Współczesne rolnictwo opiera się na wydajnych maszynach, które znacznie ułatwiają pracę w polu. Jedną z nich jest rozrzutnik obornika, pełniący kluczową rolę w procesach nawożenia i użyźniania gleby. Jego prostota konstrukcji często przekłada się na stosunkowo niskie koszty utrzymania oraz łatwą dostępność części zamiennych. Rozrzutnik obornika, przypominający dużą przyczepę doczepianą do ciągnika, dostępny jest w wielu wariantach, wśród których szczególną uwagę zasługują modele dwuosiowe.
Budowa i zasada działania rozrzutnika obornika
Głównym elementem każdego rozrzutnika jest skrzynia załadunkowa, zaprojektowana do pomieszczenia dużych ilości obornika, często nawet do 20 ton. Kluczowe dla niej są wytrzymałość i odporność korozyjna, dlatego producenci oferują skrzynie wykonane z blachy o grubości od 4 mm do 8 mm, często zabezpieczonej przed korozją. Wewnątrz skrzyni znajduje się przenośnik łańcuchowy, zazwyczaj w dwóch rzędach, sterowany hydraulicznie. Aby obornik przesuwał się w kierunku zespołu rozrzucającego, w rozrzutniku montuje się taśmę składającą się z listew napędzanych łańcuchem albo ścianki przesuwające się razem z podłogą.
Rozrzutnik ma za zadanie równomiernie rozprowadzić nawóz po polu. Odbywa się to dzięki obracającym się nożom, które tną i rozrzucają materiał podawany przez przenośnik. Wałek oraz noże mogą być umieszczone pionowo lub poziomo, w zależności od zastosowanego nawozu. Rozdrobniony obornik opuszcza skrzynię poprzez tylną lub boczną burtę. Moment obrotowy na wałku przenoszony jest dzięki zasilaniu z ciągnika, zazwyczaj przez wałek odbioru mocy (WOM) lub silnik hydrauliczny.
Wyróżniamy dwa rodzaje adapterów: z wałami poziomymi oraz pionowymi. Najczęściej stosuje się napęd zależny od prędkości wałka odbioru mocy lub hydrauliczny napęd posuwu taśmy, choć zdarza się, że w celu zapewnienia równomierności rozrzucenia obornika łańcuch podajnika napędzany jest od kół jezdnych rozrzutnika. Roztrząsacz może służyć również do nawożenia takimi nawozami naturalnymi jak kompost, torf czy nawozy zielone.
Rozrzutniki Dwuosiowe: Kluczowe Cechy i Zalety
Dwuoosiowy rozrzutnik obornika, taki jak model N-235 o ładowności 4 tony, jest cenionym wyposażeniem w rolnictwie, szczególnie w małych i średnich gospodarstwach rolnych, gdzie liczy się trwałość i uniwersalność.
Zalety konstrukcji dwuosiowej
Konstrukcja dwuosiowa zapewnia szereg korzyści, które przekładają się na wydajniejszą i bezpieczniejszą pracę:
- Lepsza stabilność i bezpieczeństwo: Rozrzutnik 2-osiowy zapewnia równomierny rozkład ciężaru podczas jazdy, co przekłada się na lepszą przyczepność na nierównościach terenu, mniejsze ryzyko przewrócenia na stokach oraz bezpieczniejszą pracę przy pełnym załadunku. Oferuje również większy komfort jazdy dzięki resorowaniu.
- Mniejszy nacisk na glebę: Dzięki czterem kołom zamiast dwóch, ciężar jest rozłożony na większą powierzchnię, co skutkuje mniejszym ugniataniem gleby i lepszymi warunkami dla rozwoju korzeni roślin. Umożliwia to także pracę na wilgotniejszej glebie.
- Większa pojemność przy zachowaniu manewrowości: Rozrzutnik dwuosiowy oferuje pojemność od 16 do 33 m³ - znacznie więcej niż modele jednoosiowe. Jednocześnie, dzięki rozwiązaniom takim jak tylna oś skrętna (dostępna w niektórych modelach, np. MEGA 33 standard, MEGA 27 opcja), zachowuje przyzwoitą manewrowość, pozwalając na pracę w obejściu i na wąskich działkach.
