Znaczenie Prawidłowego Ustawienia Kąta Wtrysku
Ursus C-330 to jeden z najbardziej rozpoznawalnych ciągników rolniczych w Polsce. Prosta konstrukcja, dwucylindrowy silnik wysokoprężny oraz mechaniczna pompa wtryskowa sprawiają, że maszyna ta do dziś jest eksploatowana w wielu gospodarstwach. Wtrysk paliwa jest kluczowym elementem silnika spalinowego, który wpływa na jego wydajność i osiągi. W przypadku ciągnika rolniczego C-330, właściwe ustawienie kąta wtrysku jest niezwykle istotne.
Z czasem pojawia się potrzeba poprawy reakcji silnika na obciążenie lub nieco lepszej dynamiki w cięższych pracach polowych. Bardzo często poprawę odczuwalnej mocy uzyskuje się nie przez realne zwiększenie ilości paliwa, lecz przez prawidłowe ustawienie początku wtrysku. W zakresie normalnej pracy silnika kąt początku wtrysku wynosi 30°.
Problemy takie jak mocne kopcenie na czarno, zwłaszcza po remoncie silnika czy wymianie końcówek wtrysków, często wskazują na nieprawidłowe ustawienie kąta wtrysku. Użytkownicy zgłaszają również, że ciągnik nie pracował poprawnie, gdy próbowano ustawiać pompę według instrukcji/otworów. Regulacja początku wtrysku jest możliwa na kole napędowym pompy wtryskowej, a zakres regulacji jest całkiem spory.
Podstawy Układu Wtryskowego Ursusa C-330
Silnik w C-330 wykorzystuje klasyczny układ zasilania oparty na mechanicznej pompie wtryskowej oraz wtryskiwaczach o stałych parametrach. Ilość paliwa podawana do cylindrów zależy od położenia elementów pompy oraz pracy regulatora obrotów. Najważniejszym elementem decydującym o ilości paliwa jest pompa wtryskowa. Mechaniczny regulator obrotów ogranicza maksymalną ilość paliwa przy wysokich obrotach, jego zadaniem jest ochrona silnika przed przeciążeniem.
Warto również wziąć pod uwagę zużycie krzywki pompy wtryskowej. Zużyte lub źle rozpylające wtryskiwacze potrafią znacząco ograniczyć ilość paliwa trafiającego do komory spalania. Regeneracja wtryskiwaczy lub ich prawidłowe ustawienie często daje lepszy efekt niż jakakolwiek próba "podkręcania" pompy. Zatkane filtry paliwa, zabrudzony odstojnik lub nieszczelne przewody ograniczają ilość paliwa docierającego do pompy.
Jeśli Ursus C-330 jest wykorzystywany do cięższych prac i brakuje mu siły, najlepszym rozwiązaniem jest kompleksowa regulacja układu paliwowego, sprawdzenie wtryskiwaczy oraz ustawienie kąta wtrysku. Początek wtrysku paliwa ustawiamy tylko dla 1. cylindra, patrząc od przodu silnika.
Rozbieżności w Oznaczeniach i Pomiarach Kąta Wtrysku
W kole zamachowym, o ile pamiętamy, są dwa otwory. Jeden to początek wtrysku, czyli te 30° (około 10 mm przed GMP), a drugi oznacza Górne Martwe Położenie (GMP) tłoka. Jednak praktyczne obserwacje użytkowników wykazały rozbieżności: gdy silnik jest ustawiony na pierwszym otworze, tłok jest około 3-5 mm przed GMP (od początku tulei), a nie deklarowane 10 mm (czyli 30°).
Ustawienie wału korbowego „na kołek” w kole zamachowym to rzeczywiste 20°/4.5 mm przed GMP. Wynika to z faktu, iż dla ułatwienia obsługi i wyeliminowania pomyłek przewidziano ustawianie początku wtrysku przy ustawieniu dźwigni gazu na dawkę rozruchową (pełen „gaz”). Tłoczek sekcji pompy wtryskowej posiada nacięcie od góry, opóźniające początek wtrysku przy ustawieniu listwy powyżej dawki maksymalnej. Opóźnienie to ma wartość 10°, co zostało uwzględnione przesunięciem otworu na kole zamachowym.
Opóźnianie początku wtrysku pozwala łatwiej uruchomić zimny silnik, ponieważ ciśnienie sprężania w cylindrze i temperatura w punkcie 20° przed GMP jest wyższe niż przy 30° przed GMP. W silnikach C-330 z pierwszych lat produkcji, tj. z pompą wtryskową od C-328, koła zamachowe są inne.
Długość korbowodu (od osi do osi) jest kluczowa do precyzyjnego przeliczania stopni na milimetry przed GMP. Udało się zmierzyć korbowód, odległość pomiędzy osiami wyszła mi 216 mm. Nie jest więc tak, że otwór w kole ma zawsze wskazywać jedną odległość tłoka przed GMP 30°, czyli te 4.5 mm.
Metody Pomiaru Położenia Tłoka
Aby dokładnie sprawdzić położenie tłoka, można mierzyć poprzez oparcie grzybka zaworu o denko tłoka. Aby było to wygodniejsze, trzeba rozpiąć zawór na zamontowanej głowicy, wyjąć sprężynę, a trzonek zaworu zabezpieczyć przed spadnięciem do cylindra. Taką operację lepiej, aby zrobił doświadczony mechanik. Inaczej trzeba mierzyć przy naciskaniu na zawór i mierząc np. wysokość od płaszczyzny głowicy do talerzyka sprężyny, co jest bardziej uciążliwe.
