Wysoka użyteczność ciągników rolniczych wynika z możliwości podłączania do nich szerokiej gamy sprzętu transportowego, uprawowego i służącego do obsługi zielonek oraz hodowli zwierzęcej, a także wykonywania prac gospodarczych. Mechanizmem, który ułatwia podczepianie różnych urządzeń, jest trzypunktowy układ zawieszenia, określany także skrótem TUZ.
Czym jest Trzypunktowy Układ Zawieszenia (TUZ)?
TUZ to, innymi słowy, Trzypunktowy Układ Zawieszenia. Jest on zainstalowany zarówno w tylnej, jak i (opcjonalnie) przedniej części ciągnika i pozwala na obsługę maszyn o rozmaitej masie i zapotrzebowaniu na moc. Dzięki niemu można w bezproblemowy sposób przyczepiać maszyny do traktora, zawieszać osprzęt czy maszyny rolnicze, a następnie odpowiednio zmieniać ich położenie lub kontrolować sposób ich pracy. Zależy Ci na zwiększeniu funkcjonalności traktora? A może chcesz wykonywać kilka prac jednocześnie? Pomoże Ci przedni TUZ, czyli Trzypunktowy Układ Zawieszenia. Wyposażony jest on w sterowanie hydrauliczne, dzięki któremu można łatwo sterować położeniem urządzenia, włączając w to ruchy boczne oraz podnoszenie i opuszczanie. Narzędzia są połączone z ciągnikiem - jak sama nazwa wskazuje - w 3 punktach.
Budowa i Zasada Działania TUZ
Budowa Trzypunktowego Układu Zawieszenia bazuje na konstrukcji ramienia zamocowanego do ciągnika. Trzypunktowy układ zawieszenia składa się z centralnego stałego punktu mocowania, nazywanego łącznikiem górnym, a także dwóch ruchomych cięgien dolnych, które są umieszczone symetrycznie poniżej łącznika. Poniżej łącznika znajdują się dwa cięgna (prawe i lewe), które podłącza się do siłownika hydraulicznego. Siłownik jest z kolei podłączony do układu hydraulicznego.
Cięgna dolne są zamocowane do ramy ciągnika i znajdują się na wspólnej osi, a jednocześnie są połączone mechanicznie przy pomocy cięgien z siłownikiem podłączonym do układu hydraulicznego ciągnika, dzięki czemu mogą być unoszone albo opuszczane. Trzypunktowy Układ Zawieszenia może odpowiednio działać dzięki układowi hydraulicznemu.
Siłownik dwustronnego działania obecny jest jednak tylko w niektórych TUZ-ach. W przypadku większości rozwiązań za powrót tłoczyska odpowiedzialne są zamontowane urządzenia rolnicze lub ciężar ramion. Wówczas można mówić o siłownikach jednostronnego działania.
Podłączanie używanego osprzętu do ciągnika za pośrednictwem TUZ jest możliwe dzięki umieszczeniu zaczepu na łączniku górnym oraz podpięciu cięgien dolnych do punktów montażowych znajdujących się na urządzeniu. W tym celu należy doczepić zakończenia ramion dolnych, oś zaczepu danej maszyny oraz łącznik górny do punktów montażowych.
Funkcje i Zalety TUZ
Dzięki TUZ-om możemy wykonać dodatkowy zabieg podczas jednego przejazdu ciągnika, co pozwala zaoszczędzić czas i paliwo. TUZ można unosić do transportu, jak i opuszczać do pracy, zatrzymując w odpowiednim położeniu maszyny podczepione w danym momencie. Posiada on funkcję pływającą, która służy do kopiowania terenu.
TUZ umożliwia też podczepianie dodatkowego ciężaru. Ma to pozytywny wpływ na równowagę ciągnika, zwłaszcza gdy jest on obciążony przez narzędzie lub maszynę zamocowaną z tyłu. Jeżeli obciążnik nie jest nam potrzebny, w łatwy sposób powinniśmy go odczepić. Niepotrzebne obciążenie przodu ciągnika może doprowadzić bowiem do nadmiernego zużycia przednich kół i układu kierowniczego.
Co więcej, TUZ może pracować zarówno z maszynami uprawowymi, pielęgnacyjnymi, jak i siewnymi. Z powodzeniem można podczepiać do traktora z trzypunktowym układem zawieszenia brony talerzowe, pługi, kosiarki, siewniki, agregaty uprawowe czy nawet zgrabiarki, o ile ciężar podczepianej maszyny nie przekracza maksymalnego udźwigu tegoż zawieszenia.
