwarzają wyjątkowo silny strumień.

10. Pomarańczowe - tworzą duże krople, dzięki czemu można pokryć większe fragmenty upraw w krótkim przedziale czasowym.

Materiał wykonania dyszy

Dostępne są dysze wykonane z trzech rodzajów materiału. W oznakowaniu dyszy pojedyncza litera często informuje, z jakiego materiału jest ona wykonana.

• K: ceramika - ten materiał jest bardzo odporny na ścieranie i rozkalibrowanie. Ich wadą jest jednak fakt, iż są kruche, dlatego należy bardzo mocno pilnować, by nie uderzyć belką o ziemię w trakcie jazdy.

• P: tworzywo sztuczne (np. POM) - ten materiał jest tańszy, ale też mniej odporny na ścieranie niż ceramika. Dysze plastikowe zaczynają się już od kilku złotych za sztukę, ale ich trwałość jest ograniczona. Po kilku sezonach warto je wymienić.

• S: stal nierdzewna - ten materiał jest bardzo odporny na ścieranie i mniej narażony na uszkodzenia niż ceramika. Dysze ze stali są bardzo wytrzymałe i niepodatne na uszkodzenia. W przypadku twardej wody, dysze ze stali o odchylonym strumieniu są często najlepszym rozwiązaniem.

Ciśnienie i prędkość pracy

Istnieje ścisła zależność między ciśnieniem a grubością kropli. Dawkę cieczy roboczej należy dobrać do wielkości dyszy i prędkości, z jaką najczęściej pracuje opryskiwacz. Jeśli grubość kropli odczytana z tabeli będzie niewłaściwa (zbyt gruba lub zbyt drobna), konieczny jest wybór innego rozmiaru rozpylacza. Podobnie jak grubość kropli, wraz z ciśnieniem zmienia się kąt strumienia. Producenci podają przy wierszach ciśnienia grubość kropli, jaka powstanie w wyniku rozpylenia cieczy roboczej.

Jakość wody

Jakość wody jest parametrem często pomijanym, jednak w przypadku rozpylania fungicydów, herbicydów czy insektycydów jest dość istotna. Przy wyborze dyszy warto uwzględnić twardość wody. Jeżeli jest ona twarda, najlepszym rozwiązaniem będą dysze ze stali, o odchylonym strumieniu. Jeśli jest ona z kolei miękka, dobrze jest wybrać dysze eżektorowe.

Często popełnianym błędem jest nieuwzględnienie zmiany gęstości cieczy roboczej wraz z dodawaniem kolejnych składników do zbiornika opryskiwacza. W celu określenia właściwego rozmiaru rozpylacza dla danego roztworu cieczy należy najpierw pomnożyć żądaną wartość wypływu w l/min lub dawkę w l/ha przez współczynnik przeliczeniowy dla wody.

Warunki atmosferyczne

Warunki atmosferyczne, w szczególności prędkość wiatru, temperatura i wilgotność powietrza, powinny mieć istotny wpływ na wybór rodzaju dyszy. Przy większym wietrze należy stosować dysze generujące większe krople - inżektorowe (eżektorowe) lub antyznoszeniowe. Oba rodzaje umożliwiają równomierny oprysk, nawet wtedy, gdy wieje wiatr. Dla porównania standardowe dysze zdają egzamin przy wietrze o prędkości do 3 m/s, dysze antyznoszeniowe przy wietrze do 5 m/s, a dysze eżektorowe przy wietrze od 5 do 6 m/s.

Oznakowanie dysz: Co oznaczają cyfry i litery?

Na dyszy opryskiwacza widoczne jest oznakowanie w formie cyfr i liter, które informuje o kluczowych parametrach:

• typie opryskiwacza,
• kącie strumienia,
• natężeniu wypływu z dyszy,
• nazwie,
• marce,
• kodzie barwnym,
• materiale.

Kąt strumienia to kąt, pod którym ciecz robocza wydostaje się z dyszy opryskiwacza. Jest on istotny zwłaszcza przy użyciu belki opryskowej. Natężenie wypływu, oznaczane cyfrą, wyraża ilość cieczy w litrach na minutę, przy ciśnieniu wynoszącym 3 bary ciśnienia roboczego.

Kalibracja i konserwacja dysz

Nawet najlepsze dysze nie spełnią swojego zadania, jeśli opryskiwacz nie będzie odpowiednio skalibrowany. Prawidłowe dobranie dyszy do wykonywanego oprysku pozwoli usprawnić pracę na polu.

Sprawdzanie stanu i wymiana

Zanim zdecydujesz się na wykonanie oprysku, zawsze w pierwszej kolejności sprawdzaj końcówkę rozpylacza. Jeśli dysze będą np. zapchane lub zużyte, rośliny mogą zostać poparzone. Może wówczas dojść również do niepotrzebnego wycieku danego środka. Najłatwiej rozpoznać destrukcję dyszy, porównując końcówkę dobrą z zepsutą. Jeżeli zużycie jest ewidentne - dysza zamiast wytwarzać mgiełkę zwyczajnie leje - konieczna będzie jej wymiana. Regularne sprawdzanie wydatku cieczy, ciśnienia roboczego oraz stanu zużycia dysz to podstawa skutecznego i bezpiecznego oprysku.

Czyszczenie i filtry

Aby opryskiwacz najlepiej pełnił swoją rolę, jego dysze rozpylające muszą być utrzymane w jak najlepszej kondycji. Oznacza to przede wszystkim przeprowadzanie ich regularnego czyszczenia i konserwacji. W układzie opryskiwacza można zastosować filtry międzysekcyjne, natomiast w głowicy na belce znajdują się niewielkie filtry tuż przed samym rozpylaczem, o których należy pamiętać podczas konserwacji opryskiwaczy. Nie można zapominać też o filtrach znajdujących się przed samym rozpylaczem. Czyszczenia dysz nigdy nie należy przeprowadzać mechanicznie, ponieważ prowadzi to do rozkalibrowania mikroskopijnych otworów, co będzie skutkować zaburzeniem pracy rozpylacza.

Źródło wody

Podczas zalewania zbiornika należy zawsze stosować sito, aby uniknąć dostawania się zanieczyszczeń już na tym etapie. Warto również, by samo źródło wody było odpowiednie - w miarę możliwości należy korzystać z wody miękkiej.

Znaczenie precyzji

Cena dysz, w porównaniu do kosztów zakupu opryskiwacza czy środków ochrony roślin, jest relatywnie niewielka. Mimo to wielu rolników wciąż nie przywiązuje wagi do ich jakości ani nie kontroluje stopnia ich zużycia. Tymczasem odpowiednie dysze to inwestycja w skuteczność zabiegów, oszczędność środków ochrony roślin oraz troskę o środowisko i zdrowie operatora. Współczesne rolnictwo wymaga coraz większej precyzji, efektywności i troski o środowisko. Odpowiedni dobór dysz do opryskiwacza polowego to jeden z najważniejszych elementów skutecznego przeprowadzania zabiegów ochrony roślin.

tags: #pryskanie #opryskiwacz #400l #jakie #koncowki