Nowoczesne siewniki punktowe doskonale wpisują się w koncepcję rolnictwa precyzyjnego, co jest możliwe dzięki wykorzystaniu systemu GPS wspartego elektrycznymi napędami sekcji wysiewających. Takie rozwiązanie umożliwia płynną regulację prędkości obrotowej tarcz wysiewających - za pośrednictwem terminala w ciągniku - co z kolei pozwala na korygowanie obsady roślin dla każdej sekcji oddzielnie, przy wykorzystaniu map zasobności gleby.
W poniższym tekście skupimy się na najnowocześniejszych rozwiązaniach stosowanych w siewnikach punktowych z pneumatycznym (nadciśnieniowym) systemem wysiewu, które z racji wielu zalet są znacznie popularniejsze od tych mechanicznych. Zastosowana w tych pierwszych różnica ciśnień w procesie pojedynkowania i strumień powietrza zapewniają niezakłóconą wstrząsami i nachyleniami pola pracę, a dzięki temu wysoką precyzję w umieszczaniu nasion w glebie.
Historia i innowacje w siewnikach punktowych
Firma Väderstad, wprowadzając w 2011 roku na rynek siewniki punktowe Tempo, wyznaczyła nowe standardy w zakresie precyzyjnego siewu. Maszyny te zapewniają wysoką precyzję połączoną z gwarancją wyrównanych wschodów przy dwukrotnie wyższej prędkości w porównaniu z siewem przy użyciu tradycyjnych maszyn tego typu. Domykanie bruzdy nasiennej w siewnikach precyzyjnych firmy Väderstad może być realizowane przez kilka rozwiązań, w tym koła domykające o szerokości 25 lub 50 mm z łatwą regulacją siły docisku.
To, co wyróżnia siewniki punktowe serii Tempo, to aparat dozujący z technologią PowerShoot, która wykorzystuje nadciśnienie powietrza do utrzymania pełnej kontroli nad nasionami - od momentu opuszczenia tarczy dozującej aż do gleby.
Modele i wyposażenie siewników punktowych
W szerokiej ofercie siewników precyzyjnych szwedzkiego producenta, firmy Väderstad, znajdziemy m.in. maszyny Tempo T. Są one zawieszane na TUZ ciągnika i mają sześć lub siedem sekcji wysiewających, a w wyposażeniu dodatkowym jest system wysiewu nawozu. Tempo T doskonale spisze się także w systemach uprawy bezorkowej. Za pomocą siewnika Tempo T można wysiać kukurydzę w 6 rzędach przy rozstawie wynoszącym 75 cm, słonecznik albo soję w 7 rzędach przy rozstawie 60 cm czy rzepak w 6 rzędach przy rozstawie wynoszącej 45 cm.
Ponadto zastosowanie układów dozujących wyposażonych w niezależne napędy elektryczne umożliwia wyłączanie poszczególnych sekcji wysiewających. Dzięki temu można zaoszczędzić nasiona, a tym samym zmniejszyć nakłady na polach o nieregularnych kształtach. W wyposażeniu dodatkowym tego siewnika jest mocowany zbiornik nawozowy o pojemności 1200 l i talerzowe redlice nawozowe. W maszynie Tempo T można zastosować zestaw do wysiewu mikrogranulatu, do małych nasion, kopiujące talerze czyszczące rzędy, różne koła domykające bruzdę, a za nadzór odpowiada układ sterowania Väderstad E-Control oparty na tablecie iPad. Ten ostatni bezprzewodowo dostarcza informacje o każdym ziarniaku przemieszczającym się od układu dozującego do bruzdy nasiennej. Ponadto dzięki niemu można uzyskać dane odnośnie do jakości siewu, pominięć, podwójnego wysiewu, odległości w rzędzie i dawki.
Przykładowo, siewnik Väderstad Tempo T6 do siewu kukurydzy, z zestawem do małych nasion (rzepak), kołami domykającymi z bieżnikiem 50 mm, kopiującymi talerzami czyszczącymi, wysiewem nawozu i mikrogranulatu oraz z układem sterowania E-Control kosztuje około 340 tys. złotych.
