Rozrzutnik obornika Brochard: Budowa, zasada działania i wszechstronność zastosowań

Rozrzutniki obornika to praktyczne maszyny rolnicze, które znacząco ułatwiają i zwiększają wydajność pracy w gospodarstwie. Ich podstawowym zadaniem jest dystrybucja nawozu naturalnego, czyli obornika, na polach uprawnych. Obecnie maszyny te są najczęściej ciągnięte przez ciągniki, choć w przeszłości wykorzystywano do tego celu konie. Na rynku dostępne są różnorodne modele, od niewielkich, które może pociągnąć nawet traktorek ogrodowy, po duże, jedno-, dwuosiowe lub nawet tandemowe konstrukcje, zdolne pomieścić i rozrzucić bardzo duże ilości nawozu.

Ogólna budowa i zasada działania rozrzutnika obornika

Większość rozrzutników obornika charakteryzuje się prostą i nieskomplikowaną budową, co przekłada się na ich niezawodność i łatwość obsługi. Głównym elementem roboczym, odpowiedzialnym za rozdrabnianie i rozrzucanie nawozu, jest tzw. adapter. Napęd na wałek adaptera przenoszony jest poprzez wał odbioru mocy (WOM) ciągnika lub silnik hydrauliczny zasilany z hydrauliki pojazdu. Rozdrobniony nawóz opuszcza skrzynię zazwyczaj przez tylną lub boczną burtę, co pozwala dopasować maszynę do specyfiki pracy na danym polu.

Skrzynia załadunkowa

Kluczowym elementem jest skrzynia załadunkowa, która musi być wytrzymała i odporna na korozję, aby pomieścić duże ilości obornika. Producenci oferują skrzynie wykonane z blachy o grubości od 4 mm do 8 mm, zapewniające odpowiednią trwałość. Najważniejszym aspektem skrzyń jest ich wytrzymałość oraz odporność korozyjna.

Przenośnik łańcuchowy

Wewnątrz skrzyni znajduje się przenośnik łańcuchowy, zazwyczaj w dwóch rzędach, sterowany hydraulicznie. Jego zadaniem jest przesuwanie obornika w kierunku zespołu rozrzucającego. Alternatywnie, obornik może być przesuwany przez ściankę cofającą się wraz z podłogą skrzyni. Przenośnik łańcuchowo-belkowy napędzany jest z obu stron hydrostatycznymi silnikami orbitalnymi. Do regulacji jego prędkości służy przestawny zawór dławiący w obwodzie zasilania olejem. W ten sposób zmieniana jest dawka nawozu przy stałej prędkości jazdy.

Adapter rozrzucający

Rozrzutnik ma za zadanie rozrzucić po polu określony nawóz. Dzieje się tak dzięki obracającym się nożom, które tną i rozrzucają wokół nawóz, podawany przez przenośnik. Wałek oraz noże mogą być umieszczone pionowo lub poziomo w zależności od zastosowanego nawozu. Moment obrotowy na wałku przenoszony jest dzięki zasilaniu ciągnika.

Wszechstronność zastosowań rozrzutnika obornika

Choć podstawowym zastosowaniem rozrzutników obornika jest nawożenie pól, ich funkcjonalność jest szersza, sprawiając, że są to maszyny wielozadaniowe.

Zastosowania rolnicze

• Rozprowadzanie obornika: Klasyczne i najważniejsze zastosowanie, zapewniające naturalne użyźnienie gleby.
• Roztrząsanie kompostu: Rozrzutniki mogą być z powodzeniem wykorzystywane do dystrybucji kompostu, co jest ekologicznym sposobem nawożenia.
• Rozrzucanie świeżej masy roślinnej: Pozwala na szybkie wprowadzenie zielonej masy do gleby, wzbogacając ją w materię organiczną.
• Rozrzucanie torfu: Stosowany w celu poprawy struktury gleby i zwiększenia jej zdolności do zatrzymywania wody.

