Wywóz nieczystości różnego rodzaju to w wielu regionach Polski bardzo ważna kwestia. Z wielu względów nie można tego robić samemu, ponieważ nieczystości produkowane przez gospodarstwa domowe muszą być odpowiednio przewożone, przechowywane i utylizowane. Dzięki temu zdecydowanie poprawiają się warunki życia zarówno w większych, jak i mniejszych skupiskach ludzkich. Pojazdy asenizacyjne to specjalistyczne środki transportu, które muszą spełniać pewne standardy i odpowiadać wymogom prawnym.
Czym jest asenizacja i pojazd asenizacyjny?
Aby dobrze zrozumieć, jakie standardy muszą spełniać pojazdy asenizacyjne i dlaczego jest to w ogóle takie ważne, musimy najpierw przypomnieć sobie, czym owa asenizacja jest. Asenizacja to proces polegający na zbieraniu, transportowaniu i unieszkodliwianiu płynnych nieczystości, takich jak ścieki i fekalia. Pojazdy asenizacyjne ze względu na swoje przeznaczenie to w większości samochody ciężarowe zaprojektowane w taki sposób, aby ich konstrukcja pozwalała na wywóz odpadów płynnych, czyli przede wszystkim ścieków i fekalii ze zbiorników bezodpływowych, takich jak szamba czy przydomowe oczyszczalnie ścieków.
Charakterystyka techniczna pojazdów asenizacyjnych
Pojazdy te charakteryzują się odpowiednim podwoziem pozwalającym wjechać w różne trudno dostępne miejsca. Wyposażone są one w zbiornik o odpowiednio dużej objętości oraz specjalny kompresor umożliwiający zasysanie nieczystości płynnych w sposób podciśnieniowy. Pojazdy te posiadają również odpowiednio długi przewód ssawno-spustowy, który musi zagwarantować szczelne i trwałe połączenie cysterny ze zbiornikiem bezodpływowym. Po zapełnieniu zbiornik opróżniany jest następnie metodą grawitacyjną albo za pomocą urządzeń pompujących.
Regulacje prawne dotyczące pojazdów asenizacyjnych
Standardy, jakie muszą spełniać pojazdy zakwalifikowane jako asenizacyjne, są jasno określone przez prawo. Dokładnie reguluje je Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 listopada 2002 roku, w sprawie wymagań dla pojazdów asenizacyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 193, poz. 1616).
Kluczowe wymagania techniczne i eksploatacyjne
W rozporządzeniu tym zapisano między innymi, że pojazd asenizacyjny musi:
- spełniać określone wymagania techniczne, czyli posiadać aktualne badania techniczne,
- być odpowiednio oznakowany,
- posiadać na swoim wyposażeniu utensylia umożliwiające sprzątanie miejsc odbioru nieczystości ciekłych w przypadku ich zanieczyszczenia podczas wykonywania czynności opróżniania zbiorników.
Do tego rozporządzenie to precyzuje również to, że zbiornik w pojazdach asenizacyjnych o pojemności większej niż 6.000 l powinien być wyposażony w przegrody zapobiegające falowaniu cieczy, a przy tym określa, jakie i ile tych przegród ma być (uzależnione jest to od pojemności zbiornika). Bardzo istotny jest § 4. tego dokumentu, który określa, jakimi nieczystościami zbiornik w pojazdach asenizacyjnych nie może być zapełniany.
Dodatkowo pojazdy asenizacyjne służące do opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych powinny być poddawane myciu i dezynfekcji zgodnie z wymogami § 10 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dla pojazdów asenizacyjnych.
Pojazdy te powinny być również wyposażone w pływakowy zawór regulacyjny, który dla zabezpieczenia przed przepływem nieczystości ze zbiornika do układu ssącego umieszcza się w najwyższym punkcie zbiornika.
Zgodność z Prawem o ruchu drogowym
Oprócz specyficznych przepisów dotyczących asenizacji, pojazdy te muszą spełniać wymagania techniczne określone w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1990, z późn. zm.).
Rola pojazdów asenizacyjnych w gospodarce wodno-ściekowej
Na terenach nieskanalizowanych do magazynowania ścieków bytowych często stosuje się zbiorniki bezodpływowe (szamba). Ich zawartość co pewien czas musi być opróżniana za pomocą samochodów asenizacyjnych, które powinny spełniać wymagania szczegółowo określone w aktach prawnych. Pojazdy asenizacyjne nie tylko oczyszczają szamba, ale także transportują nieczystości ciekłe do stacji zlewnych. Mogą być one także wykorzystywane do innych celów, gdy jest wymagane podciśnieniowe opróżnianie zbiorników.
WYWÓZ SZAMBA - PRACA DLA ODWAŻNYCH | DO ROBOTY
Aspekty podatkowe i kwalifikacja pojazdów specjalnych
W kontekście podatku VAT, zakup specjalistycznych pojazdów asenizacyjnych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST) budzi pytania dotyczące możliwości pełnego odliczenia VAT. Zgodnie z art. 86a ust. 9 ustawy o VAT, pojazdy specjalne, które spełniają warunki określone dla konkretnych przeznaczeń (np. do prac wiertniczych, koparka, żuraw samochodowy), są uznawane za wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej, jeśli z dokumentów wydanych zgodnie z przepisami o ruchu drogowym wynika, że dany pojazd jest pojazdem specjalnym.
Wóz asenizacyjny, jako typowy pojazd specjalistycznego przeznaczenia o dopuszczalnej masie całkowitej między 17 a 22 tony, przeznaczony wyłącznie do wywozu nieczystości z posesji gospodarstw domowych, może uprawniać Gminę do odliczenia podatku VAT w 100% z faktury zakupowej. Kluczowe jest tutaj oświadczenie Gminy, że pojazd ten jest typowym pojazdem specjalistycznego przeznaczenia i będzie w całości wykorzystywany do czynności opodatkowanych VAT.
Podobnie, wydatki poniesione na zakup beczki asenizacyjnej, która będzie wykorzystywana wyłącznie do wywozu nieczystości z gospodarstw domowych, za które to usługi Gmina będzie pobierała opłaty na podstawie faktur opodatkowanych VAT, również mogą uprawniać do 100% odliczenia VAT. Ważne jest, aby beczka nie była wykorzystywana do obsługi Urzędu Gminy ani żadnej jednostki organizacyjnej, a jedynie do obsługi mieszkańców.
tags: #rozporzadzenie #samochod #asenizacyjny