Rozrzutnik obornika, znany również jako roztrząsacz obornika, to kluczowa maszyna rolnicza, która znacząco ułatwia pracę w polu. Jego głównym zadaniem jest transportowanie, rozdrabnianie i równomierne rozrzucanie nawozu, takiego jak obornik, torf czy kompost, po polu. W przeszłości, przed erą mechanizacji, a w mniejszych gospodarstwach jeszcze do niedawna, zarówno załadunek, jak i rozrzucanie obornika odbywały się ręcznie, przy użyciu wideł. Wprowadzenie rozrzutników, podobnie jak ładowaczy Cyklop, pozwoliło na wyeliminowanie ciężkiej pracy fizycznej przy nawożeniu pól, co było ogromnym udogodnieniem.
Budowa i Zasada Działania Rozrzutnika Obornika
Urządzenie to zazwyczaj jest jedno- lub dwuosiową skrzynią ładunkową, zbudowaną z blachy falistej, z odchylanymi ścianami bocznymi. Wewnątrz skrzyni rozrzutnika zamontowany jest podłogowy przenośnik łańcuchowo-listwowy, który jest podstawą sprawnego działania maszyny.
Kluczowe Elementy
- Adapter: To zespół zamontowanych na specjalnych wałkach noży i wachlarzy, które poprzez obracanie się rozdrabniają i rozrzucają obornik lub kompost po polu. Wały adaptera mogą być zamocowane poziomo lub pionowo.
- Typy roztrząsaczy: Wyróżnia się trzy główne typy rozrzutników pod względem sposobu wyrzutu - z wyrzutem przednim, bocznym i tylnym.
Klasyfikacja i Wydajność
Rozrzutniki obornika można podzielić pod względem ich ładowności oraz typu osi. Podstawowy podział obejmuje rozrzutnik obornika jednoosiowy i dwuosiowy (zwany też tandemem).
- Rozrzutniki jednoosiowe znajdują zastosowanie głównie przy użytkach zielonych i zazwyczaj charakteryzują się mniejszą ładownością.
- Rozrzutniki dwuosiowe sprawdzają się w pracach wymagających większej stabilności i ładowności, na przykład przy odwożeniu kiszonki, choć są też droższe od modeli jednoosiowych.
Ładowność rozrzutników wynosi zwykle od 2 do kilkunastu ton, co pozwala na dobór maszyny do konkretnych potrzeb gospodarstwa. Rozrzutnik może również pełnić rolę przyczepy z samoczynnym rozładunkiem, co czyni go użytecznym do transportu płodów rolnych.
Rozrzutniki Obornika w Polskiej Rzeczywistości Lat 70.
W ramach kontynuacji cyklu artykułów historycznych, prezentujemy klasyki polskiego rolnictwa, w dużej części wciąż pracujące. Rozrzutniki obornika z Czarnej Białostockiej i Dobrego Miasta pracowały swego czasu w niemal każdym gospodarstwie prowadzącym produkcję zwierzęcą.
Choć rozrzutniki obornika są maszynami raczej niedocenianymi jako klasyki, w muzeach czy zbiorach kolekcjonerów rzadko znajdziemy je pośród starych siewników czy kosiarek, ich rola w mechanizacji rolnictwa lat 70. była nieoceniona. W tym cyklu przyglądamy się zarówno maszynom polskiej produkcji, jak i importowanym z innych krajów bloku wschodniego, sprawdzając na podstawie literatury z epoki, jakie parametry oferowała ówczesna technika i jakie zalety swoich maszyn podkreślali producenci.
Krajowe Modele Rozrzutników z Epoki
Według „Informatora Agromy” z 1979 roku, Fabryka Maszyn Rolniczych „Agromet” w Czarnej Białostockiej miała w ofercie kilka modeli rozrzutników do obornika.
Rozrzutnik Obornika N219
Dawkowanie obornika w tym modelu odbywało się z kabiny ciągnika za pomocą dźwigni sterującej prędkość przesuwu przenośnika podłogowego oraz prędkość roboczą ciągnika.
Rozrzutnik Obornika N213
Model N213 był również w ofercie Fabryki Maszyn Rolniczych „Agromet”, pochodzącej z Dobrego Miasta. Był to kolejny istotny element wyposażenia polskich gospodarstw w tamtym okresie.
Rozrzutnik Obornika N218
Rozrzutnik N218, również produkowany przez Agromet-Warfama z Dobrego Miasta, był zbudowany na podwoziu z kołami w układzie tandem. Charakteryzował się możliwością poruszania się po drogach publicznych z prędkością do 25 km/h, co zwiększało jego funkcjonalność i mobilność.
Importowane Rozrzutniki z Bloku Wschodniego
W latach 70-tych w Centrali Handlowej Sprzętu Rolniczego były dostępne również importowane z ZSRR jednoosiowe rozrzutniki obornika 1PTU-4,0. Te maszyny były fabrycznie przystosowane również do stosowania przy rozsiewaniu wapna, co czyniło je wszechstronnym narzędziem w rolnictwie.
Kontekst Ekonomiczny Końca Lat 70. w Polsce
Działanie maszyn rolniczych, w tym rozrzutników obornika, było ściśle związane z ekonomią rolną tamtych lat. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w 1979 roku ceny skupu podstawowych płodów rolnych kształtowały się następująco:
- Pszenica: średnio po 5200 zł/t
- Żyto: około 4350 zł/t
- Jęczmień: odpowiednio 5650 zł/t
- Owies: około 3850 zł/t (podobnie jak rok wcześniej)
Ceny skupu żywca również odzwierciedlały realia rynkowe:
- Żywiec wołowy: średnio po 31,30 zł/kg
- Cielęcy: około 36,30 zł/kg
- Wieprzowy: średnio 44,90 zł/kg
Te dane świadczą o warunkach ekonomicznych, w jakich funkcjonowały polskie gospodarstwa rolne, inwestując w mechanizację i maszyny takie jak rozrzutniki obornika.
tags: #rozrzutnik #obornika #1978 #rok