Zastosowania pozarolnicze

Niektóre modele rozrzutników obornika znajdują zastosowanie również poza tradycyjnym rolnictwem:

• Leśnictwo: Do nawożenia młodych drzewek czy rekultywacji terenów leśnych.
• Budownictwo: W nowoczesnych technologiach budowlanych, gdzie mogą być wykorzystywane do transportu i dystrybucji specyficznych materiałów.

Wykorzystanie jako przyczepy

Część rolników wykorzystuje również rozrzutniki jako zwykłe przyczepy, demontując adapter i montując w jego miejsce burtę, co zwiększa ich uniwersalność. Jest to możliwe dzięki łatwemu i szybkiemu demontażowi adaptera, który w przypadku niektórych modeli Brochard zajmuje około 30 minut. Dzięki temu maszyna może służyć jako transporter rzepaku, zboża, buraków, zielonki, kukurydzy ziarna, szlaki, piachu.

Koszty utrzymania i dostępność części

Rozrzutniki obornika są z reguły maszynami mało awaryjnymi, co skutkuje niskimi kosztami ich utrzymania. Dodatkowym atutem jest łatwa dostępność części zamiennych. Wiele sklepów rolniczych, w tym internetowych, oferuje szeroki asortyment części do rozrzutników, co pozwala na samodzielne i szybkie przeprowadzenie ewentualnych napraw.

Specyfika konstrukcji rozrzutników obornika Brochard

Francuska firma Brochard produkuje roztrząsacze o ładowności od 8 do aż 32 ton, wprowadzając innowacyjne rozwiązania w konstrukcjach rozrzutników obornika.

Układ jezdny i transport

Jednym z kluczowych elementów rozrzutników obornika jest układ jezdny, który musi sprostać przewożeniu bardzo dużych ilości materiału. Obciążenia i przebiegi tych maszyn często przekraczają standardowe wartości dla przyczep. W najnowszych konstrukcjach obserwuje się tendencję do ograniczania liczby osi. Rozwiązanie z dużymi, pojedynczymi kołami ma dwie główne zalety: mniejsze zapotrzebowanie na moc (niższe opory toczenia) oraz poprawioną manewrowość. Mimo to układy jezdne typu tandem nadal mają swoich zwolenników, zapewniając wyższą stabilność jazdy.

• Rodzaj zawieszenia: Brochard oferuje konfiguracje z pojedynczą osią jako wyposażenie podstawowe, ale dla większych modeli, jak ten w Teresinie, stosowane są podwozia tridemowe.
• Amortyzacja: Układ jezdny z ramą łączy się za pomocą resorów piórowych. W ten sam sposób amortyzowany jest także dyszel, który wyposażony jest w hydraulicznie opuszczaną stopę podporową.
• Zaczepy: Oko dyszla spoczywa najczęściej na dolnym zaczepie ciągnika. Standardowe ucho zaczepu jest oczkowe, z zaczepem resorowanym.
• Koła: Koła maszyn Brochard mogą mieć niskoprofilowe ogumienie diagonalne o wymiarze 600/55-26.5 lub inne opcjonalne rozmiary, jak 600/60-30,5 czy 650/75R32.

Skrzynia ładunkowa Brochard

Skrzynie ładunkowe Brochard charakteryzują się solidnym wykonaniem. Są one wykonane ze specjalnej stali szwedzkiej o podwyższonych parametrach wytrzymałościowych - DOMEX. Blacha ścian ma grubość 3 mm, a podłoga 4 mm. Konstrukcja skrzyni jest szczelna.

• Pojemność: W podstawowym wyposażeniu skrzynia ładunkowa ma pojemność 27 m³. Po dołożeniu nadstawek o wysokości 0,5 m kubatura wzrasta do 37 m³.
• Wykorzystanie nadstawek: Nadstawki są zakładane podczas wykorzystania maszyny w roli przyczepy objętościowej dla kiszonki z kukurydzy, a także do transportu ziarna zbóż.

Wnętrze skrzyni: przenośnik i zabezpieczenia

Kluczowym elementem wyposażenia skrzyni ładunkowej Brochard jest przenośnik łańcuchowy. W rozrzutnikach o średniej ładowności stosuje się zazwyczaj przenośnik podwójny z dwoma łańcuchami na każdej połowie szerokości przestrzeni ładunkowej. Standardem jest napęd hydrauliczny, umożliwiający bezstopniową regulację prędkości. Brochard wykorzystuje taśmę z dwoma wzmocnionymi łańcuchami oczkowymi Vaucansson o Ø 20 mm wraz z pojedynczą listwą.

