Budowa i zasada działania przekładni kątowej w rozrzutniku obornika 6t

Rozrzutniki obornika, często nazywane również roztrząsaczami, to kluczowe urządzenia stosowane w rolnictwie do dystrybucji nawozu na polach. Ich podstawowa funkcja niewiele się zmieniła na przestrzeni lat, choć sposób napędzania ewoluował od koni do ciągników rolniczych. Współczesne rozrzutniki obornika to jednostki hydrauliczne, napędzane wałem odbioru mocy (WOM). W trakcie pracy, adapter (zespół noży) obraca się, tnąc i rozrzucając nawóz.

Przekładnia jest niezbędna dla poprawnego działania sprzętów wyposażonych w silnik i odbiornik mocy. Rolą tego mechanizmu jest przenoszenie energii wyprodukowanej przez silnik do innych układów w maszynie. Przekładnia kątowa ma budowę zębatą, a jej głównym zadaniem jest dostosowywanie obrotów silnika do potrzeb odbiornika mocy.

Rola przekładni kątowej w rozrzutniku obornika

Przekładnia kątowa rozrzutnika jest jednym z kluczowych elementów układu napędowego maszyny. Odpowiada ona za przeniesienie mocy z wałka odbioru mocy (WOM) ciągnika na elementy robocze rozrzutnika. To właśnie ona zmienia kierunek przekazywanej energii mechanicznej o 90°, umożliwiając napęd adaptera, przenośnika podłogowego lub innych podzespołów odpowiedzialnych za równomierne rozprowadzenie obornika.

Jednocześnie redukuje lub utrzymuje prędkość obrotową, zależnie od wybranego przełożenia. Przekładnie 1:1,5 zwiększają moment o 50% przy niższych obrotach, co jest szczególnie istotne w przypadku ciężkich materiałów.

Budowa przekładni kątowej

Budowa przekładni kątowej jest schematyczna i zazwyczaj składa się z kilku wspólnych modułów, niezależnie od producenta:

• Korpus: Obudowa mechanizmu, często wykonana z aluminium w lżejszych maszynach lub z tworzywa sztucznego wzmocnionego w cięższych.
• Para kół stożkowych: Kluczowe elementy zębate odpowiedzialne za zmianę kierunku momentu obrotowego.
• Łożyska: Zapewniają płynne obracanie się wałów i kół zębatych.
• Uszczelnienia: Chronią wnętrze przekładni przed zanieczyszczeniami, takimi jak kurz, woda i agresywne substancje z obornika.
• Pokrywa serwisowa: Umożliwia dostęp do wnętrza przekładni w celu konserwacji i napraw.

Przekładnia kątowa to instrument złożony z trzech części - wieńca, tarczy oraz piasty. Wymienione elementy połączone są w monolityczną całość, wykonywaną z tego samego materiału. Na zewnątrz przekładnia kątowa posiada ponacinany wieniec, który nadaje jej zębatej formy. Łączy się on z piastą za pomocą tarczy. Wspomniana powyżej piasta jest natomiast niezbędna do osadzenia koła na wale.

Przełożenie a zastosowanie

Przełożenie decyduje, czy przekładnie kątowe w rozrzutnikach postawią na prędkość wału wyrzutowego, czy na jego moment roboczy. Wybór odpowiedniego przełożenia jest kluczowy dla efektywności pracy rozrzutnika:

• Lekkie rozrzutniki (4-6 t): Potrzebują wysokich obrotów, by równomiernie sypać lekki, suchy materiał. Idealnym przykładem jest przekładnia do rozsiewacza MZ15 1:1 - z aluminiowym korpusem, wałkiem Ø 25 mm, rozstawem śrub 80 × 80 mm i nominalnymi 540 obr./min na WOM.
• Ciężkie rozrzutniki (8-14 t): Gdy rozrzutnik waży 8-14 t i nierzadko wyrzuca mokry obornik lub wapno, liczy się przede wszystkim moc na wale. Tutaj lepiej sprawdza się przekładnia kątowa 1:1,5 Ø 25 mm z tworzywowym, lecz wzmocnionym korpusem odpornym na korozję. Redukcja obrotów o ⅓ podnosi moment wyjściowy o 50%, co zmniejsza wrażliwość na przeciążenia i obniża wibracje całego układu napędowego.

