Popularne Marki i Kluczowe Aspekty Wyboru Rozrzutników Obornika

Wprowadzenie do Rozrzutników Obornika

Zakup nowej maszyny do gospodarstwa zawsze wiąże się z przeanalizowaniem potrzeb, do jakich ma być przeznaczona, oferty maszyn dostępnych na rynku pierwotnym i wtórnym oraz ich ceny. Należy także zwrócić uwagę na wyposażenie dodatkowe tej maszyny, gdyż może okazać się po zakupie, że sprzęt nie do końca spełnia nasze oczekiwania. Warto pamiętać, że zakup nowego rozrzutnika obornika, w zależności od jego wyposażenia, to dodatkowe punkty przy ubieganiu się o dotacje unijne.

Charakterystyka Rozrzutnika Obornika

Budowa i Zasada Działania

Rozrzutnik obornika, zwany często roztrząsaczem, służy do rozwożenia, rozdrabniania i równomiernego rozrzucania obornika na polu. Jest to jedno- lub dwuosiowa skrzynia z przenośnikiem podłogowym, która w swojej tylnej części posiada zainstalowany mechanizm rozdrabniający oraz rozrzucający obornik. Do napędu wykorzystywany jest WOM (wał odbioru mocy) lub silnik hydrauliczny napędzany z hydrauliki pojazdu. Elementem wykonującym główną część zadaniową maszyny jest zespół noży zamocowanych na specjalnych wałkach - adapterach, które obracając się, rozdrabniają i rozrzucają obornik w polu. Przesuw obornika w kierunku adaptera odbywa się za pomocą taśmy przesuwanej po podłodze skrzyni załadunkowej, składającej się z listew napędzanych łańcuchem.

Materiały Rozrzucane

Nazwa wskazuje, że głównym, lecz nie jedynym materiałem rozrzucanym przez tę maszynę jest obornik. Inne to nawozy naturalne, takie jak kompost, torf czy nawozy zielone. Stosując adapter tarczowy, można rozrzucać także wapno i odpady z biogazowni. Rozrzutniki doskonale radzą sobie zarówno ze zwięzłym, jak i rozrzedzonym obornikiem, pomiotem kurzym czy osadami.

Popularne Marki Rozrzutników Dostępnych na Rynku Polskim

Wybór rozrzutników na polskim rynku jest bardzo szeroki, a rodzimi producenci nie ustępują w zakresie rozwiązań czołowym światowym markom. Do znanych marek produkujących rozrzutniki obornika należą:

• Joskin
• Metaltech
• Unia Group
• Sipma
• Metal-Fach
• Pronar
• A-Lima-Bis
• Brochard
• Wielton
• Jastech

Rodzaje Rozrzutników ze Względu na Konstrukcję

Liczba Osi i Ładowność

Liczba osi warunkuje ładowność rozrzutnika. Maszyny mogą być jednoosiowe, dwuosiowe w układzie tandem, a dla najbardziej wymagających firm usługowych dostępne są również na podwoziu tridem. Oba przypadki, czyli rozrzutniki jednoosiowe i dwuosiowe, mogą nabierać na siebie duże ilości nawozu w zależności od wytrzymałości konstrukcji i zastosowanych kół.

Rozrzutniki jednoosiowe

Oś pojedyncza połączona z kołami o dużej średnicy znajduje dziś większościowe zastosowanie. Zaletami pojedynczych kół są mniejsze zapotrzebowanie na moc ciągnika wynikające z mniejszych oporów toczenia (w porównaniu z dwoma osiami to od 20-30% mniej wymaganej mocy) oraz lepsza manewrowość maszyny. Rozrzutnik jednoosiowy jest idealnym rozwiązaniem dla mniejszych gospodarstw, zapewniając wydajność i łatwość obsługi. Dodatkowo, rozrzutniki z pojedynczą osią nie mają problemu ze spychaniem ziemi podczas ostrych manewrów, co pozytywnie wpływa na ich trwałość.

Rozrzutniki dwuosiowe (tandem, tridem)

Układy tandemowe - dwie osie w tylnej części maszyny - mają znacznie lepszą stabilność podczas jazdy, gdyż są one zwykle resorowane, co wpływa na komfort i bezpieczeństwo transportu. Rozrzutnik dwuosiowy, nazywany także tandemem, to najbardziej uniwersalne rozwiązanie na rynku, łączące większą pojemność z zachowaniem dobrej manewrowości i stabilności. Jego przewagą jest możliwość zastosowania mniejszej średnicy kół mieszczących się pod skrzynią ładunkową, dzięki czemu nie ma ograniczenia szerokości skrzyni ładunkowej.

