Rozrzutnik obornika z jednym wałkiem: informacje i zastosowanie

Rozrzutnik obornika to praktyczna maszyna rolnicza, która znacząco ułatwia i usprawnia pracę w polu, służąc do dystrybucji nawozu. Choć podstawowa funkcja tego urządzenia niewiele się zmieniła od czasów, gdy był ciągnięty przez konie, a obecnie przez ciągniki, to współczesne modele oferują zaawansowane rozwiązania technologiczne. Na rynku dostępne są w wielu wersjach, od mniejszych, które może pociągnąć nawet traktorek ogrodowy, po duże maszyny o budowie dwuosiowej, tandemowej lub tridemowej. W tym artykule skupimy się na rozrzutnikach jednoosiowych, ich budowie, zaletach i zastosowaniu w nowoczesnym rolnictwie.

Charakterystyka i zasada działania rozrzutników obornika

Zasada działania rozrzutnika jest stosunkowo prosta. Urządzenie, holowane przez ciągnik, transportuje obornik na pole, gdzie mechanizm podający przesuwa ładunek w kierunku tylnego adaptera. Adapter, wyposażony w wałki napędzane przez wał odbioru mocy (WOM) lub silnik hydrauliczny, kruszy nawóz i równomiernie rozrzuca go za maszyną. Kluczowe znaczenie ma mechanizm podający, który decyduje o niezawodności i komforcie pracy.

Obornik przesuwa się w stronę zespołu rozrzucającego dzięki taśmie składającej się z listew napędzanych łańcuchem lub ścianki przesuwających się wraz z podłogą. Rozrzutniki obornika mogą być używane do roztrząsania nie tylko obornika, ale także kompostu, świeżej masy roślinnej czy torfu. Niewiele osób wie, że znajdują one zastosowanie nie tylko w rolnictwie, ale również w leśnictwie oraz nowoczesnym budownictwie. Część rolników używa ich także jako przyczep, po demontażu adaptera i zamontowaniu burty.

Rozrzutniki jednoosiowe - idealne do małych i średnich gospodarstw

Rozrzutnik obornika jednoosiowy to kompaktowa maszyna, najczęściej o pojemności od 2,5 do 3,5 tony, a w większych konfiguracjach do 8-12 ton. Jest idealna dla małych i średnich gospodarstw, a także tam, gdzie liczy się dobra manewrowość. Maszyna ta charakteryzuje się zazwyczaj niską ceną oraz niedużymi wymaganiami co do mocy ciągnika. Jedna oś gwarantuje większą zwrotność i lepsze właściwości jezdne.

W ostatnich latach, zwłaszcza w modelach o średniej ładowności, obserwuje się tendencję do stosowania pojedynczej osi w połączeniu z kołami o dużej średnicy, wyposażonymi w opony z bieżnikiem rolniczym. Takie rozwiązanie ma dwie główne zalety:

• Mniejsze zapotrzebowanie na moc: Wynika to z niższych oporów toczenia. Producenci deklarują, że do współpracy z rozrzutnikami z pojedynczą osią wystarcza ciągnik o 10-20% słabszy niż w przypadku osi tandemowej.
• Poprawiona manewrowość: Zmniejsza się ryzyko spychania podłoża podczas skręcania, co jest problemem w układach tandemowych.

Rozrzutniki jednoosiowe zazwyczaj nie posiadają amortyzacji kół, jednak powszechnie stosowane amortyzowane dyszle poprawiają komfort jazdy. Większość rozrzutników ma oko dyszla zamontowane na dolnym zaczepie ciągnika.

Kluczowe elementy budowy rozrzutnika jednoosiowego

Skrzynia ładunkowa

Skrzynie ładunkowe rozrzutników jednoosiowych charakteryzują się dużą trwałością, zależną od jakości stali i grubości blachy. W modelach z pojedynczą osią i dużymi kołami skrzynia ładunkowa jest często zwężona, aby mieścić się między kołami. Jest ona jednocześnie głęboka i długa, co zapewnia dużą objętość i dobrze współpracuje z dwuwalcowym adapterem. Umieszczenie platformy ładunkowej między kołami obniża środek ciężkości maszyny. W większości modeli krawędź załadunku pozostaje na podobnym poziomie co w tradycyjnych układach jezdnych, ze względu na głębokość skrzyni. Niektórzy producenci stosują drewniane listwy na górnej krawędzi skrzyni, aby zapobiec jej uszkodzeniu podczas załadunku.