- Wyższa wydajność pracy: Większa pojemność rozrzutnika 2-osiowego oznacza mniej przejazdów podczas nawożenia, co generuje oszczędność czasu i paliwa, a także możliwość nawożenia większego areału w krótszym czasie.
- Uniwersalność zastosowania: Rozrzutnik obornika dwuosiowy sprawdzi się w średnich i dużych gospodarstwach, na różnych typach gleb i w zróżnicowanym terenie. Po zastąpieniu standardowego adaptera tylną ścianą, może być z powodzeniem wykorzystywany jako klasyczna dwuosiowa przyczepa samowyładowcza, co dodatkowo zwiększa jego funkcjonalność do transportu kiszonki, zbóż i sieczki.
Rola skrętnej osi przedniej
Kluczowym aspektem w konstrukcji rozrzutników dwuosiowych, szczególnie w kontekście manewrowości i ochrony gleby, jest zastosowanie skrętnej osi przedniej. Gwarantuje ona bardzo dobre właściwości jezdne, a co najważniejsze, eliminuje zjawisko zrywania darni podczas manewrowania na uwrociach. Jest to szczególnie istotne na terenach grząskich, gdzie optymalny rozkład nacisków na podłoże jest niezwykle ważny.
Testy Przystawki do WAPNA do rozrzutnika CynkoMet
Szczegółowa konstrukcja i innowacyjne rozwiązania
Rozrzutniki dwuosiowe wyróżniają się solidną konstrukcją, która ma zapewnić niezawodność i długowieczność. Przykładowo, model N-235 charakteryzuje się całkowicie cynkowaną ogniowo konstrukcją, która chroni maszynę przed korozją. Podłoga skrzyni, wykonana z blachy trapezowej wzmacnianej o grubości 2,5 mm lub prostej o grubości 3 mm, zapewnia wysoką wytrzymałość na obciążenia.
W standardowym wyposażeniu rozrzutników dwuosiowych znajdują się również:
- Instalacja hamulcowa: Zasadnicza (pneumatyczna lub hydrauliczna) oraz postojowa (hamulec ręczny) dla bezpieczeństwa podczas transportu i eksploatacji.
- Hydraulicznie unoszona ściana grodziowa: Skutecznie oddziela ładunek w skrzyni od adaptera rozrzutnika, a także od skrzyni ładunkowej, gdy maszyna pełni funkcję przyczepy.
- Dostępne adaptery rozrzucające: Producenci oferują różne typy, np. A2H (dwa bębny poziome z łopatkami profilowanymi) lub A2HS (dwa bębny poziome ze zwojami ślimakowymi). Do produkcji elementów przenośnika i adaptera stosuje się wysokogatunkową stal, co gwarantuje jakość i bezawaryjność.
Innowacje w rozrzutnikach MEGA
Rozrzutniki serii MEGA wyróżniają się szeregiem autorskich rozwiązań, które podnoszą ich funkcjonalność i niezawodność:
- Autorski system hydraulicznej ściany przesuwnej: Eliminuje problem zatykania się, zapewniając płynny rozładunek bez zatorów i precyzyjne dozowanie nawozu. Minimalizuje również potrzebę konserwacji.
- Funkcja 2w1 - realna oszczędność: Po demontażu adaptera maszyna staje się przyczepą objętościową, co pozwala na transport kiszonki, zbóż i sieczki, maksymalizując wykorzystanie inwestycji i oszczędzając miejsce w magazynie.
- Ocynk ogniowy całej konstrukcji: Cała konstrukcja, a nie tylko skrzynia, jest pokryta ocynkiem ogniowym, co zapewnia maksymalną ochronę antykorozyjną, trwałość na dziesięciolecia i zachowanie wartości maszyny.