Siewniki punktowe Kverneland
Siewnik Kverneland Optima F z ramą składaną hydraulicznie, o szerokości 6 m, wyposażony jest w sekcje wysiewające SX (do szybkiej pracy, zapewniające wysoką wydajność i dużą wytrzymałość), w możliwych rozstawach 45-80 cm. Jego rama może być wyposażona w 8 rzędów dla kukurydzy lub 12 rzędów dla łączonego zastosowania w burakach cukrowych, rzepaku, kukurydzy, słoneczniku lub soi.
Najważniejsze w tej maszynie jest elektryczny napęd sekcji e-drive II - każda sekcja wysiewająca jest napędzana indywidualnie przy pomocy silnika elektrycznego, co pozwala na pełną kontrolę, indywidualne płynne regulacje oraz monitoring procesu siewu z poziomu kabiny ciągnika. Siewnik punktowy Optima F z sekcjami siewnymi SX i ramą składaną hydraulicznie w wersji 8-rzędowej do wysiewu kukurydzy może współpracować z wieloma rozwiązaniami rolnictwa precyzyjnego, w tym z aplikacjami Geocontrol, Geoseed i Geoforce. Maszyna jest także w pełni kompatybilna z Isobus i gotowa do pracy z aplikacjami Geocontrol (automatyczne sterowanie sekcjami, zmienne dawkowanie, dokumentacja i inteligentne rejestrowanie granic), Geoseed (dwuwymiarowa kontrola pozwalająca na siew równoległy oraz równoległoboczny) i Geoforce - automatyczna stała kontrola ciśnienia zapewniająca optymalne umieszczenie nasion na tej samej głębokości, co powoduje równomierne wschody.
Ponadto wyposażenie siewnika w komunikację Kverneland Sync gwarantuje transfer danych w czasie rzeczywistym do platformy IsoMatch FarmCentre i Kverneland ServiceCentre celem pełnej kontroli i dokumentacji prac polowych. Siewnik Kvernelanda może być również wyposażony w system punktowego wysiewu nawozu Pudama, który zapewnia zwiększenie wydajności stosowania nawozu startowego za sprawą precyzyjnego umieszczenia odpowiedniej ilości składników odżywczych w miejscu, w którym korzenie roślin mogą do nich dotrzeć jak najszybciej, co skutkuje niepobieraniem nawozu przez chwasty i oszczędnością samego materiału. Model Optima TFprofi e-drive SX z systemem Pudama kosztuje około 402,45 tys. złotych.
Siewniki punktowe Kuhn
Siewniki punktowe Kosma dołączają do modeli Maxima 3 oraz Planter 3 - sytuując się pomiędzy nimi - i rozszerzają tym samym ofertę firmy Kuhn o urządzenia umożliwiające stosowanie słabszych i lżejszych ciągników, ale oferując wciąż możliwość siewu na glebie przygotowanej w sposób konwencjonalny lub uproszczony, z prędkością roboczą od 4 do 8 km/h. Francuski pneumatyk do kukurydzy Kuhn Kosma TIe to bardzo bogate i komfortowe wyposażenie w kompaktowym rozmiarze.
Zmniejszone zapotrzebowanie na moc uzyskano za sprawą opracowania lżejszej sekcji wysiewającej ważącej 95 kg, co w porównaniu z siewnikiem Maxima 3 oznacza zmniejszenie jej wagi o 25 kg. Dodatkowo specjalnie zaprojektowane podwozie modelu Kosma zapewnia zwiększenie udźwigu od 20 do 30 proc. - w porównaniu z podwoziem Maxima 3 z równoważnym wyposażeniem - dzięki przybliżeniu środka ciężkości do traktora. Sekcja Kosma jest wyposażona w skuteczny system kontroli głębokości - w zakresie od 1 do 9 cm w krokach co 0,5 cm, który umożliwia dodanie dodatkowych 12,5 lub 25 kg dla doskonałego utrzymywania w glebie przy maksymalnym nacisku na podłoże wynoszącym 120 kg.