W skrzyni ładunkowej kluczowym elementem jest przenośnik łańcuchowy, zazwyczaj podwójny, z dwoma łańcuchami na każdej połowie szerokości przestrzeni ładunkowej. Standardem jest napęd hydrauliczny, umożliwiający bezstopniową regulację prędkości posuwu.

Adapter rozrzutu

Adapter rozrzutu to kluczowy element wpływający na jakość i wydajność pracy rozrzutnika. Wyróżniamy dwa główne typy:

• Adaptery poziome: Często z dwoma poziomymi walcami współpracującymi z tarczami rozrzucającymi. Walce rozluźniają nawóz i podają go na tarcze, co pozwala na rozrzucanie nie tylko obornika, ale także wapna, kompostu czy pozostałości z biogazowni. Wymagają obornika niezbyt słomiastego. Zapewniają szerokość pracy dochodzącą do 8-12 metrów.
• Adaptery pionowe: Mogą posiadać dwa lub cztery walce. Adaptery dwuwalcowe osiągają większą szerokość roboczą dzięki wysokiej prędkości obwodowej walców i ich większej średnicy. Są bardziej uniwersalne i nadają się do rozrzucania kompostu, torfu, a nawet wapna.

Ważne jest także zabezpieczenie przewożonego materiału za pomocą zasuw i osłon adaptera. Zasuwa, wysuwana do góry podczas pracy, chroni ciągnik przed odpryskami obornika. Zewnętrzna osłona adaptera zapobiega gubieniu resztek obornika i chroni osoby postronne przed kontaktem z jego zębami.

Nowoczesne rozwiązania w rozrzutnikach jednoosiowych

Współczesne rozrzutniki jednoosiowe są wyposażone w szereg rozwiązań, które zwiększają komfort i efektywność pracy:

• Elektroniczne sterowanie: Modele klasy premium, również te jednoosiowe, mogą być wyposażone w sterowanie ISOBUS oraz automatyczną regulację prędkości przesuwu podłogi, względem dawki oraz prędkości jazdy. Ustawienie odpowiedniej dawki roztrząsanego materiału jest możliwe za pomocą hydraulicznie regulowanej zasuwy tylnej.
• Systemy ważenia: Coraz częściej stają się standardem w rozrzutnikach klasy premium, pozwalając na precyzyjne dozowanie nawozu.
• Łatwość obsługi serwisowej: Producenci stosują odchylane osłony, podesty serwisowe, centralne układy smarowania oraz osłonięte prowadzenie przewodów, aby ograniczyć korozję i ułatwić dostęp do newralgicznych elementów.
• Komfort pracy: Bębny adaptera są wyważone, co minimalizuje drgania podczas pracy.

Przegląd wybranych modeli rozrzutników jednoosiowych

Metal-Fach N276 Falcon

Rozrzutnik obornika Metal-Fach N276 Falcon został zaprojektowany z myślą o najbardziej wymagających użytkownikach, oferując ładowność 6 t i 8 t (dostępne są również wersje Falcon Premium 10t, 12t, 14t). Posiada nowoczesną, skorupową i wąską skrzynię ładunkową, która umożliwia precyzyjne rozprowadzanie materiału na polu. Konstrukcja opiera się na wytrzymałym, jedno-rzędowym przenośniku podłogowym łańcuchowym, opartym na łańcuchu NK14 o zrywalności 21 ton, co zapewnia niezawodność i długowieczność.

Napinanie łańcucha odbywa się poprzez przesuwanie całego wałka z łożyskiem samonastawnym w bocznych prowadnicach, a stabilność napięcia zapewniają śruby z podwójnym kontrującym mocowaniem. Ułatwia to konserwację. Standardowe wyposażenie obejmuje składaną drabinkę po lewej stronie skrzyni oraz wewnętrzną drabinkę ułatwiającą obserwację i bezpieczne wejście do wnętrza. Rozrzutnik posiada standardową nadstawkę przednią, a opcjonalne boczne nadstawy siatkowe (400 mm lub 600 mm) pozwalają zwiększyć pojemność skrzyni ładunkowej.