Konserwacja i serwis przekładni kątowej

Eksploatacja rozrzutnika obornika odbywa się w warunkach dużego zapylenia, stałego kontaktu z materiałem organicznym i zmiennych obciążeń mechanicznych. Odpowiedni film olejowy chroni zęby i łożyska przed zatarciem (scuffingiem), a skuteczne uszczelniacze zatrzymują mieszankę oleju, wody i pyłu.

Wymiana oleju

• Przeciętna przekładnia MZ80 mieści ok. 0,6 l oleju.
• Pierwszy serwis po 50 godzinach pracy, kolejne co 250 godzin lub raz w sezonie.
• Jeżeli wziernik ma mleczny kolor, olej natychmiast wymień wraz z uszczelnieniem. Zamiast dolewać olej, zamontuj uszczelnienie z podwójną wargą (np. simmering 35×56×12 mm) i od razu wypłucz korpus świeżym olejem 80W-90, aby usunąć kwasowy kondensat.
• W zimie zaleca się przejście na olej 75W-90, a latem dbać, by wskaźnik poziomu wziernika był zawsze w połowie okienka.

Uszczelnienia

• W korpusach aluminiowych stosuje się simmering z wargą przeciwpyłową.
• Dla przekładni z odlewu można użyć zwykłego NBR.

Sygnały ostrzegawcze i naprawy

Dobrze serwisowane przekładnie kątowe w rozrzutnikach mogą przeżyć kilka sezonów, jednak wysyłają sygnały ostrzegawcze na długo przed ostateczną awarią:

• Krótki, metaliczny klik pod pełnym ładunkiem: Oznacza najczęściej wybity luz na kołach stożkowych lub pęknięty ząb. Jeśli ubytek obejmuje ponad 10% powierzchni, wymiana całej jednostki jest tańsza niż regeneracja. W roli zamiennika sprawdzi się przekładnia kątowa podwójna 1:1,5 Agroplast, którą przykręcisz do istniejącego rozstawu 90×90 mm.
• Czarny film na obudowie: Klasyczny objaw zużytego simmeringu.
• Obudowa przekładni przekracza 80°C po godzinie pracy: Powodem bywa niski poziom oleju albo zbyt gęsta lepkość przy niskiej temperaturze otoczenia.
• Wyczuwalne wibracje wału wyrzutowego: Sygnał, że łożysko wejściowe jest już częściowo zatarte. Zdemontuj wałek, a zużyte łożysko zastąp łożyskiem stożkowym 30216 (80×140×28,25 mm). Wymień jednocześnie olej i uszczelniacz, bo opiłki zatartego łożyska potrafią w kilka godzin zniszczyć koła spiralne.
• Wyszczerbione koła zębate na więcej niż 10%: Remont częściowy zwykle mija się z celem - czas i koszt dorównują cenie nowej jednostki.

Należy użyć śrub klasy 8.8 i dokręcić krzyżowo momentem 45 Nm.

Nowoczesne rozrzutniki obornika a przekładnie

Obecnie producenci, zarówno zagraniczni, jak i krajowi, wprowadzają innowacyjne rozwiązania w konstrukcjach rozrzutników obornika. Więksi producenci na rynku europejskim, odpowiadając na potrzeby klientów, sprzedają przekładnie kątowe nawet w dziewięciu rozmiarach. Przy wyborze sprzętu należy zwrócić uwagę, czy wybrana przekładnia kątowa nadaje się do montażu przy posiadanym silniku, a także na jej wydajność i poziom głośności. Regularnie serwisowane przekładnie kątowe w rozrzutnikach potrafią przeżyć trzy komplety łańcuchów podłogowych. Kluczem jest dobór właściwego przełożenia, szczelne simmeringi i olej o lepkości dopasowanej do obciążeń sezonu.

tags: #przekladnia #prostokatna #rozrzutnik #6t