Rozrzutnik Dwuosiowy z Czterema Łańcuchami: Klucz do Efektywnego Nawożenia

Wielu rolników zadaje sobie pytanie „jak i jaki rozrzutnik obornika wybrać?”. Rozrzutnik obornika to inwestycja nie na jeden sezon, lecz na wiele lat, dlatego jego wybór powinien być dokładnie przemyślany. Współczesne rozrzutniki obornika to jednostki hydrauliczne, napędzane wałem odbioru mocy. W rolnictwie wykorzystuje się maszyny zdolne pomieścić znaczne ilości nawozu, a w zależności od konstrukcji, mogą one posiadać budowę jedno-, dwuosiową lub tandemową. Obornik stosowany jako naturalny nawóz wspiera zdrowie gleby, zwiększając jej żyzność i poprawiając strukturę, co przynosi długofalowe korzyści dla środowiska i plonów.

Dwuosiowy rozrzutnik obornika, często wyposażony w cztery łańcuchy przenośnika podłogowego, stanowi kluczowe wyposażenie w nowoczesnym rolnictwie. Jest to maszyna ceniona przez małe i średnie gospodarstwa rolne za swoją trwałość i uniwersalność, oferująca szersze możliwości zastosowania i lepsze parametry pracy w porównaniu z mniejszymi modelami. Warto dokładnie przeanalizować potencjalny zakup, gdyż dobrze dobrany rozrzutnik może przynieść sporo korzyści finansowych, oszczędności i wartości dodanych.

Zalety Konstrukcji Dwuosiowej

Dwuosiowa konstrukcja zapewnia optymalny rozkład nacisków na podłoże, co jest niezwykle ważne podczas pracy na terenach grząskich. W połączeniu ze skrętną osią przednią, gwarantuje to bardzo dobre właściwości jezdne i zapobiega zrywaniu darni podczas manewrowania na uwrociach. Dodatkowo, układy tandemowe zapewniają wyższą stabilność jazdy i często są resorowane, co zwiększa komfort i bezpieczeństwo transportu. Mimo to, w najnowszych konstrukcjach obserwuje się tendencję do ograniczania liczby osi, a rozwiązanie z dużymi, pojedynczymi kołami ma mniejsze zapotrzebowanie na moc i poprawioną manewrowość. Po zastąpieniu standardowego adaptera tylną ścianą, rozrzutnik może być z powodzeniem wykorzystywany jako klasyczna dwuosiowa przyczepa samowyładowcza, co dodatkowo zwiększa jego funkcjonalność.

Jednym z kluczowych elementów rozrzutników obornika jest układ jezdny, który musi sprostać przewożeniu bardzo dużych ilości materiału. Obciążenia i przebiegi tych maszyn często przekraczają standardowe wartości dla przyczep.

Ładowność i Zastosowanie

Ładowność rozrzutników obornika zależy nie tylko od gabarytów skrzyni załadowczej, ale również od takich parametrów jak dopuszczalna masa całkowita maszyny (administracyjna lub techniczna), dopuszczalny nacisk na dyszel zaczepowy, dopuszczalny maksymalny nacisk na oś (na osie), rodzaj i rozmiar ogumienia oraz prędkość poruszania się. Popularne są rozrzutniki dwuosiowe o ładowności 4 ton oraz dwuosiowe z zawieszeniem tandemowym o ładowności od 6 do nawet 14 ton.

• Propozycja rozrzutników o ładowności od 4 do 8 ton jest skierowana do gospodarstw rolnych stawiających na wyższą wydajność i dysponujących ciągnikami rolniczymi o średniej i dużej mocy. W tej kategorii znajdziemy maszyny dwuosiowe z zawieszeniem tandem.
• Największe rozrzutniki obornika o ładowności w zależności od modelu od 6 do nawet 14 ton są skierowane do większych gospodarstw oraz firm usługowych.