• Zasuwa: Płyta wsuwana między walce adaptera a skrzynię ładunkową, zabezpieczająca adapter przed naporem nawozu podczas transportu i uruchamiania walców. Zasuwa, wysunięta do góry podczas pracy, chroni ciągnik przed odpryskami obornika. Brochard stosuje hydraulicznie zamykaną zastawę z gilotynową prowadnicą, co pozwala na regulację dawki wapna.
• Osłony adaptera: Przednia krata osłonowa jest standardem, a zewnętrzne osłony adaptera zapobiegają gubieniu resztek obornika i chronią osoby postronne przed kontaktem z jego zębami.

Adapter rozrzutu w maszynach Brochard

Adapter rozrzutu jest kluczowym elementem wpływającym na jakość pracy i wydajność rozrzutnika. W Brochardach serii EV 2000 walce z nożami mają średnicę 100 cm. Sercem maszyny jest napędzany od WOM-u, pochylony ku przodowi dwubębnowy adapter rozrzucający z umieszczonymi u podstawy tarczami. Na walcach nawinięte są zwoje ślimaka z przymocowanymi do nich nożami.

• Szerokość rozrzutu: Szerokość rozrzutu obornika zdaniem producenta mieści się w przedziale 12-16 m. Mechanizm skrawania masy adaptera dobrze radzi sobie z cięciem większych kęsów obornika na drobne kawałki.
• Demontaż: Adapter połączony jest ze skrzynią ładunkową poprzez klamry, co znacznie ułatwia jego demontaż, konieczny przy zastosowaniu roztrząsacza w roli przyczepy.
• Uniwersalność: Adapter dwuwalcowy jest uniwersalny i nadaje się do rozrzucania kompostu, torfu, a nawet wapna.

Wymagania mocy i współpraca z ciągnikiem

Rozrzutniki Brochard o dużej ładowności wymagają odpowiednio mocnych ciągników. Zdaniem producenta maszyna o ładowności 27 ton wymaga ciągnika o mocy znamionowej od 180 do 250 KM. Francuski rozrzutnik w Teresinie współpracuje z ciągnikiem Claas Axion 850 o mocy znamionowej 233 KM. Spora część ciężaru maszyny spoczywa na dolnym zaczepie wahliwym traktora. Rozrzutnik połączony jest z ciągnikiem poprzez wałek WOM-u ustawiony na 1000 obr./min. Układ jezdny Brochard z pojedynczą osią ma mniejsze zapotrzebowanie na moc, co oznacza, że wystarcza ciągnik o 10-20% słabszy niż w przypadku osi tandemowej.

Sterowanie i systemy

Francuski kolos wykorzystuje trzy gniazda hydrauliki zewnętrznej. Jedna para służy do napędu łańcuchowo-listwowego przenośnika podłogowego oraz opuszczania i podnoszenia tylnej zasuwy, zaś jedno złącze wykorzystywane jest do blokady skrętu osi. W Brochardzie na podwoziu tridemowym funkcja ta dotyczy pierwszej i trzeciej pary kół.

• Układ dobijania ciśnienia: Ciekawym rozwiązaniem rozrzutnika jest układ dobijania ciśnienia w obwodzie olejowym napędu przenośnika podłogowego. Jest on zlokalizowany po prawej stronie maszyny w postaci ręcznej pompki tłokowej ze zbiorniczkiem, akumulatora hydraulicznego oraz zaworu odcinającego. Pozwala to na podniesienie ciśnienia oleju ponad to, które dostępne jest z hydrauliki zewnętrznej ciągnika, co jest przydatne przy oborniku stawiającym duży opór.
• Panel obsługowy: W kabinie ciągnika zainstalowany jest panel obsługowy, który umożliwia regulację prędkości posuwu przenośnika podłogowego oraz prędkości opuszczania i regulację położenia zasuwy. Wielkość przepływu oleju do hydromotorów podawana jest w formie procentowej na wyświetlaczu.

