Współczesne maszyny budowlane JCB, takie jak ładowarki teleskopowe czy koparko-ładowarki, oferują operatorom szereg trybów kierowania, które zwiększają ich wszechstronność i manewrowość. Możliwość szybkiego przełączania między trybami, takimi jak kierowanie wszystkimi kołami (circle), tzw. „psi chód” (crab) czy standardowe kierowanie tylko przednimi kołami, jest kluczowa dla efektywnej pracy. Jednakże, systemy te są złożone i mogą ulegać awariom, prowadząc do sytuacji, w której zmiana trybu kierowania staje się niemożliwa. Poniżej przedstawiamy studium przypadku i szczegółową diagnostykę najczęstszych przyczyn takich problemów.
Problemy z Układem Kierowania w JCB - Studium Przypadku
Użytkownik zgłosił problem z układem kierowania w maszynie JCB 527-58 Agri, gdzie skręt kół nie zmienia się przy przełączaniu trybów. Skręt został na pozycji circle. Kontrolki jako takiej nie ma, ale na wyświetlaczu pokazuje, że chce przejść w inny tryb. Dodatkowo, po podłączeniu Texy widać zmianę przełącznika, ale brak jest podglądu na czujniki przy siłownikach.
Dyskutanci zasugerowali, że zmiana trybu kierowania może wymagać, aby obie osie były ustawione na wprost. Jest to istotne, ponieważ gdyby kierowanie zmieniało się w momencie przełączenia, powstałby galimatias w ustawieniu kół. Koła muszą być na wprost, a za ich położenie odpowiadają dwa czujniki zbliżeniowe.
Czujniki Położenia Kół - Kluczowy Element Systemu
W starszych typach maszyn stosowano czujniki 3-przewodowe z kontrolką na nim, co znacznie ułatwiało sprawdzenie ich sprawności. Nowsze rozwiązania, jak te w JCB 527-58 Agri, posiadają czujniki 6-przewodowe, których zasada działania jest bardziej skomplikowana. Bez schematu sprawdzić ich sprawność jest trudno, jednak można wykonać pomiary porównawcze.
W opisywanym przypadku, po pomiarach obydwa czujniki miały takie same parametry. Dopiero po zamianie czujników tył/przód funkcja została przełączona, co wskazywało na uszkodzenie jednego z nich. Finalnie, okazało się, że uszkodzony był tylny czujnik, dlatego nie można było zmienić kierowania na tryb tylko przednimi kołami.
Czujniki te są elementami zbliżeniowymi. Operator nie podkręcał czujników, lecz ustawił koła na wprost i przysunął kawałek metalu do tylnego czujnika, aby "oszukać" sterownik. Musiał zadziałać, bo tylne koła przestały się skręcać, jednak na przedni czujnik brak było reakcji. Ważne jest, że element ruchomy, który sygnalizuje środkowe położenie kół, znajduje się na siłowniku.
Specyfika Czujników Zbliżeniowych w JCB
- Lokalizacja i rola: Czujniki zbliżeniowe znajdują się na przedniej i tylnej osi.
- Funkcja przedniego czujnika: Jeśli przedni czujnik nie działa, nie można załączyć żadnej funkcji kierowania. Talerzyk (element ruchomy) musi przejść nad czujnikiem, aby załączył pożądaną funkcję.
- Funkcja tylnego czujnika: Jest odpowiedzialny za powrót tylnej osi na środek. Bez jego poprawnego działania niemożliwa jest zmiana trybów takich jak „krab” czy „circle” na kierowanie tylko przednimi kołami.
- Typowe uszkodzenia: Czujniki najczęściej ulegają mechanicznemu uszkodzeniu (zostają ścięte, rozbite itp.), ale mogą też ulec awarii elektrycznej.
- Weryfikacja: Sprawny czujnik, gdy zbliży się do niego stalowy przedmiot, powinien posiadać kontrolkę, która zaświeci.
Elektrozawory i Cewki Sterujące
System sterowania trybami kierowania posiada zazwyczaj dwa elektrozawory, na których znajdują się po dwie cewki. Cewki te, w zależności od rocznika maszyny, posiadają w środku zabezpieczenia na diodzie (często tranzilu, czyli diodzie Zenera 2-kierunkowej), które niestety często ulegają zwarciu.
Diagnostyka cewek: Aby sprawdzić cewkę, należy ją wyjąć i podpiąć do niej napięcie z akumulatora, w szereg z żarówką halogenową. Prąd płynący przez sprawną cewkę nie zaświeci żarówki. Dodatkowo, po włożeniu metalowego pręta do cewki, powinien się on przykleić do ścianki.
Diagnostyka zaworu: Sam zawór może być przycięty, skrzywiony, lub mieć uszkodzone oringi, co również uniemożliwia jego prawidłowe działanie.
Moduł Sterujący - Centrum Dowodzenia
Moduł sterujący jest "mózgiem" całego systemu i koordynuje pracę czujników oraz elektrozaworów. Nie da się jednoznacznie określić jego sprawności bez specjalistycznego sprzętu diagnostycznego lub możliwości sprawdzenia go w innej, sprawnej maszynie.
Podczas diagnostyki warto sprawdzić, czy na czujnikach jest odpowiednie napięcie i czy moduł prawidłowo wykrywa ich środkowe położenie.
Rozwiązanie Problemu i Wymiana Części
W przypadku opisanym w studium, po zidentyfikowaniu uszkodzonego tylnego czujnika i jego wymianie na nowy, problem został rozwiązany, a skręt działał poprawnie. Zakupiono oryginalny czujnik, którego koszt z przesyłką wyniósł 530 zł (zamiennik kosztował około 240 zł). Po zamontowaniu i wyregulowaniu, układ kierowania funkcjonował prawidłowo.
Stary czujnik został rozebrany, co pozwoliło na identyfikację oznaczeń na płytce drukowanej, wskazujących miejsca podłączenia masy, plusa oraz wyjścia sygnału.
tags: #przelaczanie #trybu #jazdy #jcb