Konstrukcja, Materiały i Wyposażenie

Rozrzutnik obornika dwuosiowy wyróżnia się solidną konstrukcją, która gwarantuje jego niezawodność i długowieczność. Całkowicie cynkowana ogniowo konstrukcja chroni maszynę przed korozją, a podłoga, np. wykonana z blachy trapezowej wzmacnianej o grubości 2,5 mm lub prostej o grubości 3 mm, zapewnia wytrzymałość na obciążenia.

Skrzynie Ładunkowe

Skrzynie ładunkowe rozrzutników charakteryzują się dużym zróżnicowaniem pod względem zastosowanych materiałów i konstrukcji. Trwałość maszyny zależy od jakości stali i grubości blachy. Na przykład, Metaltech RO 10 i 10+ posiada blachę o grubości 4 mm na ścianach i 6 mm na podłodze, wykonaną ze stali Domex (ściany) i Hardox (podłoga). Brochard wykorzystuje skrzynie ze stali Domex, z blachą o grubości 3 mm na ścianach i 4 mm na podłodze. W modelach takich jak Pronar N 161/2 Heros i Metal-Fach N280/2 grubość ścian wynosi 3 mm. W Metal-Fach N280/2 zastosowano podłogę z drewnianych desek, co ma być trwałym rozwiązaniem w agresywnym środowisku nawozów.

Tradycyjne skrzynie ładunkowe umożliwiają transport innych materiałów, a producenci zachęcają do wykorzystywania rozrzutników do różnorodnych zadań. Standardem jest zdejmowany adapter i możliwość dokupienia nadstawek przydatnych przy transporcie materiałów objętościowych. Modele posiadają burty sztywne lub skrzynie skorupowe, które zyskują na popularności ze względu na zwiększoną wytrzymałość i szczelność, przydatną przy przewożeniu materiałów sypkich i wilgotnych.

W rozrzutnikach z pojedynczą osią i dużymi kołami skrzynia ładunkowa jest zwężona i mieści się między kołami, jest jednocześnie głęboka i długa, co zapewnia dużą objętość. Umieszczenie platformy ładunkowej między kołami obniża środek ciężkości. Firma A-Lima-Bis zastosowała w modelach Evo Spreader 10 i Evo Spreader 12 skrzynię samonośną, do której przymocowane są koła, co pozwoliło na obniżenie progu załadunku do 2,1-2,15 m, ułatwiając napełnianie maszyny za pomocą miniładowarek lub małych ciągników z ładowaczem czołowym. W większości innych modeli krawędź załadunku znajduje się na wysokości 2,6-2,7 m. Niektórzy producenci, jak Sipma i Pronar, stosują drewniane listwy na górnej krawędzi skrzyni, aby zapobiec uszkodzeniom podczas załadunku.

Przenośnik Łańcuchowy i Zabezpieczenia

Kluczowym elementem wyposażenia skrzyni ładunkowej jest przenośnik łańcuchowy. W rozrzutnikach o średniej i dużej ładowności stosuje się zazwyczaj przenośnik podwójny, często z czterema łańcuchami (dwa na każdej połowie szerokości przestrzeni ładunkowej). Standardem jest napęd hydrauliczny, umożliwiający bezstopniową regulację prędkości. Przenośnik podłogowy napędzany hydraulicznie z czterema łańcuchami o odporności na zerwanie 25 ton każdy, zapewnia niezawodny transport różnych materiałów do adaptera rozrzucającego. Obustronny napęd przenośnika podłogowego, spotykany w niektórych modelach, zapewnia równomierne obciążenie wału poziomego i łańcuchów, optymalizując przeniesienie siły i zmniejszając zużycie.

