Przyczepy rolnicze typu HL 80.11 i HW 80.11, pochodzące z NRD, cieszą się niesłabnącą popularnością wśród rolników. Są to solidne sprzęty, zdolne do przewozu ponad 8 ton towaru, choć wielu użytkowników twierdzi, że ich rzeczywista ładowność bywa znacznie większa. Na rynku polskim, w tym w województwie kujawsko-pomorskim, w miejscowościach takich jak Bydgoszcz, Toruń, Grudziądz, Włocławek, Inowrocław, Koronowo czy Sępólno Krajeńskie, regularnie pojawiają się ogłoszenia dotyczące sprzedaży tych maszyn, zarówno w stanie oryginalnym, jak i po gruntownych renowacjach.
Popularność i Charakterystyka Przyczep HL/HW 80.11
Wprowadzenie i zastosowanie
Przyczepy HL 80.11 i HW 80.11 są lubiane przez rolników za ich wytrzymałą konstrukcję, dostępność części zamiennych, stosunkowo lekką konstrukcję oraz przystępne ceny. Maszyny te są doskonałym wyborem dla każdego gospodarstwa, co potwierdza ich obecność w wielu polskich gospodarstwach. Seria HW 80 (podobnie jak HW 60) była przeznaczona do transportu zboża, obornika lub materiałów budowlanych.
Wersje HL i HW: kluczowe różnice
Dla rolników bardziej przydatne bywają wersje HW, które posiadają opony niskociśnieniowe, przystosowane do pracy w polu. Z kolei wersja HL to przyczepa drogowa, wyposażona w ogumienie wysokociśnieniowe, lepiej sprawdzające się w transporcie po drogach. Na rynku wschodnioniemieckim popularna była również przyczepa HW 60.11 o mniejszej nośności, produkowana przez VEB Fahrzeugwerk "Ernst Thälmann" w Lübtheen.
Specyfikacja techniczna i funkcje
- Wszystkie wymienione przyczepy miały zabudowę wywrotki dwustronnej.
- Praktyczne burty można było w krótkim czasie pozbawić górnych elementów bocznych, aby przystosować przyczepę do konkretnego przeznaczenia.
- Dopuszczalna masa użytkowa wersji HL/HW 80 wynosi 8550 kg (wczesne wersje 8 t), a objętość ładunkowa to 11 m3.
- Skrzynię wywrotki można odchylić hydraulicznie z pojazdu ciągnącego. Stronę wywrotu reguluje się za pomocą przełącznika na przyczepie.
- Maksymalny kąt wywrotu wynosi 50 stopni, co zapewnia całkowity rozładunek.
- Przyczepa mogła być wyposażona w wytrzymałą zabudowę typu chopper. Wersja HW 80.11 mogła być wyposażona w korpus SHA 8, produkowany w Kfl Oschatz i BT Hof.
- Kolejną opcją była osłona przestrzeni ładunkowej, zwana we wschodnich Niemczech LRA. Urządzenie to, stworzone w VEB Ausrüstungen ACZ Leipzig, stosowano do nadwozi wywrotek W50, HW60 i HW 80 do transportu towarów wrażliwych na wilgoć, takich jak zboża i nawozy mineralne. Osłonę przestrzeni bagażowej otwiera się i zamyka ręcznie za pomocą dźwigni.
Historia i Pochodzenie Produkcji
Zakłady VEB Kraftfahrzeugwerk "Ernst Grube" Werdau
Produkcję przyczep HW 80.11 oraz HL 80.11 rozpoczęto pod koniec lat 60. w zakładach VEB Kraftfahrzeugwerk "Ernst Grube" Werdau. Zakład ten znajdował się niedaleko większego Zwickau, znanego z produkcji Trabantów. Fabryka powstała w XIX wieku, dokładnie w 1866 roku, założona przez Carla Hermanna Schumanna, który początkowo zajmował się kowalstwem i budową wagonów. W 1898 roku firma została wpisana do rejestru handlowego Werdau jako Sächsische Waggonfabrik Werdau GmbH.
Rozwój i zmiany w produkcji
Od 1928 roku firma w Werdau stała się częścią Linke-Hofmann-Busch (LHB), dużego koncernu, który posiadał główne zakłady we Wrocławiu. LHB w latach 30. było liderem niemieckiego rynku w produkcji ciągników rolniczych, głównie gąsienicowych. W latach 30. LHB sprzedało filię maszyn rolniczych koncernowi Junkers, który powołał spółkę Famo. W czasie wojny, od 1939 roku, firma w Werdau coraz częściej realizowała zamówienia Wehrmachtu, a także posiadała filię w Krakowie (od czerwca 1943 do lipca 1944 roku), gdzie prowadzono naprawy samochodów ciężarowych i przyczep dla armii niemieckiej, wykorzystując pracowników z obozów koncentracyjnych. Po wojnie fabryka w NRD kilkukrotnie zmieniała nazwy i profil działalności, by w latach 50. specjalizować się w produkcji ciężarówek (H6, G5, autobusy H6 B) oraz później ciężarówki W50.
Koniec produkcji w Werdau i dalsze losy
Pod koniec lat 60. w Werdau zrezygnowano z produkcji ciężarówek na rzecz przyczep, zarówno dla pojazdów ciężarowych i osobowych, jak i rolniczych. W 1968 roku rozpoczęto produkcję przyczep HL 80 oraz HW 80, które stały się wielkimi hitami fabryki. Od początku 1984 roku zakład został podłączony do kombinatu IFA, a w tym samym roku linie montażowe opuściła milionowa przyczepa HW/HL 80. W ramach centralnie zarządzanej reorganizacji produkcja przyczep została przeniesiona z Werdau do Oranienburga. 10 lipca 1990 roku firma VEB Kraftfahrzeugwerk „Ernst Grube” Werdau została przekształcona w Fahrzeugwerk Werdau GmbH, a rok później przejęta przez firmę Kögel Fahrzeugwerke AG Ulm. Kögel Werdau GmbH & Co. zbankrutował w 2004 roku, stając się Saxas Nutzfahrzeuge Werdau AG, produkującym przyczepy samochodowe i zabudowy dla wojska.
