Rozrzutnik obornika to kluczowe narzędzie w gospodarstwie rolnym, odpowiedzialne za efektywne nawożenie pól. Wśród wielu dostępnych rozwiązań, skrzynia ładunkowa stanowi jeden z najważniejszych elementów wpływających na funkcjonalność maszyny. Szczególną uwagę zwraca skrzynia typu „jamnik”, która zyskała popularność dzięki swojej charakterystycznej budowie i wydajności.
Konstrukcja i rodzaje skrzyń ładunkowych
Skrzynia ładunkowa jest drugim po adapterze, fundamentalnym elementem rozrzutnika obornika, decydującym o jego możliwościach operacyjnych. Dostępne w ofercie rozrzutniki różnią się między sobą rodzajem adaptera, podwozia oraz właśnie skrzyni.
Skrzynia typu „jamnik” - innowacyjne rozwiązanie
Jedną z nowszych i szybko zyskujących uznanie konstrukcji jest skrzynia typu „jamnik”. Rozrzutniki nią wyposażone wyróżniają się na tle innych swoją specyficzną budową już na pierwszy rzut oka. Obecnie dostępne są w trzech wariantach: 8-tonowym, 10-tonowym oraz 8-tonowym ze skrzynią skorupową. Ta wąska, ale zaskakująco pojemna skrzynia charakteryzuje się niezwykłą trwałością.
Przykładowe modele ze skrzynią „jamnik”
- N250/5 Jamnik: Ten model, z wąską skrzynią typu „jamnik”, posiada 10 ton ładowności i pojemność skrzyni wynoszącą 9,5 m³. Wyposażony jest w pionowy, dwubębnowy adapter, który gwarantuje rozrzut nawozu na szerokość od 10 do 12 metrów.
- N250/32 Jamnik: Kolejny rozrzutnik ze smukłą skrzynią ładunkową, o ładowności 8 ton i pojemności skrzyni wynoszącej 6,4 m³. Jest to ostatni z rodziny „Jamników” zmodyfikowany o konstrukcję skorupową. Smukła, wydłużona skrzynia wraz z dwubębnowym, pionowym adapterem zapewnia precyzyjne nawożenie na szerokości od 8 do 12 metrów.
Skrzynie do rozrzutników obornika typu „jamnik” stanowią doskonałe rozwiązanie dla małych i średnich gospodarstw. Mimo niepozornej sylwetki, ich ładowność i wydajność dorównują innym modelom.
Różnorodność konstrukcji rozrzutników
Poza skrzyniami typu „jamnik”, rynek oferuje szeroki wachlarz rozrzutników o zróżnicowanych parametrach technicznych i konstrukcyjnych.
Podwozia i układy jezdne
Układ jezdny jest kluczowym elementem rozrzutnika, decydującym o jego stabilności i możliwościach poruszania się w trudnym terenie. W nowoczesnych konstrukcjach obserwuje się tendencję do stosowania pojedynczych osi w połączeniu z kołami o dużej średnicy. Takie rozwiązanie, stosowane przez wielu producentów, oferuje:
- Mniejsze zapotrzebowanie na moc: Niższe opory toczenia sprawiają, że do współpracy z takimi rozrzutnikami wystarcza ciągnik o 10-20% słabszy niż w przypadku osi tandemowej.
- Poprawioną manewrowość: Zmniejsza się ryzyko spychania podłoża podczas skręcania, co jest problemem w układach tandemowych.
Niemniej jednak, układy jezdne typu tandem nadal cieszą się popularnością, a ich właściwości poprawiają się po zastosowaniu skrętnych osi. Układ tandemowy ma przewagę nad pojedynczą osią z dużymi kołami, ponieważ dzięki mniejszej średnicy kół mieści się pod skrzynią ładunkową, nie ograniczając jej szerokości. Jest to istotne przy wykorzystaniu rozrzutnika do celów innych niż nawożenie organiczne. Dodatkowo, układy tandemowe zapewniają wyższą stabilność jazdy i często są resorowane, co zwiększa komfort i bezpieczeństwo transportu.
Większość rozrzutników ma oko dyszla zamontowane na dolnym zaczepie ciągnika, ale niektórzy producenci dopuszczają wybór między zaczepem górnym a dolnym.
