Znaczenie Rozrzutników Obornika w Nowoczesnym Rolnictwie
Rozrzutniki obornika pozostają podstawowym narzędziem do nawożenia naturalnego, cenionym za prostotę obsługi, uniwersalność i stosunkowo niskie koszty utrzymania. W obliczu rosnących cen nawozów mineralnych, coraz więcej gospodarstw decyduje się na wykorzystanie dostępnego na miejscu obornika jako pełnowartościowego nawozu organicznego. Na rynku dostępna jest bogata oferta rozrzutników - od lekkich modeli jednoosiowych po duże, dwuosiowe konstrukcje wyposażone w zaawansowaną elektronikę.
Charakterystyka i Uniwersalność Rozrzutników Dwuosiowych
Konstrukcja i Zastosowanie
Rozrzutnik obornika dwuosiowy, często wyposażony w układ zawieszenia na resorach stalowych lub wahaczach z resorami gumowymi, jest uniwersalną maszyną rolniczą przeznaczoną do roztrząsania obornika, wapna, torfu oraz kompostu. Po zamontowaniu tylnej ściany, taki rozrzutnik może z powodzeniem służyć jako przyczepa samowyładowcza, zwiększając jego funkcjonalność w gospodarstwie.
Pionierzy Technologii: Rozrzutniki Obornika z Niemiec
Niemiecki rynek maszyn rolniczych od dawna jest źródłem innowacyjnych rozwiązań, a w segmencie rozrzutników obornika na szczególną uwagę zasługuje firma Ludwig Bergmann GmbH. Jest to średniej wielkości przedsiębiorstwo rodzinne, które od ponad 125 lat, już w trzecim pokoleniu, funkcjonuje na rynku maszyn i pojazdów rolniczych. Producent podkreśla, że jego największym atutem jest łączenie długoletniego doświadczenia z nowoczesnymi rozwiązaniami technicznymi.
Historia kombajnów samojezdnych / Seria „Gwiazdy maszyn rolniczych”
Historia i Innowacje Ludwig Bergmann GmbH
Początki i Ewolucja Modeli (Lata 50. i 60. XX wieku)
Wczesne modele rozrzutników obornika Bergmann, takie jak M 50, M 60 i M 70, były wyposażone w jeden lub dwa poziome walce rozrzucające z zębami. Ich dopuszczalna masa całkowita wynosiła 2,5 lub 3 tony. Od 1959 roku model M 70 został zastąpiony przez wersję M 75 o dopuszczalnej masie całkowitej 3,5 tony, której produkcja, podobnie jak M 50 i M 60, trwała do początku lat 60.
W 1962 roku pojawiła się seria od M 42 do M 82, obejmująca pięć modeli o większej pojemności ładunkowej (dopuszczalna masa całkowita od 2,2 do 3,5 tony) oraz podwozie jedno- i dwuosiowe, które pełniły funkcję zarówno rozrzutników obornika, jak i wozów wielozadaniowych. Pod koniec lat 60. typoszereg został rozszerzony o model M 92 o dopuszczalnej masie całkowitej 5,7 lub 6,5 tony, a na początku lat 70. o model M 102, czyli dwuosiową wersję o dopuszczalnej masie całkowitej 7,1 tony. Od połowy lat 80. model M 92 był również dostępny jako resorowany rozrzutnik tandemowy.
Dla tych typoszeregów oferowane były trzy adaptery rozrzucające: wersja z zębami (M 42 i M 52) oraz ślimakowy adapter rozrzucający (od M 62), każdy z dwoma poziomymi walcami rozrzucającymi (wysokość przepustowa od 600 do 850 mm i zasięg rozrzucania około 2 m), a także adapter z szerokim rozrzutem z trzema pionowymi walcami rozrzucającymi z zębami i zasięgiem rozrzucania od 4 do 5 m.
Rozwój w Latach 70. i 80.: Wzrost Pojemności i Efektywności
Od początku do połowy lat 70. pięć modeli M 42, M 52, M 62, M 72 i M 82 zostało zastąpionych przez sześć nowych modeli: M 44, M 54, M 64, M 64 S, M 74 i M 84. W porównaniu z poprzednikami, charakteryzowały się one większą pojemnością ładunkową (od 4,9 do 7,5 m³), większym rozstawem kół i szerszymi oponami, a także wyższą dopuszczalną masą całkowitą (od 3,1 do 5,7 tony). Ich produkcja trwała do około lat 80., a seryjnie były wyposażone w ślimakowy adapter rozrzucający z dwoma walcami.
Nowoczesność i Zaawansowane Systemy (Lata 90. i XXI wiek)
Począwszy od modelu M 700, w 1994 roku Bergmann rozpoczął produkcję rozrzutników uniwersalnych z dwuwalcowym adapterem rozdrabniającym o wysokości przepustowej 1250 mm i talerzowym adapterem rozrzucającym. Nowe rozrzutniki uniwersalne oferowały zasięg do 22 m. W latach 90. asortyment rozrzutników obornika i rozrzutników uniwersalnych był stale poszerzany i uzupełniany o nowe modele, w tym serie M/TSW 1614, 1814 i 1821, o dopuszczalnej masie całkowitej do 18 ton i pojemności ładunkowej do 21 m³.
