Wprowadzenie: Złożoność Wyboru Rozrzutnika
Wybór odpowiedniego rozrzutnika obornika to złożona kwestia, która w dużej mierze zależy od wielu czynników. Nie ma jednoznacznie "lepszego" rozwiązania, ponieważ wszystko zależy od specyfiki pracy, posiadanego ciągnika oraz terenu, w jakim ma być wykorzystywana maszyna. Na przykład, ciągniki takie jak T-25 czy C-330 marnie sobie radzą z rozrzutnikiem dwuosiowym.
Rodzaje Rozrzutników i Ich Charakterystyka
Rynek oferuje kilka podstawowych typów rozrzutników, z których każdy ma swoje zalety i wady. Poniżej przedstawiamy ich porównanie, bazując na doświadczeniach użytkowników.
Rozrzutniki jednoosiowe
Rozrzutnik jednoosiowy charakteryzuje się znacznie większą zwrotnością, co ułatwia manewrowanie do tyłu. Jeśli jest on wyposażony w wysokie koła, lżej idzie po polu, ponieważ im większe i wyższe koła, tym łatwiej się toczą. Jednakże, przy jednoosiowym rozrzutniku ciągnik jest dociążony tylko do momentu, gdy ładunek przesunie się na tył. Polskie jednoosiowe rozrzutniki często bywają wywrotne, co wynika z ich wąskiego rozstawu kół. To sprawia, że są one przede wszystkim rozrzutnikami do ciągników typu C-330, z wyjątkiem pracy w terenie górzystym. Na przykład, do ciągnika o mocy około 50 KM, ważącego około trzy tony, rozrzutnik z 6 tonami obornika plus masa własna rozrzutnika to masa bliska maksymalnemu uciągowi na asfalcie. Rozrzutnik jednoosiowy powstał do takiego ciągnika jak 60-ka, a i tak nie raz zdarzało się zakopać. Wystarczyła niewielka dziura czy resztka ładunku za osią, by maszyna utknęła. Osobiście wybrałbym jednoosiowy w wielu sytuacjach.
Rozrzutniki dwuosiowe (ze skrętną przednią osią)
Rozrzutniki dwuosiowe oferują większą ładowność i są wygodniejsze w obsłudze, ponieważ nie trzeba ich opierać na kółku czy nodze przy odpięciu. Jest to również mniej uciążliwe przy wszelkich odpięciach, gdyż nie trzeba za każdym razem ruszać kółka podporowego. Z drugiej strony, dwuosiowy rozrzutnik jest gorszy na błoto, gdyż "nie słucha się kierowcy" i w koleinach jedzie tak, jak chce, a nie jak wskazuje mu ciągnik. Rozrzutniki dwuosiowe często potrafią się wypiąć, co niesie ze sobą ryzyko nieprzewidzianych konsekwencji. Dodatkowo, mechanizm zwrotnicy w rozrzutniku dwuosiowym jest skomplikowany i niezbyt trwały, wymaga więcej umiejętności w cofaniu i ciężko jest go ciągać w polu. Uważa się, że jest to niezbyt udana konstrukcja, jeśli chodzi o skrętną przednią oś.
Rozrzutniki z podwoziem typu tandem
Podwozie typu tandem jest często uważane za najlepsze rozwiązanie w ogólnym rozrachunku, choć i ono ma swoje specyficzne cechy. Rozrzutniki tandem, zwłaszcza te o większym tonażu, lepiej spisują się w transporcie, ponieważ nie mają tendencji do podskakiwania. Jednakże, w przypadku tandemu bez zwrotnej osi, przy ostrych nawrotach mogą zostawać bruzdy na polu, co narusza wierzchnią warstwę podłoża i prowadzi do szybszego zużycia opon. Tego typu maszyny wymagają dopasowanego do nich ciągnika.
film nr 6 -Prezentacja rozrzutników firmy POL-MOT Warfama
Dobór Rozrzutnika do Ciągnika i Warunków Pracy
Decyzja o zakupie rozrzutnika powinna być podyktowana przede wszystkim analizą ciągnika i specyfiki terenu.
Moc i masa ciągnika
Do każdej mocy ciągnika jest dostępny odpowiedni rozrzutnik. Należy pamiętać, że rozrzutnik 6-tonowy to już maszyna wymagająca ciągnika o mocy co najmniej 80 koni mechanicznych i masie przynajmniej czterech ton. Nawet w takim przypadku ciągnik będzie miał ciężko. Przykładowo, do ciągnika Ursus 3512 (niecałe 50 koni) awaryjnie czasem można zapiąć duży rozrzutnik, jednak na dłuższą metę takie rozwiązanie jest złe, ponieważ ciągnik bardzo się forsuje, nie mówiąc już o tym, że bardzo łatwo można się zakopać. Rozrzutnik 6-tonowy to już raczej do 4-5 tonowego ciągnika z 80 końmi pod maską. Jeśli chodzi o Zetora o mocy około 80 KM, 6-tonowy rozrzutnik będzie dobrym wyborem.
Warunki terenowe
Przez pojęcie "maszyna przystosowana do tego czy tamtego ciągnika" należy rozumieć, że praktycznie w każdych warunkach jest ona w stanie z nim pracować - a nie tylko wtedy, gdy było sucho, twardo czy wyasfaltowane. W warunkach błotnistych, jak wspomniano, dwuosiowe rozrzutniki spisują się gorzej. Jeśli teren jest górzysty, polski jednoosiowy rozrzutnik do C-330 może być rozważany.
Ładowność i sposób rozrzucania
Osobiście skupiłbym się bardziej na tym, w jaki sposób rozrzuca ładunek, ponieważ to ma bezpośredni wpływ na efektywność nawożenia. Rozrzutniki tandem to głównie maszyny o większym tonażu.
Rekomendacje
Podsumowując, wybór rozrzutnika powinien być przemyślany. Dla mniejszych ciągników i w warunkach wymagających dużej zwrotności, jednoosiowy rozrzutnik, nawet polskiej produkcji, może okazać się światem i ludźmi. Dla większych gospodarstw i mocniejszych ciągników, tandem oferuje stabilność i większą ładowność, choć wymaga uwagi przy ostrych nawrotach. Zawsze należy dokładnie dopasować maszynę do mocy i masy własnej ciągnika, a także do przewidywanych warunków pracy.
tags: #rozrzutnik #duchesne #opinion