W modelu tym zastosowany został rozdzielacz z modelu Maxima 3, znany i ceniony przez rolników ze względu na wysoką precyzję i wszechstronność rodzajów nasion. Wydajność i precyzja to także tarcza wysiewająca (selektor nasion) o bardzo dużej średnicy 262 mm, która zapewnia doskonałe prowadzenie selekcji. Dodatkowo do wyboru jest prosty i wytrzymały mechaniczny lub elektryczny napęd sekcji wysiewających. Ten pierwszy wyposażony jest w łańcuch pojedynczy, który zapewnia bardzo dobre przenoszenie, umożliwiające w szczególności zapewnienie odpowiedniego rozstawu sadzonek buraków wynoszącego 45-50 cm. Aby zaoszczędzić czas i zapewnić komfort podczas siewu, zastosowano łączność Isobus, która znacznie upraszcza obsługę francuskiej maszyny i umożliwia automatyczne wytyczanie rzędów przez wspomniany GPS - celem uniknięcia krzyżowania się wierzchołków i uzyskania lepszych plonów (średni wzrost o 3 proc.).
Siewnik Kuhn Kosma oferowany jest w wersjach M, TS, TD, TI i TIM z prostymi oraz teleskopowymi ramami oraz R z lekką, składaną ramą. Liczba sekcji to wiele konfiguracji w zakresie od 4 do 12. Może być wyposażona w zbiornik nawozu o pojemności 2 x 260, 950 lub 1350 (w wersji TD) litrów do spółki z tarczowymi aplikatorami glebowymi typu non-stop. Najwęższy model jest dostępny w wersji szerokości roboczej 3 m z 4-6 sekcjami wysiewającymi, a najszerszy 6-metrowy (sztywny lub składany) z dwunastoma sekcjami, które można swobodnie przemieszczać na ramie nośnej. Ponadto niemieckie maszyny można wyposażyć w dozownik nawozu FertiSpot (o pojemności od 950 do 2200 l) z redlicami talerzowymi FerTeC Twin, który zapewnia oszczędność nawozu do 25 proc. przy tym samym poziomie plonów.
Siewniki punktowe Toscano
W ubiegłym roku w gospodarstwie 0,75 ha żyta hybrydowego zostało zasiane ośmiorzędowym siewnikiem tureckiej marki Toscano. Może on siać w rozstawach wynoszących od 45 do 75 cm. Maszyna gwarantuje także doglebowy wysiew nawozu dzięki zamontowanej skrzyni na granulat, która może pomieścić 1250 l. Posiada również 12-stopniową regulację zrzutu ziarna i koła typu V ze sprężyną.
TOSCANO - 6M DISC HARROW on the Green Field
Marek Bielaszewski z Pogorzelicy w woj. zachodniopomorskim opowiada o swoich doświadczeniach: „Siew został przeprowadzony 15 września. Plantacja żyta była prowadzona technologią ochrony i nawożenia, jaką wykorzystuję w gospodarstwie. Przedplonem był owies. Wykonałem orkę na głębokość 30 cm. Zastosowane zostało żyto hybrydowe KWS Jethro. Nie brakowało wilgoci w trakcie siewu, więc wschody przebiegały optymalnie. Żyto zostało zasiane w rozstawach 45 cm na głębokość około 2-2,5 cm. Przed siewem działkę nawiozłem obornikiem. Siew przyniósł oszczędności materiału siewnego. Nasiona zostały wysiane w ilości przeszło 30 kg/ha, czyli o połowę mniej niż wynosi norma”.