Ważne jest zabezpieczenie przewożonego materiału. Do tego celu służą zasuwy i osłony adaptera, które zazwyczaj są dostępne za dopłatą. Hydraulicznie unoszona ściana grodziowa skutecznie oddziela ładunek w skrzyni od adaptera rozrzutnika. Zasuwa, wsuwana między walce adaptera a skrzynię ładunkową, zabezpiecza adapter przed naporem nawozu podczas transportu i uruchamiania walców, zapobiegając przeciążeniom i przyspieszonemu zużyciu sprzęgła. Dodatkowo, chroni ona przed gubieniem materiału podczas transportu oraz zabezpiecza ciągnik przed odpryskami obornika. Osłony adaptera zapobiegają gubieniu resztek obornika i chronią osoby postronne przed kontaktem z jego zębami. Instalacja hamulcowa zasadnicza (pneumatyczna lub hydrauliczna) oraz postojowa (hamulec ręczny) zapewnia bezpieczeństwo podczas transportu i eksploatacji maszyny.

Adaptery Rozrzucające

Adapter rozrzutu jest kluczowym elementem wpływającym na jakość pracy i wydajność rozrzutnika. Wyróżniamy dwie główne kategorie adapterów:

• Adaptery poziome: Podstawowe rozwiązanie to adapter z dwoma poziomymi walcami. Walce, osłonięte z otwartą dolną częścią, rozluźniają nawóz i podają go na tarcze. Takie zespoły dozowania pozwalają na rozrzucanie nie tylko obornika, ale także wapna, kompostu czy pozostałości z biogazowni. Wymagają obornika niezbyt słomiastego. Szerokość pracy może dochodzić do 25 m. Przykładowo, adaptery A2H (dwa bębny poziome z łopatkami profilowanymi) lub A2HS (dwa bębny poziome ze zwojami ślimakowymi) są często stosowane.
• Adaptery pionowe: Mogą posiadać dwa lub cztery walce. Adaptery czterowalcowe zazwyczaj rozrzucają obornik na szerokość od 4 do 8 m. Adaptery dwuwalcowe osiągają większą szerokość roboczą dzięki wysokiej prędkości obwodowej walców i ich większej średnicy. Adapter czterowalcowy sprawdzi się przy szerokopasmowym rozrzucaniu każdego rodzaju obornika, natomiast dwuwalcowy jest bardziej uniwersalny i nadaje się do rozrzucania kompostu, torfu, a nawet wapna.

Napęd adaptera rozdrabniającego standardowo jest łańcuchowy, natomiast opcjonalnie możliwy jest napęd wałkami kardana. Osobne zabezpieczenie dla walców rozdrabniających i talerzowego adaptera rozrzucającego, ze sprzęgłem przed każdym adapterem, chroni przekładnie.

Wymagania Mocy i Technologie Smart Farming

Rozrzutniki o ładowności 10-12 ton zazwyczaj wymagają ciągnika o mocy co najmniej 100 KM, co jest niezbędnym minimum. Joskin Tornado 3 (12 t) wymaga minimum 120 KM, a Metaltech RO 12 (12 t) z dwoma pionowymi walcami potrzebuje ciągnika o mocy co najmniej 130 KM. Wiele zależy od warunków panujących na polu.

Systemy Sterowania i Automatyzacja

Współczesne rozrzutniki dwuosiowe są coraz częściej wyposażane w zaawansowane systemy sterowania, zwiększające ich funkcjonalność i optymalizujące pracę. Przykładem jest system sterowania Isobus, który umożliwia nowoczesny sposób prowadzenia gospodarstwa dzięki funkcjom takim jak TC-GEO (czynności powiązane z lokalizacją maszyny na polu za pomocą sygnału GPS) czy TC-BAS (zbieranie danych dotyczących pracy rozrzutnika, np. ilości zużytych nawozów, wielkości obrobionych powierzchni czy czasu pracy). System Isobus umożliwia również dwukierunkową wymianę danych w czasie rzeczywistym, monitorowanie i kontrolę dawki, automatyczne wyłączanie taśmy oraz dostosowanie pracy do prędkości maszyny. Rozrzutniki z systemem Isobus są dostępne w konfiguracjach do współpracy z ciągnikami już wyposażonymi w ten system lub dla tych, które go nie posiadają. Posiadają często certyfikat zgodności AEF.

