Rozrzutnik obornika to niezastąpione narzędzie w rolnictwie, które wymaga regularnej troski i uwagi, aby działać sprawnie i długo. Konserwacja rozrzutnika obornika jest kluczowym elementem zapewnienia jego długotrwałej i bezawaryjnej pracy.
Budowa i działanie rozrzutnika obornika
Roztrząsacz obornika to skrzynia z przenośnikiem podłogowym (jednoosiowa lub dwuosiowa), która w tylnej części wyposażona jest w urządzenie rozdrabniające i rozrzucające obornik. Wał odbioru mocy lub silnik hydrauliczny z hydrauliki pojazdu napędza tzw. adapter, czyli zespół noży, który zamocowany jest na specjalnych wałkach. Podczas pracy, ten zespół noży, obracając się, rozdrabnia i rozrzuca obornik po polu. Wyróżniamy dwa rodzaje adapterów: z wałami poziomymi oraz pionowymi.
Aby obornik przesuwał się w kierunku zespołu rozrzucającego, w rozrzutniku montuje się taśmę składającą się z listew napędzanych łańcuchem albo ścianki przesuwające się razem z podłogą. Najczęściej stosuje się napęd zależny od prędkości wałka odbioru mocy lub hydrauliczny napęd posuwu taśmy. Zdarza się jednak, że w celu zapewnienia równomierności rozrzucenia obornika łańcuch podajnika napędzany jest od kół jezdnych rozrzutnika.
Niesamowita maszyna do rozrzucania nawozów i obornika
Roztrząsacz może służyć również do nawożenia takimi nawozami naturalnymi jak kompost, torf czy nawozy zielone. Obornik jest doskonałym nawozem naturalnym oraz źródłem składników odżywczych, substancji organicznej - próchnicy, a także korzystnej flory bakteryjnej. Każdy rolnik zdaje sobie sprawę z tego, jak ważne jest żywienie roślin nawozami mineralnymi, ale nie jest to wystarczające, aby stworzyć roślinom odpowiednie warunki do prawidłowego wzrostu i rozwoju. Równie ważne jest zapewnienie glebie próchnicy.
Regulacje dotyczące nawożenia
Należy pamiętać o tym, że w 2018 roku skrócone zostały terminy nawożenia pól. Związane jest to z wejściem w życie „Programu działań mającego na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”, który obowiązuje od lipca 2018 roku. Zgodnie z tym programem tereny niemal całej Polski stały się obszarami szczególnie narażonymi, tzw. OSN-ami.
Typowe usterki i ich usuwanie
W rozrzutniku obornika najszybciej zużywają się elementy najbardziej obciążone podczas pracy, czyli łańcuchy podajnika, listwy przesuwające, łożyska, wirniki oraz łopatki rozrzucające. Z czasem pojawiają się na nich oznaki eksploatacji - mogą być to luzy, pęknięcia, wygięcia czy rdza. Typowym sygnałem, że pora na wymianę, jest nierówny posuw obornika, nietypowe hałasy dobiegające z przekładni lub wyraźnie słabszy rozrzut materiału.
Problemy z łożyskami adaptera
Częstym problemem są pordzewiałe łożyska adaptera, które nie dają się przekręcić. Aby skutecznie ściągnąć takie łożyska, można spróbować kilku metod. Najpierw warto spróbować wypłukać łożysko ropą, benzyną lub innym środkiem penetrującym. Następnie zalać olejem albo nałożyć smaru, o ile wałek się obraca.
Jeżeli łożyska są bardzo zapieczone, pomocne może być podgrzanie zębatki palnikiem do wysokiej temperatury - smar z łożyska na pewno się wypali, co powinno ułatwić demontaż. Należy uważać, aby nie uszkodzić wałka podczas podgrzewania i zbijania zębatki. W sytuacji, gdy zębatka jest już zużyta, można ją przeciąć szlifierką, dbając o to, aby nie uszkodzić wałka.