Rynek Wtórny i Odnowione Egzemplarze
Dostępność przyczep oryginalnych
Na rynku wtórnym w Polsce nadal jest całkiem sporo przyczep oryginalnych, pamiętających czasy NRD. Ich koszt to zazwyczaj około 24 000 - 30 000 zł. Są to maszyny sprawne i szczelne, choć nie zawsze idealne pod względem wyglądu. Wersje zardzewiałe, mogące posłużyć jako materiał do odbudowy, z dobrym podwoziem i słabym nadwoziem, to koszt około 12 000 - 15 000 zł. Problemem w tych przyczepach, podobnie jak w Autosanie, jest korozja burt i podłogi, jednak osie, hamulce, ramy i inne elementy podwozia zazwyczaj są w dobrym stanie.
Remonty i renowacje w Polsce
Wielu rolników, posiadając dobre podwozie, decyduje się na samodzielny remont przyczepy, kupując nowe burty lub odnawiając stare u lokalnych fachowców, a także naprawiając układ hamulcowy i hydrauliczny. Na rynku istnieje spora grupa firm specjalizujących się w kompleksowych remontach przyczep HL/HW 80. Wykonują one nowe zabudowy nadwozia, instalacje elektryczne, montują plandeki, podesty, drabinki, odnawiają układ hamulcowy i hydraulikę. Elementy wymagające odnowienia są piaskowane i lakierowane. Często przyczepy są również wzmacniane, co pozwala im wytrzymać nie tylko 8 ton, ale nawet 10 lub 12 ton towaru.
Rola firm specjalistycznych
- W Niemczech największą i najbardziej znaną firmą przerabiającą stare HW 80.11 i HL 80.11 jest marka Conow. Przedsiębiorstwo Conow Trailerbau powstało w 1990 roku na bazie dostawcy części zamiennych do przyczep HW60 i HW80, a dziś sprzedaje własne wersje enerdowskich przyczep, powstających na podstawie starych konstrukcji. Ich ceny wahają się od około 30 000 - 40 000 zł za najstarsze wersje do ponad 55 000 zł za nowsze i lepsze (np. z trójstronną wywrotką).
- W Polsce jedną z firm specjalizujących się w remontach jest Perfect-Agro z okolic Koluszek. Oferują oni kapitalny remont HW 8011 z wywrotem trójstronnym o ładowności 10 t za 59 000 zł. Wersja 8-tonowa kosztuje 52 000 zł, zaś przyczepa bazująca na HW 60.11 to koszt 45 000 zł.
- Firma Zychar z Biłgoraju oferuje gotowe zabudowy do postawienia na własnym podwoziu. Takie zestawy do HW60 oraz HL/HW 80 kosztują około 24 000 - 26 000 zł, co pozwala na tańszy remont z możliwością wykonania części prac we własnym zakresie lub w lokalnych warsztatach.
Nowe Alternatywy na Rynku Polskim
Jeśli rolnik nie chce remontowanej przyczepy rodem z NRD, CSRS czy PRL, może zdecydować się na produkty nowych polskich fabryk, które są oczywiście droższe o kilkadziesiąt procent. Przykładowo:
- Przyczepa dwuosiowa Metal-Fach T711/1 o ładowności 8 ton, masie 3,8 t, z trójstronnym wywrotem 45 stopni i ogumieniem 385/65 R22,5 kosztuje około 72 000 - 73 000 zł.
- W podobnej cenie (nieco drożej) można znaleźć przyczepę Pronar PT608 o ładowności 8460 kg i wadze 3140 kg.
- Mniej więcej tyle samo (kilkaset złotych taniej) będzie kosztować podobna przyczepa marki Ursus, model D-608 (8-tonowa).
Obecnie sprzedawcy są skłonni oferować spore rabaty, co może obniżyć finalną cenę. Na przykład, w firmie Metal Tech przyczepa DB8 jest oferowana za 69 900 zł.
Zalety i Wady Przyczep HL/HW 80.11
Cenione cechy
Rolnicy bardzo lubią przyczepy serii HL/HW 80, ceniąc je za wytrzymałość oraz dobre komponenty. Plusem jest również niska waga pojazdu wynosząca 3,4 tony, co sprawia, że sprzęt jest stosunkowo lekki.
Wyzwania i rozwiązania dla użytkowników
Dla wielu użytkowników problemem jest brak trzeciej strony wywrotu, co jest często modyfikowane przez producentów nowych zabudów. Istnieją jednak rolnicy, którzy uważają, że legendarna wytrzymałość przyczepy z NRD jest właśnie wynikiem braku trzeciej strony wywrotu. Z wad niektórzy użytkownicy wymieniają także słabe prowadzenie. Przyczepa zawieszona na resorach piórowych, szczególnie załadowana i w zestawie z dwiema przyczepami, ma tendencję do "wariowania" na drodze, zwłaszcza przy prędkościach powyżej 25-30 km/h. Użytkownicy tych przyczep zalecają wyposażenie ich w odbojniki przy resorach, aby zniwelować ten efekt. Pomocne mogą być także nowe opony i felgi. Kiedyś używano opon 12.00-20/16 PR w wersji HL 80.11 oraz 16-20 w wersji HW 80.11, a obecnie użytkownicy polecają tzw. "balonówki".