Niektóre wersje rozrzutników są wyposażone w precyzyjny system ważący, a także w elektroniczne sterowanie podłogą za pomocą panelu w kabinie ciągnika, z przyciskami do regulacji prędkości przenośnika lub pokrętłem zapewniającym płynne dostosowanie prędkości.

Przegląd Wybranych Modeli Dwuosiowych z Czterema Łańcuchami

Rozrzutniki Bergmann Serii TSW

Niemieckie rozrzutniki obornika i uniwersalne Bergmann seria TSW (modele od TSW 4190 S do TSW 7340 S) charakteryzują się wysoką jakością wykonania i dbałością o szczegóły. Posiadają największe, najbardziej wytrzymałe napędy oraz potrójne zabezpieczenie przeciążeniowe, co czyni je jednymi z najbardziej wytrzymałych rozrzutników na rynku. Wszystkie duże rozrzutniki Bergmann mają w standardzie łopatki rozsiewające ze stali nierdzewnej oraz cztery łańcuchy o oczku 14×50, powierzchniowo utwardzane specjalnym stopem i wstępnie wyciągane na 130% swojej wytrzymałości, aby sprawdzić ich wytrzymałość i wstępnie je ułożyć. Wersja seryjna niemieckich rozrzutników jest wyposażona w dokładny wskaźnik wysokości zasuwy piętrzącej. Do wyboru jest zaczep górny lub dolny, amortyzowany, z regulacją wysokości oraz w stopę podporową „Jost”.

• Bergmann TSW 4190 S: Seryjnie wyposażony w poziomy adapter rozdrabniający z dwoma walcami i adapter rozrzucający z dwoma talerzami o średnicy 1000 mm z sześcioma łopatkami, które posiadają możliwość przestawienia kąta ustawienia. Przenośnik podłogowy napędzany hydraulicznie, z czterema łańcuchami o odporności na zerwanie 25 ton każdy.
• Bergmann TSW 5210 S: Posiada adapter rozdrabniający z walcami poziomymi, z hydraulicznie przestawianą zasuwą piętrzącą i prześwitem 1.500 mm, co czyni go odpowiednim do wszystkich rozrzucanych materiałów. Obustronny napęd przenośnika podłogowego zapewnia równomierne obciążenie wału poziomego i łańcuchów.
• Bergmann TSW 6240 S: Seryjnie wyposażony w dolny amortyzowany dyszel zaczepowy (często z końcówką kulową K80), stopę podporową „Jost”, przenośnik podłogowy z napędem hydraulicznym (cztery łańcuchy 14x50 mm, odporność na zerwanie 25 ton/łańcuch), adapter rozdrabniający z hydrauliczną zasuwą piętrzącą, napędzany łańcuchowo (lub opcjonalnie wałkami kardana). Wersja TSW 6240 W jest wyposażona w precyzyjny system ważący. Zawieszenie hydrauliczne o skoku 300 mm zapewnia bardzo dobre właściwości jezdne, bezpieczeństwo i stabilność.
• Bergmann TSW 7340 S: Największy rozrzutnik uniwersalny produkowany przez Bergmann, może osiągnąć maksymalną dopuszczalną masę całkowitą aż 34 tony. W wersji seryjnej oferuje dyszel amortyzowany o regulowanej wysokości do dolnego zaczepu i hydrauliczną stopę podporową z przodu, obustronny napęd przenośnika podłogowego oraz napęd adaptera rozdrabniającego za pomocą łańcuchów (opcjonalnie wałki kardana).

Pokrywa adaptera rozdrabniającego w tych modelach ma możliwość regulacji wysokości prześwitu i kąta nachylenia dolnej części klapy tylnej, co pozwala na optymalne ustawienie punktu spadania materiału na talerze rozrzucające i uzyskanie precyzyjnego rozrzutu.