Skrzynie ładunkowe - materiały i konstrukcja
Skrzynie ładunkowe rozrzutników charakteryzują się dużym zróżnicowaniem pod względem zastosowanych materiałów i konstrukcji. Trwałość maszyny zależy od jakości stali i grubości blachy. Przykładowo:
- Metaltech RO 10 i 10+: Blacha o grubości 4 mm na ścianach i 6 mm na podłodze, wykonana ze stali Domex (ściany) i Hardox (podłoga).
- Brochard: Skrzynie wykonane ze stali Domex, z blachą o grubości 3 mm na ścianach i 4 mm na podłodze.
- Pronar N 161/2 Heros i Metal-Fach N280/2: Grubość ścian wynosi 3 mm. W modelu Metal-Fach N280/2 zastosowano podłogę z drewnianych desek.
Tradycyjne skrzynie ładunkowe umożliwiają transport innych materiałów. Niektóre modele, jak Metal-Fach N280/2, wyróżniają się otwierany mi burtami, co pozwala na ich wykorzystanie jako tradycyjnej przyczepy. Pozostałe modele posiadają burty sztywne lub skrzynie skorupowe, które zyskują na popularności ze względu na zwiększoną wytrzymałość i szczelność. Producenci zachęcają do wykorzystywania rozrzutników do różnorodnych zadań, oferując zdejmowane adaptery i możliwość dokupienia nadstawek.
W rozrzutnikach z pojedynczą osią i dużymi kołami skrzynia ładunkowa jest zwężona i mieści się między kołami. Jest jednocześnie głęboka i długa, co zapewnia dużą objętość. Umieszczenie platformy ładunkowej między kołami obniża środek ciężkości. W większości modeli krawędź załadunku pozostaje na podobnym poziomie, ze względu na głębokość skrzyni. Firma A-Lima-Bis zastosowała w modelach Evo Spreader 10 i Evo Spreader 12 skrzynię samonośną, do której przymocowane są koła, co obniżyło próg załadunku do 2,1-2,15 m. W większości innych modeli krawędź załadunku znajduje się na wysokości 2,6-2,7 m.
Wnętrze skrzyni: przenośnik i zabezpieczenia
Kluczowym elementem wyposażenia skrzyni ładunkowej jest przenośnik łańcuchowy. W rozrzutnikach o średniej ładowności stosuje się zazwyczaj przenośnik podwójny z dwoma łańcuchami na każdej połowie szerokości przestrzeni ładunkowej. Standardem jest napęd hydrauliczny, umożliwiający bezstopniową regulację prędkości.
Ważne jest zabezpieczenie przewożonego materiału. Do tego celu służą zasuwy i osłony adaptera, które zazwyczaj są dostępne za dopłatą:
- Zasuwy: Płyta wsuwana między walce adaptera a skrzynię ładunkową, zabezpieczająca adapter przed naporem nawozu podczas transportu i uruchamiania walców. Zapobiega to przeciążeniom mechanizmu napędu i chroni przed gubieniem materiału podczas transportu.
- Osłony adaptera: Zapobiegają gubieniu resztek obornika z adaptera i chronią osoby postronne przed kontaktem z zębami adaptera. Stosuje się siatki ochronne lub pełne osłony z blachy.
Adaptery rozrzutu - klucz do jakości pracy
Adapter rozrzutu jest kluczowym elementem wpływającym na jakość pracy i wydajność rozrzutnika. Wyróżniamy dwie główne kategorie adapterów: poziome i pionowe, z dalszym zróżnicowaniem w ich obrębie.
Adaptery poziome
Podstawowe rozwiązanie to adapter z dwoma poziomymi walcami. W maszynach średniej wielkości, walce te często współpracują z tarczami rozrzucającymi. Walce, osłonięte z otwartą dolną częścią, rozluźniają nawóz i podają go na tarcze. Takie zespoły dozowania pozwalają na rozrzucanie nie tylko obornika, ale także wapna, kompostu czy pozostałości z biogazowni. Wymagają one obornika niezbyt słomiastego. Zalety to szerokość pracy dochodząca nawet do 25 m. Do współpracy z tymi adapterami potrzebny jest ciągnik o mocy od 100 do 127 KM.
Adaptery pionowe
Mogą posiadać dwa lub cztery walce. Adaptery czterowalcowe zazwyczaj rozrzucają obornik na szerokość od 4 do 8 m. Adaptery dwuwalcowe osiągają większą szerokość roboczą dzięki wysokiej prędkości obwodowej walców i ich większej średnicy. Adapter czterowalcowy sprawdzi się przy szerokopasmowym rozrzucaniu każdego rodzaju obornika, natomiast dwuwalcowy jest bardziej uniwersalny i nadaje się do rozrzucania kompostu, torfu, a nawet wapna.