Przykład zastosowania: Rozrzutnik Brochard w Gospodarstwie Teresin

W Gospodarstwie Rolnym Teresin o powierzchni 1800 ha (w tym 1400 ha gruntów ornych), Antoni Wilkowski roztrząsa obornik wyłącznie jesienią na areale około 100 ha. Nawóz ten wywożony jest na ścierniska po kukurydzy pod jej kolejny zasiew oraz na ścierniska po pszenicy pod buraki cukrowe. Francuski rozrzutnik Brochard, o masie własnej 9,85 t i ładowności 27 t, współpracuje z ciągnikiem Claas Axion 850 o mocy 233 KM. Niemiecki ciągnik na bliźniaczym ogumieniu radzi sobie znakomicie z roztrząsaczem. Skrzynia ładunkowa w Teresinie, z nadstawkami, osiąga kubaturę 37 m³, co pozwala na wykorzystanie maszyny również jako przyczepy objętościowej do kiszonki z kukurydzy i transportu ziarna zbóż.

Podsumowanie i wybór optymalnego rozwiązania

Bogaty wybór rozwiązań i poszczególnych modeli na polskim rynku pozwala na wybór optymalnego rozwiązania w warunkach każdego gospodarstwa. Przy wyborze rozrzutnika w pierwszej kolejności należy zdecydować o wielkości potrzebnej maszyny, szczególnie w kontekście posiadanych ciągników. Następnie trzeba zastanowić się nad sposobem wykorzystania rozrzutnika i zdecydować o rodzaju skrzyni ładunkowej i adaptera, który ma decydujący wpływ na wydajność i jakość pracy. Dla gospodarstw dysponujących obornikiem z dużą ilością słomy odpowiednia będzie maszyna z czterowalcowym pionowym adapterem, natomiast adapter dwuwalcowy, często spotykany w Brochardach, jest bardziej uniwersalny.

Wyposażenie i opcje rozrzutników Brochard

Przy wyborze rozrzutnika obornika warto zwrócić uwagę na dokładną specyfikację, ponieważ wiele elementów znajduje się na listach wyposażenia dodatkowego.

Wyposażenie podstawowe

• Rodzaj zawieszenia: pojedyncza oś.
• Podwójny pionowy adapter - demontowany, o szerokości 2001 mm.
• Skrzynia ładunkowa wykonana w całości ze szwedzkiej stali specjalnej DOMEX.
• Taśmy sterowane hydraulicznie, z dwoma wzmocnionymi łańcuchami oczkowymi Vaucansson o Ø 20 mm wraz z pojedynczą listwą.
• Wałek szerokokątny ze sprzęgłem - 1.000 obr/min.
• Stopa podporowa hydrauliczna, sterowana ręcznie.
• Ucho zaczepu standardowe oczkowe, zaczep resorowany.
• Instalacja hamulcowa pneumatyczna dwuobwodowa.
• Hydraulicznie zamykana zastawa z gilotynową prowadnicą (regulacja wapna).
• Sterowanie hydrauliczne wraz z regulacją prędkości przesuwu taśmy.
• Przednia krata osłonowa.
• Uchwyty do mocowania dodatkowych nadstawek.
• Ogumienie 2 sztuki.
• Lampy zespolone oświetlenia tylnego.
• Drabinka.
• Gwarancja: 12 miesięcy.

Opcje dodatkowe

• Deflektory prawy i lewy.
• Elektryczna regulacja taśmy z kabiny ciągnika.
• Nadstawki 0,50 m.
• Dobór koloru.
• Koła: 600/60-30,5, 650/75R32, 520/85R38, 28,1-26.
• Zawieszenie BOGGIE z kołami do wyboru: 550/60R22,5, 600/50R26,5.
• Sterowanie elektryczno-hydrauliczne z rozdzielacza wraz z regulacją przesuwu taśmy.
• Własna hydraulika.
• Hydrauliczny napinacz łańcucha.

tags: #rozrzutnik #obornika #brochard