Adaptery w N276 Falcon

Standardowo N276 Falcon wyposażony jest w zaawansowany, pionowy adapter rozrzucający o szerokości 1,5 metra. Posiada on dwa wirniki z wymiennymi ostrzami wykonanymi ze stali HARDOX 450, co gwarantuje wysoką trwałość i odporność na zużycie. Obracające się wirniki skutecznie rozdrabniają materiał, wyrzucając go na boki i do tyłu, co zapewnia szerokość rozrzutu do 12 metrów. Dolne talerze z łopatkami pozwalają na równomierne rozprowadzanie materiału. Udoskonalona konstrukcja zmniejsza ryzyko zapychania się adaptera.

Alternatywnie, użytkownicy mogą wyposażyć rozrzutnik w opcjonalny adapter poziomy ZENI, który wykorzystuje dwie tarcze z osadzonymi ostrzami poziomymi. Adapter ZENI idealnie nadaje się do rozdrabniania przefermentowanego obornika i również zapewnia szerokość rozrzutu do 12 metrów.

Sterowanie i systemy w N276 Falcon

Rozrzutniki N276 Falcon zostały wyposażone w solidną, hydrauliczną zasuwę skrzyni ładunkowej. W standardzie montowana jest siatkowa osłona adaptera demontowana ręcznie oraz boczne blachy przykręcane na stałe, ograniczające wyrzut boczny. Modele Falcon (6t i 8t) oferują elektroniczne sterowanie podłogą za pomocą panelu w kabinie ciągnika, z przyciskami „+/-” do regulacji prędkości przesuwu przenośnika.

W standardowym wyposażeniu znajduje się system sterowania podłogą za pomocą pokrętła, zapewniający płynne dostosowanie prędkości. Dodatkowo, dostępne są zaawansowane systemy takie jak:

• System MF-S-Control w wersji DigiDevice: Umożliwia precyzyjne nawożenie, optymalizację kosztów, tworzenie i analizę danych dotyczących plonów.
• System MF-S-Control w wersji ISOBUS: Zaawansowane narzędzie Rolnictwa 4.0, umożliwiające zmienne dawkowanie nawozów z uwzględnieniem przestrzennej zmienności gleby. Zapewnia dwukierunkową wymianę danych w czasie rzeczywistym, monitorowanie i kontrolę dawki, automatyczne wyłączanie taśmy oraz dostosowanie pracy do prędkości maszyny. Posiada certyfikat zgodności AEF.

Metal-Fach N277 Cerberus

W ofercie Metal-Fach, N277 Cerberus to kolejna konstrukcja, która w zależności od zabudowy może mieć pojemność roboczą sięgającą 25 m³. Model ten został zaprojektowany z myślą o pracy w zestawach z ciągnikami średniej i wyższej mocy, a jego charakterystyczną cechą jest masywna skrzynia montowana na jednej osi. W standardzie montowany jest 2-wirnikowy pionowy adapter, idealny do ciężkiego obornika.

Jednoosiowy rozrzutnik N-221

Jednoosiowy rozrzutnik N-221 jest zmodyfikowaną wersją rozrzutnika 6t. Charakteryzuje się całkowicie cynkowaną ogniowo konstrukcją i podłogą o grubości 3 mm, co gwarantuje niezawodność i trwałość. Do produkcji elementów przenośnika i adaptera zastosowano wysokogatunkową stal. Maszyna posiada mocną, zwartą konstrukcję wykonaną z profili hutniczych, co zapewnia stabilną i niezawodną pracę w trudnych warunkach. Czterołańcuchowy przenośnik podłogowy połączony z hydraulicznym napędem z regulacją prędkości posuwu gwarantuje precyzyjne rozrzucanie rozsiewanego materiału. Po zamontowaniu nadstaw wraz z tylną klapą hydrauliczną, rozrzutnik ten może pełnić funkcję samowyładowczej przyczepy objętościowej.

Wybór optymalnego rozwiązania

Bogaty wybór rozwiązań i modeli na polskim rynku pozwala na dopasowanie maszyny do potrzeb każdego gospodarstwa. Przy wyborze rozrzutnika jednoosiowego należy wziąć pod uwagę:

• Wielkość maszyny: Dopasowana do posiadanych ciągników oraz skali produkcji.
• Sposób wykorzystania: Decydujący o wyborze rodzaju skrzyni ładunkowej i adaptera, który ma kluczowy wpływ na wydajność i jakość pracy. Dla gospodarstw z obornikiem o dużej zawartości słomy odpowiednia będzie maszyna z adapterem pionowym, natomiast wersje poziome z talerzami gwarantują szeroki i równy rozrzut lżejszych frakcji kompostu czy pomiotu kurzego.

tags: #rozrzutnik #obornika #z #jednym #walkiem