Gospodarstwo Marka Bielaszewskiego specjalizuje się w hodowli bydła i produkcji mleka. Test siewu punktowego został przeprowadzony we współpracy z firmą Kalchem, autoryzowanym przedstawicielem tureckiej marki, która od 2022 r. sprzedała w Polsce kilkadziesiąt urządzeń. „Przed siewem została wykonana orka, która spowodowała, że chwasty nie występowały. Zabieg herbicydowy został wykonany dopiero wiosną. Pewien problem stanowiła pogoda, ponieważ występowały niskie temperatury, które powodowały, że było zbyt zimno, aby przeprowadzić zabieg oprysku. Musiałem odpowiednio poczekać na moment, kiedy temperatura wzrosła na tyle, że możliwe było wykonanie skutecznego oprysku. Udało się jednak to zrobić i plantacja była wolna od chwastów przez niemal cały okres wegetacji. Dopiero intensywne deszcze, które wystąpiły na przełomie lipca i sierpnia, spowodowały wystąpienie wtórnego zachwaszczenia. W tym roku żniwa były przez deszczową pogodę opóźnione o około miesiąc. Zbiór żyta odbył się więc dopiero w połowie sierpnia. Plantacja przez całą wiosnę pięknie wyglądała. Dopiero przed zbiorem pojawił się problem z chwastami. Żyto też dobrze rosło jesienią” - dodaje rolnik.
Marek Bielaszewski, wspólnie z siostrą Martą i bratem Jarosławem, gospodaruje obecnie na areale około 900 ha wraz z gruntami dzierżawionymi, uprawiając pszenicę ozimą (ok. 250 ha), rzepak ozimy (ok. 250 ha), kukurydzę (ok. 200 ha), jęczmień ozimy, groch, słonecznik i żyto. „Udało mi się dobrze wstrzelić w dynamiczny rozwój uprawy kukurydzy w Zachodniopomorskiem. W mojej okolicy uprawia się dużo kukurydzy na biogaz” - mówi Bielaszewski. Pierwszym siewnikiem do siewu tej ciepłolubnej rośliny był sześciorzędowy Väderstad Tempo T6, obecnie zastępuje go model Tempo TPV 12 z frontowym zbiornikiem nawozu. Zdaniem rolnika to bardzo uniwersalna maszyna, którą w rozstawie sekcji 45 cm sieje buraki, słonecznik i rzepak. W tej konfiguracji siewnik ma 12 sekcji.
Siewniki punktowe Monosem
Firma Monosem oferuje cztery różne modele siewników pneumatycznych, z których każdy posiada swoją specyfikę. Siewniki elektryczne mogą być siewnikami pneumatycznymi lub mechanicznymi. W Monosem opracowano siewnik elektryczny o nazwie ValoTerra. Ten wysokowydajny sprzęt umożliwia wysiew wielu rodzajów ziarna, takiego jak kukurydza, buraki, słonecznik, a nawet soja. W Monosem oferują siewniki punktowe każdego rodzaju. Produkty Monosem są wytwarzane z wysokiej jakości materiałów i charakteryzują się trwałością.
Zasada działania siewnika punktowego
Siewnik punktowy to uniwersalne narzędzie rolnicze przeznaczone do punktowego wysiewu nasion wielu rodzajów roślin. Umożliwia precyzyjne dopasowanie wysiewu do określonych parametrów, a na dodatek jest bardzo prosty w obsłudze i konserwacji. Jest to maszyna rolnicza, która pozwala na uzyskanie jednorodnego wielkościowo plonu, przy jak najlepszym wykorzystaniu powierzchni uprawy. Służy do punktowego wysiewu nasion marchwi, pietruszki, cebuli, buraków, rzepaku i wielu innych warzyw. Nie jest konieczne ich otoczkowanie, jednakże wymagana jest wcześniejsza kalibracja.
Siewnik punktowy umożliwia siew jednorzędowy, dwurzędowy, a nawet trzyrzędowy. Sprawdza się zarówno na powierzchni płaskiej, jak i na redlinach. Uprawa ziemi dzięki tej maszynie rolniczej jest niezwykle prosta. Istnieje możliwość dopasowania wysiewu do rozstawu rzędów, a także głębokości siania. Większość tego typu urządzeń wyposażona jest w specjalny zestaw do kontroli wysiewu, który umożliwia określenie takich parametrów jak odległość nasion w rzędzie, a nawet ilość wysiewanych nasion na jeden hektar powierzchni uprawnej. Dzięki temu uprawa roślin jest o wiele bardziej ekonomiczna.