Co do rozmiaru łożysk, należy zmierzyć grubość wałka suwmiarką. Istnieją chińskie łożyska z obudową, które są często niewiele droższe od samych polskich łożysk. Warto to przemyśleć, ponieważ łożyska w rozrzutnikach, ze względu na wciskany obornik pomiędzy wałek a obudowę łożyska, wytrzymują około 2-3 lat.
W przypadku konieczności demontażu obudowy łożyska, która jest przykręcona dwoma śrubami, należy je odkręcić i zebrać resztki, aby zabrać je do sklepu w celu dobrania odpowiedniego rozmiaru. Prawdopodobnie występują dwa rozmiary obudów i mniejsze są stosowane w rozrzutnikach, a większe w adapterach na jeden wałek.
Wymiana listew i łańcuchów
Nierównomierny rozrzut obornika, który wpływa bezpośrednio na plony, jest jedną z najczęstszych bolączek. Aby temu zaradzić, należy regularnie sprawdzać oraz konserwować mechanizmy rozrzucające - smarować ruchome części, dokręcać mocowania i wymieniać skorodowane elementy. Aby nie dopuścić do poważniejszej awarii, warto regularnie sprawdzać stan mechanizmów napędowych i reagować już przy pierwszych objawach zużycia.
Wymiana listew i łańcuchów jest prostym procesem. Należy dokupić brakujące listwy i zamontować je wraz z łańcuchami. Jest to podstawa sprawnego działania przenośnika podłogowego.
Awaria w trakcie pracy
Awaria rozrzutnika obornika w trakcie pracy to sytuacja stresująca, ale nie zawsze oznacza konieczność natychmiastowego przerwania nawożenia. Jeśli uszkodzeniu ulegnie mechanizm podający, warto w pierwszej kolejności sprawdzić, czy problem nie wynika z prostego zatoru - często wystarczy ręczne usunięcie zalegających resztek lub lekkie napięcie łańcuchów. W przypadku drobnych usterek, takich jak poluzowane śruby czy wygięta listwa, można wykonać doraźną naprawę w polu, by dokończyć rozrzucanie. Jeśli awaria jest poważniejsza i dotyczy np. wirnika lub przekładni, najlepszym rozwiązaniem będzie ograniczenie tempa pracy i rozrzucenie pozostałego obornika w mniej precyzyjny sposób, by odciążyć maszynę.
Konserwacja i przechowywanie
Regularne smarowanie, dokładne czyszczenie oraz systematyczna kontrola techniczna pozwalają uniknąć kosztownych napraw i zwiększają bezpieczeństwo podczas eksploatacji maszyny.
Smarowanie i wymiana oleju
Smarowanie to podstawa konserwacji, która zapewnia ochronę ruchomych elementów rozrzutnika, takich jak łożyska, przeguby, wały napędowe czy mechanizmy rozrzutu. Dzięki smarowi ogranicza się tarcie i zużycie części, co przekłada się na ich większą żywotność oraz płynność pracy maszyny. Podczas smarowania należy stosować odpowiednie typy smarów zalecane przez producenta rozrzutnika. Ważne jest, aby smarowanie oraz wymiana oleju były wykonywane zgodnie z zaleceniami zawartymi w instrukcji obsługi rozrzutnika. Równie istotne jest zachowanie regularności tych czynności - producent precyzyjnie określa interwały czasowe lub liczbę godzin pracy, po których smarowanie należy powtarzać.
Czyszczenie rozrzutnika
Czyszczenie rozrzutnika obornika to jedna z podstawowych czynności konserwacyjnych, która znacząco wpływa na jego długowieczność i sprawne działanie. Po pierwsze, czyszczenie należy przeprowadzać przede wszystkim po zakończeniu pracy na polu - usunięcie świeżych pozostałości obornika zapobiega ich zaschnięciu i zacieraniu się mechanizmów. Optymalnym narzędziem jest myjka ciśnieniowa, która efektywnie usuwa resztki z trudno dostępnych miejsc, takich jak bębny rozrzutnika, podajniki, osie i podwozie. Do usuwania uporczywych zabrudzeń można stosować specjalistyczne detergenty przeznaczone do maszyn rolniczych, które rozpuszczają organiczne osady i jednocześnie chronią metal przed korozją. Najważniejszym momentem do czyszczenia jest bezpośrednio po ukończeniu pracy na polu, najlepiej każdego dnia po zakończeniu pracy.