Zalety rozrzutnika dwuosiowego:

• Lepsza stabilność - dwie osie równomiernie rozkładają ciężar.
• Mniejszy nacisk na glebę - dystrybucja masy na więcej kół.
• Wyższa wydajność - mniejsza liczba przejazdów.
• Większy komfort jazdy - dzięki resorowaniu obu osi.
• Uniwersalność zastosowania - od średnich po duże gospodarstwa.

Wady rozrzutnika dwuosiowego:

• Wyższe wymagania dotyczące mocy ciągnika.
• Większa masa i wymiary niż jednoosiowy.

Rodzaje Skrzyń Ładunkowych

Jedną z kluczowych kwestii branych pod uwagę przy wyborze rozrzutnika do obornika jest jego trwałość, na którą duży wpływ mają podstawowe elementy, takie jak rama, skrzynia ładunkowa i układ jezdny. W ostatnich latach sporym zmianom uległa koncepcja budowy tych elementów.

Konstrukcja ramy i samonośna

Elementem scalającym rozrzutnik, tak jak większość maszyn, jest rama. Przymocowane do niej są elementy układu jezdnego i skrzynia ładunkowa, dlatego jej trwałość pozwala na ewentualny remont rozrzutnika i wymianę różnych części do niej przymocowanych. Rama zwykle jest wykonana ze stalowych profili prostokątnych. Nie wszystkie rozrzutniki posiadają ramę; w takim przypadku jej rolę przejmuje skrzynia ładunkowa, która pełni także funkcję nośną i musi być wykonana solidniej. Konstrukcja samonośna upraszcza budowę maszyny, co teoretycznie powinno wpłynąć na jej niższą masę i cenę, choć w praktyce ta zależność nie zawsze jest widoczna. Skrzynia ładunkowa znajduje się niżej, co poprawia stabilność i obniża krawędź załadunku. Samonośna konstrukcja zapewnia trwałość całej maszyny, a jej elementy, takie jak przenośnik podłogowy łańcuchowo-listwowy czy adapter rozrzucający obornik, są idealnie spasowane.

Skrzynie szerokie i wąskie

Dostępne są dwa główne rodzaje skrzyń ładunkowych. Pierwsza to tradycyjne, szerokie skrzynie, których zaletą jest przede wszystkim uniwersalność - pozwalają na łatwiejsze zamienienie rozrzutnika w przyczepę objętościową, a w przypadku niektórych mniejszych modeli także na otwieranie burt. Przykładowo, w 6-tonowym Pronarze N161 czy trzech wersjach (6, 8 i 10 t ładowności) rozrzutnika N-280 z Metal-Fachu dostępne są szerokie skrzynie. W przypadku drugiego rodzaju skrzyń, czyli wersji wąskich, mniejszą szerokość muszą kompensować pozostałe wymiary. Mimo niżej umieszczonej podłogi, krawędź załadunku znajduje się zazwyczaj wyżej niż w maszynach wyposażonych w szeroką skrzynię. Przykładowo, w 10-tonowym rozrzutniku RO 10 z Metaltechu krawędź ta znajduje się na wysokości 2,53 m, a w Apollo 13 Premium z Unii na wysokości 2,96 m. Od tej reguły są jednak wyjątki, np. jedne z najniższych krawędzi załadunku spośród wszystkich prezentowanych modeli mają również rozrzutniki wąskoskrzyniowe Pichon.

Budowa skorupowa i burtowa

Skrzynie można też podzielić ze względu na typ budowy, a konkretnie połączenie jej elementów. Najbardziej zyskująca popularność budowa skorupowa zapewnia większą wytrzymałość i szczelność od pozostałych wersji. Zmniejsza również liczbę trudnych do wyczyszczenia miejsc, które są jednocześnie podatne na powstawanie korozji, co wpływa na jej wysoką trwałość. Oczywistą wadą jest mała uniwersalność rozrzutnika wyposażonego w taką skrzynię ze względu na utrudniony dostęp do niej z boku. Budowa skorupowa jest najczęściej związana z wąskimi skrzyniami, rzadziej spotykana w szerokich odpowiednikach. Skrzynia burtowa pozwala na bardziej różnorodne wykorzystanie rozrzutnika, umożliwia otwarcie jej boków oraz zróżnicowanie materiałów stosowanych do jej budowy, np. w rozrzutniku N280/2 z Metal-Fachu, w którym podłoga skrzyni ładunkowej jest wykonana z drewna.