Wymagania mocy ciągnika i wyposażenie dodatkowe
Rozrzutniki o ładowności 10-12 ton zazwyczaj wymagają ciągnika o mocy co najmniej 100 KM. Jest to niezbędne minimum, choć zapotrzebowanie może się różnić w zależności od modelu i warunków polowych.
Przy wyborze rozrzutnika obornika warto zwrócić uwagę na dokładną specyfikację, ponieważ wiele elementów znajduje się na listach wyposażenia dodatkowego. Do elementów, za które często warto dopłacić, należą:
- Zasuwa (ściana grodziowa)
- Osłona lamp tylnych
- Koła inne niż standardowe (zazwyczaj szersze)
- Błotniki
Wszyscy producenci oferują możliwość założenia innych niż standardowe kół, zazwyczaj szerszych i droższych.
Podsumowanie: Wybór optymalnego rozwiązania
Bogaty wybór rozwiązań i modeli na rynku pozwala na dopasowanie maszyny do potrzeb każdego gospodarstwa. Przy wyborze należy wziąć pod uwagę:
- Wielkość maszyny: Powinna być dopasowana do posiadanych ciągników.
- Sposób wykorzystania: Decyduje o wyborze rodzaju skrzyni ładunkowej i adaptera, który ma kluczowy wpływ na wydajność i jakość pracy.
Dla gospodarstw z obornikiem o dużej zawartości słomy odpowiednia będzie maszyna z czterowalcowym pionowym adapterem.
Rozrzutnik N276 FALCON i Falcon Premium
N276 FALCON to rozrzutnik zaprojektowany z myślą o wymagających użytkownikach. Modele N276 (6 t i 8 t) wyposażono w mechaniczne podpory. Rozrzutnik posiada nowoczesną, skorupową i wąską skrzynię ładunkową, umożliwiającą precyzyjne rozprowadzanie materiału. Konstrukcja oparta jest na wytrzymałym, jedno-rzędowym przenośniku podłogowym łańcuchowym. Standardowe wyposażenie obejmuje składaną drabinkę oraz wewnętrzną drabinkę ułatwiającą obserwację. Rozrzutnik posiada standardową nadstawkę przednią. Opcjonalne boczne nadstawy siatkowe zwiększają pojemność skrzyni.
Wersje Falcon Premium (10t, 12t, 14t) wyposażone są w wskaźnik podnoszenia zasuwy oraz robocze oświetlenie. Standardowo rozrzutnik wyposażony jest w pionowy adapter rozrzucający o szerokości 1,5 metra, z dwoma wirnikami i wymiennymi ostrzami ze stali HARDOX 450, zapewniający szerokość rozrzutu do 12 metrów. Opcjonalnie dostępny jest adapter poziomy ZENI.
Rozrzutniki N276 Falcon posiadają hydrauliczną zasuwę skrzyni ładunkowej i siatkową osłonę adaptera. Modele Falcon (6t i 8t) oferują elektroniczne sterowanie podłogą za pomocą panelu w kabinie ciągnika. Standardowo montowany jest system sterowania podłogą za pomocą pokrętła. Dostępne są również zaawansowane systemy sterowania, takie jak MF-S-Control w wersji DigiDevice i ISOBUS.
Metal-Fach Manure spreader N276 Falcon
Rozrzutnik jednoosiowy w nowoczesnym rolnictwie
Rozrzutnik jednoosiowy jest ważnym elementem wyposażenia nowoczesnego gospodarstwa rolnego, łączącym efektywność i ekonomiczność. Przyczynia się do poprawy jakości gleby, zwiększenia plonów i efektywniejszego wykorzystania zasobów naturalnych. Zasada działania polega na umieszczeniu obornika w maszynie, która następnie jest transportowana do miejsc rozrzutu, zazwyczaj ciągnięta przez ciągnik i wyposażona w mechanizm umożliwiający rozrzucanie na dużym obszarze. Korzyści obejmują usprawnienie pracy, poprawę jakości gleby i plonów oraz wsparcie zrównoważonych praktyk rolniczych.
tags: #rozrzutnik #obornika #od #przodu