W 1994 roku wprowadzono system Pilotbox do rozrzutników, który, z niewielkimi modyfikacjami, jest nadal używany do obsługi maszyny za pomocą centralnej skrzynki sterowniczej. Od 1995 roku Bergmann stosuje jako łańcuchy podłogi transportowej wyłącznie okrągłe łańcuchy stalowe o wymiarach 14 x 50 mm i sile zrywającej 25 ton na łańcuch. Pod koniec 1996 roku zaprezentowano pierwszy rozrzutnik o szerokości nadwozia 2050 mm - model TSW 1818 S. W 1998 roku asortyment produktów uzupełniono o systemy wymienne Vario, umożliwiające stosowanie różnych rozwiązań, takich jak nadwozia rozrzutnika, nadwozia objętościowe, nadwozia zbiornikowe, a także przyczepy wywrotki z jednym podwoziem. Elektromagnetyczny panel sterowania ME, wprowadzony w 1996 roku w modelu TSW 1818 S dla komfortowej obsługi, otrzymał w 1999 roku dalsze usprawnienia.
W 2001 roku wyprodukowano pierwsze rozrzutniki z wanną stożkową wykonaną całkowicie ze stali. Ta innowacja przyniosła wyraźne zalety w porównaniu z wannami o równoległych ścianach bocznych: mniejsze zużycie ścian bocznych, mniejsze zapotrzebowanie na moc ciągnika, brak zagęszczania i zatoru materiału przed adapterem rozdrabniającym lub rozrzucającym. Ponadto, zaobserwowano mniejsze siły działające na łańcuchy podłogi transportowej i napęd, a także lepszy efekt rozrzucania. Dwuwalcowe adaptery rozdrabniające w rozrzutnikach uniwersalnych miały wysokość przepustową 1350 mm. Model TSW 1414 S był pierwszym rozrzutnikiem na rynku ze stożkową wanną wykonaną całkowicie ze stali i nowej stylistyce od 2001 roku.
Kolejnym ważnym wydarzeniem w 2001 roku był test modelu TSW 2016 S przeprowadzony przez DLG. Rozrzutnik uniwersalny został wyróżniony znakiem jakości "DLG anerkannt" za funkcjonalność i jakość z wyróżniającą się precyzją rozrzucania.
Na targach Agritechnica 2009 zaprezentowano nowy rozrzutnik M 1080 oraz po raz pierwszy model TSW 6230 S z podwoziem hydraulicznym. Wprowadzono również nadwozie rozrzutnika TSW A 33 ze sterowanym przez GPS dokładnym rozrzucaniem na podwoziu Holmer Terra Variant. W 2011 roku, we współpracy z DLG, przeprowadzono kompleksowe testy floty. Na targach Agritechnica 2011 zaprezentowano nowatorski rozrzutnik obornika M 2120, który już wcześniej zachwycił podczas testu DLG. W 2015 roku na rynku pojawił się rozrzutnik TSW 5210 W z możliwością ważenia, a następnie modele TSW 6240 W i TSW 7340 S również wyposażone w tę funkcję. Na targach Agritechnica 2017 zaprezentowano pierwszy rozrzutnik niskopodwoziowy Bergmann TSW 2140 E.
Główną atrakcją zaprezentowaną na targach Agritechnica 2019 był nowy, opatentowany adapter z szerokim rozrzutem V-Spread. Rozpoznawalny po talerzach rozrzucających ustawionych w kształcie litery V poprzecznie do kierunku jazdy, adapter ten umożliwia uzyskanie szerokości roboczej do 36 m, w zależności od rozrzucanego materiału. Przedstawiono również nowy hybrydowy adapter rozrzucający 2-Spread z dwoma dużymi, pionowymi walcami rozrzucającymi, zastosowany w niskopodłogowym rozrzutniku obornika M 2140 E. Adapter 2-Spread został opracowany z myślą o najwyższej przepustowości przy bardzo dobrej jakości rozrzutu i dużych szerokościach roboczych dla tego typu adapterów. Nowe adaptery rozrzucające zostały poddane niezależnym testom DLG i oficjalnie wyróżnione znakiem jakości "DLG anerkannt" za doskonałą jakość rozrzutu (raporty z testów DLG od 7255 do 7257).
Najważniejszym wydarzeniem na targach Agritechnica 2023 była prezentacja funkcjonalnego prototypu Bergmann XPERT 5.24. Była to premiera nowej generacji rozrzutników Bergmann XPERT z całkowicie nową koncepcją konstrukcyjną, która będzie stopniowo wprowadzana na rynek od jesieni 2025 roku. Wraz z nową serią Bergmann XPERT po raz pierwszy zostanie zaprezentowany system ISOBUS TIM dla rozrzutników nawozów organicznych.
Historia kombajnów samojezdnych / Seria „Gwiazdy maszyn rolniczych”
Wybór Rozrzutnika: Dopasowanie do Potrzeb Gospodarstwa
Wybierając rozrzutnik obornika, warto dobrze przeanalizować realne potrzeby gospodarstwa. Dla rolników, którzy pracują na areale do 50 hektarów i stosują obornik sezonowo, lepszym rozwiązaniem może być maszyna o ładowności 4-8 ton, jednoosiowa, z prostym adapterem i hydraulicznym posuwem. Rynek oferuje szeroki wybór modeli dostosowanych do każdego profilu użytkownika, w tym również od wiodących niemieckich producentów, takich jak Bergmann, które dostarczają zarówno mniejsze, jak i bardzo duże, zaawansowane dwuosiowe maszyny. Inwestycja w odpowiedni rozrzutnik jest kluczowa dla efektywnego i ekologicznego nawożenia naturalnego.