Materiały Konstrukcyjne i Zabezpieczenie Antykorozyjne

Na trwałość rozrzutnika bardzo duży wpływ mają użyte materiały. Wszyscy producenci zapewniają o ich wysokiej jakości, udostępniając dane na temat grubości blachy użytej do budowy skrzyni ładunkowej. Najczęściej ma ona 3 mm w przypadku ścian i 4 mm dla podłogi. Tak jest np. we wszystkich modelach Brocharda (8-27 t ładowności) oraz w 12- i 14-tonowych rozrzutnikach Pronaru. Z kolei szerokoskrzyniowy model 10-tonowy Pronaru (N162/2) oba te elementy ma wykonane z materiału o grubości 3 mm, a wąskoskrzyniowy NV161 (6,75 do 14 t ładowności) ma zarówno podłogę, jak i ściany 4-milimetrowe. Taką grubość ścian mają też rozrzutniki Metaltech.

Solidne zabezpieczenie antykorozyjne ma duży wpływ na możliwość długiej eksploatacji maszyny. Bez wątpienia takim jest ocynk. Standardowo wszystkie elementy nieruchome są w ten sposób zabezpieczone w rozrzutnikach Pichon. Opcjonalnie cynkowanie swoich maszyn oferują Joskin i Alima-Bis.

Adaptery Rozrzucające - Serce Maszyny

Jakość pracy rozrzutnika zależy głównie od adaptera rozrzutu. Główny podział rozrzutników, biorąc pod uwagę rodzaj końcowego adaptera, to pionowe i poziome. Elementy te są napędzane przez WOM, z możliwością pracy od 540 obr/min do 1000 obr/min.

Adaptery pionowe

Adapter dwuwalcowy pionowy

Obecnie najpopularniejsze są adaptery dwuwalcowe pionowe, które idealnie współpracują z wąskimi skrzyniami, chociaż czasami są montowane także na końcu szerokich skrzyń, np. w modelu Joskin Ferti-Cap. Ich zaletą jest przede wszystkim uniwersalność, dzięki której można je wykorzystywać przy nawożeniu zarówno obornikiem świeżym, słomiasym, mokrym, jak i kompostem, torfem, wapnem czy pomiotem ptasim. Mają dużą średnicę walców, co przyczynia się do uzyskania znaczącej szerokości roboczej - zwykle jest to ok. 10 m, a w niektórych modelach nawet do 20 m. Zapewniają dobrą równomierność rozrzutu i stabilną pracę na pagórkowatym terenie. W dolnej części wałków często znajdują się talerze do rozrzutu wapna i pomiotu kurzego.

Adapter czterowalcowy pionowy

Szerokoskrzyniowe rozrzutniki występują też z adapterami pionowymi zbudowanymi z czterech walców. Taką konstrukcję mają m.in. różne wersje maszyn Metal-Fach N267 i N280 oraz Pronar N162/2. Adaptery czterowalcowe polecane są do rozrzucania obornika, zwłaszcza z dużym udziałem słomy (od trzody chlewnej i bydląt). Ich minusem jest mniejsza równomierność rozrzutu (za rozrzutnikiem jest więcej materiału niż po bokach) i gorsza praca z drobnym materiałem, np. wapnem, oraz większe ryzyko zatykania.

Adaptery poziome i hybrydowe

Adapter tarczowy z poziomym adapterem ślimakowym

Model z dwubębnowym poziomym adapterem ślimakowym służy do rozrzucania przegniłego obornika, który nie zawiera świeżej słomy. Dobrze spisuje się również przy wapnie, szlamie, kompoście, torfie. Szerokość rozrzutu sięga nawet 20 metrów. Najczęściej stosowany do obornika od drobiu i szlamu z biogazowni, a także jako najlepszy przy rozsiewaniu wapna.