Innowacyjne Rozwiązania Bergmann: Adapter V-Spread

Marka Bergmann jest synonimem innowacyjnej technologii rozrzucania i nadzwyczajnej precyzji. Firma opracowała i opatentowała adapter talerzowy z szerokim rozrzutem "V-Spread", zaprezentowany na targach Agritechnica 2019. Jego nazwa symbolizuje układ talerzy rozrzucających, przypominający kształtem literę "V". Adapter V-Spread oferuje szerokość roboczą do 36 metrów (w zależności od rodzaju rozrzucanego materiału) z optymalnym rozdziałem poprzecznym. Jest dostępny dla dwuosiowych rozrzutników uniwersalnych serii TSW 5210 i TSW 6240 oraz trzyosiowych TSW 7340 S. Warunkiem zastosowania V-Spread jest kardanowy napęd walców frezowych, który zapewnia komfortową eksploatację ze zredukowanymi czynnościami konserwacyjnymi i znacznie cichszą pracę w porównaniu z napędem łańcuchowym. Firma Bergmann oferuje kardanowy napęd walców frezowych wraz z jego zaletami do swoich uniwersalnych rozrzutników (od 8 do 34 t dopuszczalnej masy całkowitej). DLG (Niemieckie Towarzystwo Rolnicze) przeprowadziło niezależne testy różnych adapterów rozrzucających w rozrzutnikach obornika BERGMANN.

Inni Producenci Dwuosiowych Rozrzutników

Na rynku dostępne są również dwuosiowe rozrzutniki obornika od innych renomowanych producentów:

• UNIA (dawniej UNIA GROUP): Proponuje rozrzutniki uniwersalne, dwuosiowe z zawieszeniem tandem i resorowaniem, z samonośną szczelną skrzynią. Modele takie jak TYTAN 20 i TYTAN 24 charakteryzują się podwyższoną wytrzymałością, zawieszeniem resorowanym typu tandem lub boogie z tylną osią skrętną samonastawną. Są to największe rozrzutniki produkowane w Polsce, przeznaczone do pracy w najcięższych warunkach, wykorzystywane nie tylko do obornika, ale także do wapna, pomiotu kurzego, a nawet jako przyczepy objętościowe.
• JEANTIL EVR/EPR: Francuskie rozrzutniki obornika JEANTIL EVR są dostępne w różnych modelach i ładownościach: od 6 do 12 ton. Mogą być wyposażone w adapter pionowy EPAN 5 (dwa ślimaki pionowe) lub adapter poziomy (dwa poziome ślimaki plus dwa talerze rozrzucające o średnicy 900 mm). Seria JEANTIL EPR charakteryzuje się ładownością w zakresie od 16 do 20 ton i może być wyposażona w oś z zawieszeniem typu boggie, tandemową lub tridemową. Adaptery w tych modelach (np. EPAN 8 z dużymi ślimakami pionowymi lub EPAN 7 z poziomymi ślimakami i talerzami o średnicy 1000 mm) umożliwiają rozdrobnienie i precyzyjny rozrzut na dużą szerokość.

Polskie rozrzutniki obornika są bardzo wytrzymałe, co jest kluczowe, biorąc pod uwagę tony obornika, które muszą transportować.

Podsumowanie i Wybór Optymalnego Rozwiązania

Bogaty wybór rozwiązań i modeli dwuosiowych rozrzutników z czterema łańcuchami na polskim rynku pozwala na dopasowanie maszyny do potrzeb każdego gospodarstwa. Przy wyborze należy wziąć pod uwagę wielkość maszyny (dopasowaną do posiadanych ciągników) oraz sposób jej wykorzystania. Sposób wykorzystania jest decydujący o wyborze rodzaju skrzyni ładunkowej i adaptera, który ma kluczowy wpływ na wydajność i jakość pracy. Dla gospodarstw z obornikiem o dużej zawartości słomy odpowiednia będzie maszyna z czterowalcowym pionowym adapterem.

tags: #rozrzutnik #dwuosiowy #4 #lczuchy