Ważne jest, aby pamiętać, że początek wtrysku paliwa powinien nastąpić przed GMP podczas suwu sprężania.
Jak właściwie działa silnik Diesla? (Animacja)
Szczegółowa Procedura Ustawiania Początku Wtrysku
Początek tłoczenia paliwa ustawiamy każdorazowo przy zakładaniu pompy wtryskowej na silnik. Pompę wtryskową należy ustawić tak, aby ząbek na kołnierzu pompy pokrywał się z rysą na obudowie rozrządu, do której jest mocowana pompa. Koło zębate pompy wraz z piastą umocować na wałku pompy tak, aby znak "0" na wieńcu koła zębatego pośredniego.
Przygotowanie i narzędzia
- Przygotuj kapilarę (przezroczystą rurkę). Można ją wykonać ze starego przewodu wysokiego ciśnienia, kawałka wężyka i wkładu z długopisu.
- Upewnij się, że masz kołek ustalający lub odpowiedni zamiennik.
- Luzowanie trzech śrub na kole zębatym pompy wtryskowej jest niezbędne do regulacji.
- Gaz powinien być wciśnięty do spodu, co oznacza ustawienie pompy wtryskowej na podanie dawki rozruchowej.
Krok po kroku: Ustawienie na 1. cylindrze
Prosty sposób regulacji:
- Ustaw pierwszy tłok 24° przed GMP (lub na pierwszym otworze w kole zamachowym).
- Odkręć przewód wysokiego ciśnienia 1. cylindra od pompy i zamontuj w jego miejsce kapilarę.
- Włącz odprężnik i odpowietrz układ do pompy wtryskowej włącznie.
- Ustaw pompę wtryskową na podanie dawki rozruchowej (pełen gaz).
- Wykręć kołek ustalający znajdujący się z prawej strony obudowy koła zamachowego.
- Włóż kołek ustalający nienagwintowanym końcem w otwór, z którego go wykręciłeś.
- Kręć wałem korbowym (za pomocą korby) zgodnie z pracą silnika, aż do ukazania się paliwa w rurce (kapilarze).
- Dociskając kołek do koła zamachowego, kręć dalej, aż wpadnie w pierwszy z otworów na kole zamachowym.
- Jeżeli chcesz upewnić się, że kołek tkwi w pierwszym, a nie drugim otworze, musisz go wysunąć z otworu i obracać dalej w prawo wałem korbowym. Po niewielkim obrocie kołek powinien utknąć w drugim otworze, oznaczającym GMP tłoka 1. cylindra.
- Po wykonaniu tych czynności wyjmij kołek, obróć wałem korbowym w lewo, aby trafił w otwór oznaczający początek wtrysku paliwa dla 1. cylindra.
- Nie wyjmując kołka ustalającego z otworu w kole zamachowym, poluzuj kluczem trzy śruby mocujące koło zębate napędu pompy wtryskowej do piasty i pokręć kluczem wałek pompy wtryskowej w prawo, aż do chwili drgnięcia poziomu paliwa w kapilarze.
- Następnie, starając się nie poruszyć wałkiem pompy w tym położeniu, dociągnij trzy śruby mocujące koło zębate napędu pompy do piasty koła (rysa ze znakiem "0" na piaście powinna znaleźć się w środku otworu w kole zębatym napędu pompy).
- Po wyjęciu kołka ustalającego z otworu w kole zamachowym, należy jeszcze raz sprawdzić, czy początek wtrysku paliwa został ustawiony właściwie. Początek wtrysku paliwa jest ustawiony właściwie, jeżeli przy obracaniu wałem korbowym dociskany kołek wskoczy w pierwszy otwór na kole zamachowym przy jednoczesnym drgnięciu paliwa w kapilarze.
- Po wykonaniu tych wszystkich czynności należy wkręcić kołek ustalający w obudowę sprzęgła i koła zamachowego.
- Następnie załóż przewody paliwowe.
Gdy nie posiadasz kołka ustalającego, możesz posłużyć się np. wiertłem o odpowiedniej średnicy, aby zablokować koło zamachowe w odpowiednim punkcie.
Rozwiązywanie Problemów i Dodatkowe Wskazówki
W przypadku problemów, takich jak czarny dym, nawet po remoncie silnika i wymianie końcówek wtrysków, warto sprawdzić również inne aspekty. Jeśli ciągnik dymi na biało podczas odpalania, należy skontrolować ciśnienie sprężania, stan zaworów oraz sprawność świec żarowych.
Jeden z użytkowników znalazł rozwiązanie, przestawiając koło pompy o jeden ząbek, co pozwoliło ustawić początek wtrysku na pierwszy kołek i zwiększyć zakres regulacji na "fasolkach". Jeśli występują problemy z drastycznie różnym kątem początków wtrysku między cylindrami, należy rozważyć zużycie krzywek pompy wtryskowej. Pamiętaj, aby regularnie sprawdzać i regulować kąt wtrysku, aby zapewnić optymalne działanie silnika.