Adapter hybrydowy (poziome walce i tarcze)

Jeszcze większą szerokość rozrzutu - zwykle do ok. 24 m - mają adaptery hybrydowe. Składają się one z dwóch poziomych walców obudowanych osłoną, których rolą jest rozluźnianie materiału, oraz z dwóch tarcz rozrzucających. Konstrukcja ta ma dość uniwersalne zastosowanie, jednak nie nadaje się do rozprowadzania materiałów włóknistych, np. obornika z dużą ilością słomy.

Wyposażenie Dodatkowe i Opcje Konfiguracji

Zasuwa / Ściana Grodziowa

Jednym z elementów, za które zwykle trzeba dopłacić, jest zasuwa oddzielająca wnętrze skrzyni ładunkowej od adaptera, często nazywana ścianą grodziową. Zapobiega ona gubieniu przewożonego materiału oraz przeciążeniom układu napędowego adaptera podczas jego uruchamiania, co przyczynia się do dłuższego okresu bezawaryjnej eksploatacji maszyny.

Układ Jezdny i Zawieszenie

Większość producentów oferuje rozrzutniki zarówno z tradycyjnym podwoziem typu tandem, jak i wersje jednoosiowe z dużymi kołami. W maszynach o podwójnej osi sprawdza się zastosowanie skrętnych osi, które zapobiegają spychaniu ziemi podczas ostrych manewrów; są one oferowane m.in. przez Brochard, Joskin i Unia Group. W modelach jednoosiowych producenci oferują amortyzowany dyszel, często realizowany przez resor piórowy. W rozrzutnikach Metaltech, Metal-Fach oraz Joskin dyszel jest wyposażony w poprzeczny resor paraboliczny, natomiast w maszynach Brocharda, Pichona i Unii do zmniejszania przeciążeń wykorzystuje się resor piórowy ustawiony wzdłużenie. Producenci udostępniają różne wersje ogumienia, a szersze opony, mimo że pożądane na polu, mogą być problemem w transporcie drogowym ze względu na zwiększanie szerokości maszyny. Ciekawostką jest przestawna oś jezdna oferowana przez Metaltech w maszynach RO. Przydatne są również takie drobiazgi jak osłony lamp tylnych, które chronią je przed zabrudzeniem.

Systemy Sterowania i Pomiary

Skrzynie rozrzutników są opróżniane za pomocą przenośników łańcuchowo-listwowych. Dzięki standardowo stosowanemu przez producentów napędowi hydraulicznemu, posiadają one bezstopniową regulację prędkości posuwu, a tym samym bezstopniową regulację dawki nawożenia. Niektórzy producenci, jak Alima-Bis, Brochard, Pichon, Joskin czy Metaltech, za dopłatą wyposażają swoje rozrzutniki w wagę i sterowanie elektroniczne, co pozwala na precyzyjne dozowanie nawozu.

Funkcja 2w1: Rozrzutnik i Przyczepa Transportowa

Na uniwersalność rozrzutnika wpływa także możliwość zastosowania nadstawek i demontaż adaptera. Po demontażu adaptera rozrzucającego i zamontowaniu tylnej burty, rozrzutnik zyskuje miano przyczepy transportowej. Taka funkcja pozwala na transport kiszonki, zbóż, sieczki, a także rozładunek w niskich pomieszczeniach. Zaletą jest posiadanie jednej maszyny do dwóch zastosowań, co generuje realne oszczędności.

Przykłady Rozwiązań Rynkowych

Rozrzutniki Jastech MEGA

Polski producent Jastech oferuje serię rozrzutników dwuosiowych MEGA, przeznaczonych dla średnich i dużych gospodarstw prowadzących intensywną produkcję zwierzęcą. Te maszyny charakteryzują się solidną konstrukcją, ocynkiem ogniowym całej ramy i skrzyni, uszczelkami gumowymi zapewniającymi szczelność tylnej ściany oraz certyfikowanymi spawami. Produkcja w Zbuczynie gwarantuje szybki serwis i dostępność części.

System Hydraulicznej Ściany Przesuwnej

Autorski system hydraulicznie przesuwanej ściany czołowej Jastech (np. w seriach MEGA 27 i MEGA 33) zapewnia płynny i równomierny rozładunek bez ryzyka zatorów, w przeciwieństwie do tradycyjnych rozrzutników z taśmociągiem. Hydrauliczny cylinder przesuwa połowę dna wraz ze ścianką przednią, przesuwając ładunek do tyłu.