Zasady bezpieczeństwa podczas konserwacji
Prace konserwacyjne należy zawsze wykonywać na stabilnym i równym podłożu, przy unieruchomionej maszynie i odłączonym WOM od ciągnika. Przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac konserwacyjnych rozrzutnik należy także odłączyć od ciągnika, a kluczyk ze stacyjki wyjąć i odłożyć w bezpieczne miejsce. Podczas obsługi technicznej trzeba pamiętać o stosowaniu odpowiedniej odzieży ochronnej, która powinna być ściśle dopasowana do ciała - tak, aby nie mogła zostać wciągnięta przez elementy maszyny. Wszystkie czynności konserwacyjne powinny być wykonywane wyłącznie przy wyłączonym silniku ciągnika. Nigdy nie wolno podejmować działań przy włączonym silniku lub w sytuacji, gdy maszyna jest pod napięciem.
Przygotowanie do przechowywania
Przygotowanie rozrzutnika obornika do przechowywania to istotny element dbania o jego długotrwałe i bezawaryjne użytkowanie. Przede wszystkim po zakończeniu sezonu pracy należy dokładnie wyczyścić maszynę, usuwając wszelkie resztki obornika z bębnów, podajników, osi oraz podwozia, najczęściej przy użyciu myjki ciśnieniowej i odpowiednich detergentów neutralizujących zabrudzenia organiczne. Kolejnym krokiem jest kontrola napięcia łańcuchów oraz stanu innych elementów mechanicznych i hydraulicznych, by w porę wykryć i usunąć ewentualne usterki. Warto także zabezpieczyć rozrzutnik przed wilgocią i niskimi temperaturami, przechowując go w suchym, zadaszonym miejscu, najlepiej w halach lub garażach, gdzie nie będzie narażony na deszcz czy śnieg. Jeśli przechowywanie pod dachem nie jest możliwe, zaleca się zastosowanie plandeki ochronnej, która ograniczy działanie czynników atmosferycznych. Po zakończeniu sezonu rozrzutnik wymaga dokładnej konserwacji, która pozwoli uniknąć poważnych awarii w kolejnym roku. Dodatkowe zabezpieczenie w postaci preparatów antykorozyjnych jeszcze bardziej wydłuży żywotność podzespołów.
Koszty remontu i części zamienne
Zakup używanych części do rozrzutnika obornika może być atrakcyjnym rozwiązaniem, zwłaszcza gdy chcemy ograniczyć koszty w gospodarstwie. Sprawdzone elementy, takie jak łańcuchy, listwy podajnika czy śruby, mogą służyć jeszcze przez kilka sezonów, o ile są w dobrym stanie - bez pęknięć, nadmiernego zużycia czy korozji. Warto jednak pamiętać, że w przypadku kluczowych podzespołów mechanicznych, takich jak wirniki, łożyska czy przekładnie, inwestycja w nowe części do rozrzutnika obornika jest często bardziej opłacalna. Zapewniają one dłuższą żywotność, większą niezawodność i zmniejszają ryzyko awarii w polu.
Przykład kosztów remontu rozrzutnika, który został kupiony za 1400 PLN i wymagał wymiany burt, podłogi oraz ceownika:
- Nowy ceownik (2x 4,5m/b x 34 PLN) = 306 PLN
- Drobne elementy (płaskownik, kątownik, śrubki) = około 200 PLN
- Burty i podłoga = 980 PLN
- Cena zakupu rozrzutnika = 1400 PLN
- Całkowity koszt = 306 + 200 + 980 + 1400 = 2886 PLN
Do tej kwoty można doliczyć jeszcze koszt piaskowania i malowania, co dodatkowo przedłuży żywotność maszyny.
Dbanie o rozrzutnik obornika przez systematyczne smarowanie, czyszczenie i kontrole techniczne jest inwestycją, która poprawia efektywność pracy, bezpieczeństwo i trwałość maszyny.
tags: #rozrzutnik #obornika #naprawa