"Zdawanie parowozu" (1959 r.) /CAŁY FILM/
Rodzaje i Kategorie Tylnego TUZ
Można wyróżnić 4 tylne typy TUZ-ów, które są zależne od mocy ciągnika, w którym się je montuje. Są to:
- I kategoria - montuje się je w urządzeniach o mocy do 62 KM,
- II kategoria - umieszcza się je w traktorach o mocy od 62 KM do 120 KM,
- III kategoria - dotyczy traktorów o mocy między 120 a 240 KM,
- IV kategoria - obejmuje ciągniki o mocy między 240 a 450 KM.
Maksymalne udźwigi tylnego TUZ mogą osiągać wysokie wartości; przykładowo, w ciągniku Deutz-Fahr 8280 TTV wynoszą one 11100 kg.
Przedni TUZ a Tylny TUZ: Główne Różnice
Sterowanie tylnym TUZ-em może odbywać się mechanicznie, za pomocą rozdzielacza i dźwigni sterującej, lub elektronicznie, z wykorzystaniem EHR-u. W przypadku przedniego TUZ, rozdzielacz pozwala sterować całością. Ponadto, tylny TUZ ma zazwyczaj 3-4 krotnie większy udźwig od przedniego. Przedni TUZ, taki jak w ciągniku Deutz-Fahr 8280 TTV, może mieć udźwig maksymalny wynoszący 5500 kg i jest elementem konstrukcyjnym ciągnika.
Tylny TUZ składa się również z łącznika centralnego (który stanowi górne podtrzymanie narzędzia pracy), a także dwóch dolnych belek. Pionową stabilność belek zapewniają wieszaki o regulowanej wysokości lub cięgła pionowe. Stabilność poziomą ustanawiają łańcuchy boczne.
Jak Wybrać Odpowiedni TUZ?
Wybierając odpowiedni TUZ, należy znać model i markę ciągnika, tak aby TUZ był z nimi kompatybilny. Różne marki i modele mogą mieć nieco różne specyfikacje montażowe, dlatego ważne jest, aby wybrać przedni TUZ, który pasuje do konkretnego ciągnika.
Należy sprawdzić również, jaka jest moc traktora. Jest to istotne ze względu na obciążenia, jakie przedni TUZ będzie musiał udźwignąć. Upewnij się, że wybrany TUZ jest wystarczająco wytrzymały i dostosowany do mocy ciągnika.
Jeżeli zamierzasz korzystać z ładowacza czołowego, zwróć uwagę na to, aby łatwo można było zdemontować ramiona oraz to, w jaki sposób należy je złożyć, aby nie przeszkadzały sobie z ładowaczem w trakcie pracy. To ważne, ponieważ ramiona mogą wystawać poza ciągnik, co z kolei grozi ich destrukcją.
Akcesoria Zwiększające Funkcjonalność TUZ
Jeśli chcesz zwiększyć funkcjonalność Trzypunktowego Układu Zawieszenia, warto go wyposażyć w odpowiednie akcesoria. Z pewnością dobrze jest zadbać o akumulator ciśnieniowy, który odpowiedzialny jest za niwelowanie drgań powodowanych przez zamocowane na TUZ-ie osprzęty. To z kolei dobrze wpływa na żywotność całej konstrukcji.
Mogą Ci się przydać również takie dodatki, jak gniazdo elektryczne czy szybkozłącza hydrauliczne podwójnego działania. Jeżeli zamierzasz pracować z kolei z kosiarkami czołowymi, konieczne będą uchwyty do montażu sprężyn odciągających. W przypadku zamontowania pługa śnieżnego trzeba będzie nabyć natomiast odpowiednią płytę komunalną.
Aby mieć więcej możliwości użycia przedniego TUZ-a, możemy zamontować przedni WOM (wał odbioru mocy). Zwiększa on elastyczność w podłączaniu różnych narzędzi i maszyn rolniczych, umożliwiając pracę z przodu ciągnika. Przedni WOM ułatwia obsługę maszyn skrętnych, takich jak kosiarki, rozsiewacze, zamiatarki i inne. Dodatkowo, tenże WOM umożliwia szybką reakcję na zmieniające się warunki polowe, co może być istotne przy różnych pracach rolniczych.