Seria MEGA 27, MEGA 33, MEGA 45 Maximus

• MEGA 27: Kompaktowy dwuosiowy rozrzutnik dla średnich gospodarstw.
  • Pojemność: 27 m³
  • Ładowność: 8-20 ton
  • Adapter: pionowy 2-walcowy GRAZIOLI
  • Funkcja 2w1: możliwość pracy jako przyczepa objętościowa
  • Cena orientacyjna: od 207 000 PLN brutto (stan na 2025 r.)
• MEGA 33: Bestseller dla średnich i dużych gospodarstw, charakteryzujący się wysoką wydajnością.
• MEGA 45 Maximus: Największy i najbardziej zaawansowany model, przeznaczony dla dużych gospodarstw oraz firm świadczących usługi rolnicze.
  • Cena orientacyjna: około 300 000 PLN netto

Rozrzutnik Wielton PRC-1/RO 14

Wielton, producent z Wielunia, oferuje m.in. jednoosiowy rozrzutnik PRC-1/RO 14. Ten model o masie własnej 6100 kg posiada tzw. wąską skrzynię o wymiarach (długość, szerokość, wysokość) 5330, 1615 i 1278 mm (1578 mm z nadstawami), co umożliwia załadunek oraz rozrzut do 14 ton ładunku. Podłoga wykonana jest z blachy 4 mm, a ściana boczna 3 mm. Pojemność skrzyni ładunkowej w standardowej wersji wynosi od 12,5 do 17,8 m³ w przypadku zastosowania nadstawek. W dnie skrzyni pracuje dwułańcuchowy przenośnik podłogowy, kierujący materiał w stronę adaptera.

Jak Wybrać Rozrzutnik Obornika? Kluczowe Kryteria

Wybór konkretnego modelu rozrzutnika zależy przede wszystkim od sposobu jego wykorzystania i indywidualnych potrzeb gospodarstwa. Przed podjęciem decyzji warto rozważyć następujące aspekty:

• Wielkość gospodarstwa i areał uprawowy: Dla małych i średnich gospodarstw rolnych wystarczy maszyna o ładowności od 4 do 8 ton. Dla większych gospodarstw optymalne będą rozrzutniki mające 10-18 ton ładowności.
• Moc posiadanych ciągników: Należy dopasować rozrzutnik do mocy ciągnika, pamiętając, że maszyny jednoosiowe mają mniejsze zapotrzebowanie na moc.
• Rodzaj rozrzucanego materiału:
  • W gospodarstwach produkujących obornik z dużą ilością słomy polecany jest egzemplarz z czterowalcowym pionowym adapterem.
  • Jeżeli chcemy nawozić pola różnorodnymi materiałami (obornik, torf, wapno), warto pomyśleć o pionowym adapterze dwuwalcowym lub adapterze tarczowym/hybrydowym.
  • Do przegniłego obornika, wapna, szlamu czy kompostu najlepiej sprawdzi się adapter tarczowy z poziomym adapterem ślimakowym.
• Typ skrzyni ładunkowej i adaptera: Ma to decydujący wpływ na wydajność i jakość pracy. Jeśli celem jest uniwersalność, często wybiera się model szerokoskrzyniowy z dwuwalcowym adapterem.
• Trwałość i materiały wykonania: Zwróć uwagę na grubość blachy, konstrukcję ramy (lub jej brak) oraz zastosowane zabezpieczenia antykorozyjne (np. ocynk ogniowy). Solidny rozrzutnik, mimo pracy w niesprzyjającym środowisku, może posłużyć długie lata.
• Wyposażenie dodatkowe: Przydatne elementy, takie jak zasuwa oddzielająca adapter od skrzyni, osłony lamp, hydrauliczna stopa podporowa, skrętne osie (w tandemach), amortyzowany dyszel czy systemy elektronicznego sterowania z wagą, znacząco poprawiają komfort i efektywność pracy.
• Dostępność serwisu i części zamiennych: W przypadku maszyn rolniczych, istotna jest stała dostępność części zamiennych i serwisu również w okresie pogwarancyjnym. Wybór polskiego producenta często ułatwia dostęp do wsparcia.

tags: #rozrzutnik #obornika #marka