- Adapter GRAZIOLI - włoska jakość: W rozrzutnikach MEGA stosuje się 2-walcowe pionowe adaptery firmy GRAZIOLI, cenione za niezawodność, precyzyjny rozrzut i długą żywotność. Radzą sobie z obornikiem (świeżym i słomiastym), wapnem, pomiotem oraz kompostem, zapewniając równomierne rozprowadzenie materiału. Producenci MEGA nie oferują adapterów 4-walcowych ze względu na ich ograniczenia (wąski rozrzut, częste zatykanie, brak możliwości pracy z wapnem), stawiając na uniwersalność.
- Polska firma - lokalny serwis: Produkcja w Polsce zapewnia szybki dostęp do części zamiennych, serwis na terenie całego kraju oraz bezpośredni kontakt z producentem, co umożliwia indywidualną konfigurację.
Metaltech RO20: Nowa generacja
Firma Metaltech wprowadziła na rynek dwuosiowy, 20-tonowy model RO20, który wypełnia lukę w rozrzutnikach przeznaczonych do rozrzucania dużych ilości materiału. Jest to rozrzutnik z podwoziem typu tandem opartym na resorach parabolicznych. Posiada hydraulicznie resorowany dyszel oraz hydraulicznie unoszoną zasuwę. Na dnie skrzyni porusza się przenośnik listwowo-łańcuchowy oparty na czterech łańcuchach górniczych o średnicy 14 mm. Prędkość przenośnika jest ustawiana za pomocą panelu elektrycznego, a w standardzie montowany jest adapter pionowy dwubębnowy.
Waga rozrzutnika dwuosiowego i jej znaczenie
Waga rozrzutnika dwuosiowego to jedno z najważniejszych kryteriów wyboru maszyny, gdyż bezpośrednio wpływa na to, ile obornika można załadować. Lżejszy rozrzutnik pozwala załadować więcej materiału przy tym samym dopuszczalnym ciężarze całkowitym. Rozkład masy na cztery koła zamiast dwa oznacza znacznie mniejszy nacisk jednostkowy na glebę i mniejsze ugniatanie niż w przypadku rozrzutników jednoosiowych.
| Model | Masa własna | Ładowność | Pojemność |
|---|---|---|---|
| MEGA 27 | 7100 kg | 8-20 ton | 27 m³ |
| MEGA 33 | 9800 kg | do 20 ton | 33 m³ |
Wybór rozrzutnika: Dwuosiowy vs. Jednoosiowy vs. Tandem
Głównym dylematem przy zakupie rozrzutnika jest wybór między stabilnością a zwrotnością oraz dopasowanie do specyfiki gospodarstwa i ciągnika. Odpowiedni dobór maszyny zależy od mocy ciągnika i terenu, w jakim się pracuje.
Rozrzutnik dwuosiowy
Jest bezkonkurencyjny pod względem ładowności i stabilności jazdy, co jest kluczowe przy transporcie nawozu na duże odległości i pracy na rozległych polach. Konstrukcja dwuosiowa zapewnia optymalny rozkład nacisków na podłoże, co ma duże znaczenie na terenach grząskich. Skrętna oś przednia gwarantuje bardzo dobre właściwości jezdne i eliminuje zrywanie darni przy zawracaniu. W cofaniu i manewrowaniu może wymagać więcej umiejętności, szczególnie gdy nie ma tylnej osi skrętnej.
Rozrzutnik jednoosiowy
Oferuje niezrównaną zwrotność, idealną do pracy w ciasnych bramach, na uwrociach i na mniejszych, nieregularnych działkach. Jest łatwiejszy w manewrowaniu do tyłu. Wadą polskich jednoosiowych rozrzutników jest ich potencjalna wywrotność ze względu na wąski rozstaw kół, zwłaszcza gdy ładunek przesunie się na tył. Ciągnik z jednoosiowym rozrzutnikiem jest dociążony tylko do momentu, gdy ładunek przesunie się za oś, co może prowadzić do zakopywania się w trudnym terenie. Jeśli jest na wysokich kołach, lżej idzie po polu.