Wyposażenie standardowe i dodatkowe
W standardowym wyposażeniu tej maszyny rolniczej znajduje się: belka (od 2 do 3 m), redlica siewnika (jeden rodzaj do każdej sekcji), dwie taśmy do wysiewu nasion (jedna do nasion drobniejszych, druga do grubszych), tylne koło zagniatające wykonane ze stali nierdzewnej albo z siatki perforowanej, zagarniacz siewnika (wyposażony w zęby proste lub niwelujące) oraz mechaniczne znaczniki rzędów. Istnieje możliwość połączenia siewnika z maszyną do formowania redlin oraz z glebogryzarką, co sprawia, że maszyna jest jeszcze bardziej funkcjonalna. Wszystkie elementy siewnika punktowego stanowią bardzo trwałą konstrukcję. Wykonuje się je ze stali nierdzewnej, stopu aluminium oraz mosiądzu. Dodatkowo w niektórych modelach montuje się systemy elektronicznej kontroli wysiewu. Dzięki temu możliwe jest określenie ilości wysiewanych nasion. Elementy napędowe siewnika wyposażone są w łożyska toczne, które zapewniają optymalną pracę maszyny przez długie lata.
Eksploatacja i części zamienne
Dzięki prostej konstrukcji, siewnik punktowy nie sprawia większych problemów podczas eksploatacji. Niektóre części z biegiem czasu ulegają jednak zużyciu. Warto wówczas pomyśleć o zakupie części zamiennych. Ceny oryginalnych części do siewnika są dość wysokie, a niemal każdy internetowy sklep rolniczy posiada w swojej ofercie szeroki wybór zamienników. Przygotowując siewnik do prac polowych po zimowej przerwie, warto przyjrzeć się stopniowi zużycia poszczególnych części. Producenci zamienników oferują elementy kompatybilne z siewnikami produkcji polskiej, jak i zagranicznej. Wśród nich znajdują się koła zębate, łańcuchowe, lejki, aparaty wysiewające, czubki redlic, palce zagarniające do siewników i wiele innych. Sprawny siewnik punktowy jest gwarancją nieprzerwanego przebiegu prac polowych i wysokiej jakości plonów. Warto zadbać o jego stan techniczny. Dzięki zastosowaniu części zamiennych, naprawa siewnika wcale nie musi być kosztowna.
Zalety nowoczesnych siewników punktowych
Uzyskanie wysokich plonów takich roślin jak buraki cukrowe, kukurydza, soja czy słonecznik to zasługa nowoczesnych rozwiązań technicznych, jakie stosuje się w siewnikach punktowych. Te, aby sprostać wymaganiom obecnych czasów, musiały przejść modernizację. Dominująca na rynku gama siewników punktowych to maszyny z mechanicznymi napędami aparatów wysiewających, w dużej mierze dostępne z pneumatycznym systemem podaży nasion do gleby. Siewniki wpisujące się w koncepcję rolnictwa precyzyjnego są bardziej zaawansowane techniczne.
Wyróżnia je elektryczny napęd zespołów wysiewających, który wyeliminował z konstrukcji siewników napędy mechaniczne. Silniki elektryczne są wbudowane w wodoszczelną osłonę, która chroni je przed uderzeniami mechanicznymi oraz pyłem. Elektryczny napęd gwarantuje stałe obroty tarcz, dopasowane do prędkości jazdy agregatu. W ten sposób wyeliminowano problem poślizgu kół napędowych. Silniki elektryczne są sterowane za pomocą terminala znajdującego się w kabinie ciągnika. Dzięki temu operator bez wychodzenia z traktora może sterować procesem siewu i kontrolować jego przebieg.