Rozrzutnik typu tandem
To głównie rozrzutniki o większym tonażu, które wymagają mocniejszego ciągnika. Spisują się lepiej w transporcie, gdyż nie mają tendencji do podskakiwania. Jednak po tandemie bez zwrotnej osi przy ostrych nawrotach mogą zostawać bruzdy na polu, co narusza wierzchnią warstwę podłoża i przyspiesza zużycie opon.
Wymagania dotyczące ciągnika
Dobór odpowiedniego ciągnika do rozrzutnika dwuosiowego jest kluczowy dla efektywnej i bezpiecznej pracy. Zależy on od wagi rozrzutnika i jego pojemności:
- MEGA 27 (7100 kg masy własnej): wymaga minimum 100-120 KM.
- MEGA 33 (9800 kg masy własnej): wymaga minimum 120-150 KM.
Waga ciągnika w stosunku do wagi rozrzutnika jest równie ważna. Przykładowo, do ciągnika o mocy około 50 KM i masie własnej 3 ton, rozrzutnik 6-tonowy plus masa rozrzutnika to obciążenie bliskie maksymalnemu uciągowi na asfalcie, a w terenie może być zbyt duże. Zaleca się, aby rozrzutnik 6-tonowy był obsługiwany przez ciągnik o mocy co najmniej 80 KM i masie minimum 4 ton. Zbyt słaby ciągnik będzie się forsować i łatwo zakopywać. Przez pojęcie maszyny przystosowanej do danego ciągnika należy rozumieć, że jest on w stanie z nią pracować praktycznie w każdych warunkach, a nie tylko na suchym i twardym podłożu.
Znaczenie obornika w rolnictwie i terminy nawożenia
Obornik jest doskonałym nawozem naturalnym oraz źródłem składników odżywczych, substancji organicznej - próchnicy, a także korzystnej flory bakteryjnej. Jego stosowanie wspiera zdrowie gleby, zwiększając jej żyzność i poprawiając strukturę, co przynosi długofalowe korzyści dla środowiska i plonów. Równomierne rozprowadzenie nawozu dzięki rozrzutnikowi dwuosiowemu zapewnia optymalne wykorzystanie jego wartości odżywczych, co przekłada się na lepszy wzrost roślin i wydajniejsze uprawy.
Należy pamiętać o tym, że w 2018 roku skrócone zostały terminy nawożenia pól, co jest związane z wejściem w życie „Programu działań mającego na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”, który obowiązuje od lipca 2018 roku. Zgodnie z tym programem tereny niemal całej Polski stały się tzw. OSN-ami (obszarami szczególnie narażonymi).
Cena i wsparcie klienta
Cena rozrzutnika dwuosiowego jest naturalnie wyższa niż modeli jednoosiowych, co wynika bezpośrednio z ich większej ładowności, bardziej skomplikowanej konstrukcji zawieszenia tandemowego oraz często bardziej zaawansowanych adapterów pionowych. To, ile kosztuje rozrzutnik dwuosiowy, zależy przede wszystkim od tonażu (modele 6-8 tonowe będą tańsze niż maszyny 14-18 tonowe), renomy producenta (Pronar, Roltrans) oraz wyposażenia dodatkowego, takiego jak hydrauliczne zasuwy czy systemy precyzyjnego dawkowania.
Producenci często podkreślają znaczenie indywidualnego podejścia do klienta, przydzielając doradców, którzy pomagają w optymalnym wyborze maszyny. Dla gospodarstw o większych potrzebach dostępne są wydajne maszyny 10-tonowe, takie jak Rozrzutnik obornika N250S/5 HELIOS, N250S/51 czy N250S5 BIZON, a także niezawodne rozrzutniki Pronar. Niezależnie od tego, czy potrzebny jest sprawdzony model 8-tonowy, czy potężna maszyna 18-tonowa, zawsze można dobrać sprzęt idealnie dopasowany do indywidualnych potrzeb.
tags: #przednia #belka #rozrzutnik #dwoosiowy