Rozwiązanie oferuje dwie możliwości, które rewolucjonizują tradycyjny siew punktowy:
- Zmiana prędkości tarcz w aparatach wysiewających: można z poziomu kabiny operatora w trakcie pracy zmieniać odległość pomiędzy nasionami w rzędzie, a tym samym obsadę wysiewu nasion na m2 (na 1 ha). W ten sposób można dopasować obsadę roślin (dawkę wysiewu) do warunków poszczególnych stref na polu.
- Zmienne dawki nasion: siewniki wyposażone w elektryczny napęd aparatów wysiewających mogą aplikować zmienne dawki nasion na podstawie map aplikacyjnych.
Innowacyjne funkcje i systemy
Zmienna prędkość tarcz w poszczególnych sekcjach wysiewających umożliwia uzyskanie naprzemiennego wysiewu nasion w dwóch rzędach (tzw. efekt trójkąta). Jak podają producenci siewników, system siewu naprzemiennego zapewnia każdej roślinie więcej powierzchni dla wzrostu niż konwencjonalny system rzędowy. Inną funkcją, jaką oferuje elektryczny napęd tarcz wysiewających, jest Section Control, czyli automatyczne wyłączanie pracy aparatów w poszczególnych sekcjach w momencie, kiedy dana sekcja wyjeżdża poza granicę działki lub wjeżdża na obszar już zasiany. Poszczególne sekcje są automatycznie załączane, gdy tylko znajdą się na obszarze przeznaczonym do zasiania.
Innowacyjne siewniki wyposażone są w układ elektronicznego sterowania, który umożliwia obsługę maszyny z poziomu kabiny operatora. Duże możliwości oferuje standard wymiany danych ISOBUS, który staje się standardem w nowoczesnych maszynach. Stąd też terminale obsługujące siewniki ze standardem ISOBUS dysponują rozbudowanymi funkcjami, pełniąc zarazem rolę klasycznych tabletów. Poza ustawieniami parametrów maszyny terminal pokładowy zapamiętuje wysianą ilość materiału siewnego i nawozu (dotyczy wersji maszyn z siewnikami nawozowymi), wielkość obsianej powierzchni, czas pracy oraz oblicza przeciętną wydajność w ciągu godziny. Punktowe siewniki wyposażone w sterowanie elektroniczne, elektryczny napęd tarcz wysiewających i różnego rodzaju czujniki mogą wpisywać się w koncepcję dwukierunkowej wymiany danych wymaganej w programie dofinansowania zakupu maszyn i urządzeń dla Rolnictwa 4.0. Mianowicie z pracujących na polu siewników punktowych do biura drogą bezprzewodową mogą spływać dane telemetryczne dotyczące pracy tych maszyn, jak np. ilość wysianych nasion, wydajność, czas pracy, dzięki czemu można kontrolować przebieg siewu.
Zaawansowane technicznie siewniki punktowe umożliwiają siew nasion w zmiennej dawce (obsadzie na m2). Polega ona na dostosowaniu dawki nasion do danej strefy pola w zależności od różnych czynników, takich jak zasobność gleby w składniki odżywcze czy zdolność gleby do magazynowania wody. Technologia zmiennych dawek siewu (VRS - Variable Rate Seeding) wymaga zastosowania precyzyjnej nawigacji GPS, ale również dodatkowych zasobów informacji, jakie dostarczają narzędzia cyfrowe. Przede wszystkim podstawowym krokiem w technologii VRS jest identyfikacja stref pola o różnej produktywności. Strefy pola różniące się plonowaniem można identyfikować na podstawie map plonów sporządzanych dzięki czujnikom plonu montowanym na kombajnach i sieczkarniach. Wiarygodny wynik daje naniesienie na siebie map plonów sporządzonych na tym samym polu w różnych latach. Innym źródłem danych jest teledetekcja satelitarna. Informatyczne narzędzia umożliwiające analizę obrazu pozwalają na wyznaczenie wskaźników wegetacji roślin, a tym samym identyfikację stref pola. Istotny zasób informacji na potrzeby technologii VRS dostarczają badania przewodnictwa elektrycznego gleby.
