Wybór odpowiedniego rozrzutnika obornika to kluczowa decyzja dla każdego rolnika. Urządzenia te są mocne, skuteczne i trwałe, a ich głównym zadaniem jest precyzyjne i równomierne rozrzucanie nawozów organicznych. W dobie rosnących cen nawozów mineralnych, coraz więcej gospodarstw decyduje się na wykorzystanie dostępnego na miejscu obornika jako pełnowartościowego nawozu organicznego. Dodatkowo, zakup nowego rozrzutnika obornika, w zależności od jego wyposażenia, może przynieść dodatkowe punkty przy ubieganiu się o dotacje unijne z działania PROW 2014-2020.
Kluczowe Cechy i Konstrukcja Rozrzutników Obornika
Solidność Konstrukcji
Ściany i podłoga skrzyni ładunkowej są często wykonane ze stali o grubości 4mm, co zapewnia solidność i trwałość konstrukcji. Jednoosiowe podwozie w rozrzutnikach ułatwia manewrowanie i odpowiednio dociąża ciągnik.
System Rozrzucający i Adaptery
W wielu modelach stosuje się pionowy 2-walcowy adapter rozrzucający, który może osiągać szerokość rozrzutu do 12 metrów. Rozrzutniki mają skrzynie o pojemności od 8,6 m³ do 14,4 m³, co pozwala optymalnie dostosować zakup do wielkości gospodarstwa rolnego.
W rozrzutnikach VIKING dostępne są dwa typy adapterów:
- Adapter pionowy VERTI o szerokości 2,0 m. Głównymi narzędziami roboczymi są wymienne ostrza przykręcone do segmentów wirników. Wirniki, obracając się, rozdrabniają podawany materiał, wyrzucając go do tyłu i na boki. Dolna część wirników zakończona jest talerzami z łopatkami, co zwiększa szerokość rozrzutu materiału.
- Adapter tarczowo-poziomy 2-wirnikowy ZENI. W dolnej części znajduje się przekładnia, na której osadzone są talerze rozrzucające. Wymienne ostrza przykręcone są do poziomych wirników, które rozdrabniają materiał kierowany przez osłonę adaptera na talerze. Adapter ZENI charakteryzuje się łatwym demontażem.
Podwozie i Zaczep
W rozrzutnikach VIKING zastosowano zawieszenie typu tandem resorowany. Zaczep amortyzowany hydraulicznie ułatwia wypoziomowanie całego rozrzutnika i zmniejsza obciążenie dynamiczne na oko dyszla podczas pracy. Hydrauliczna stopka podporowa pozwala na stabilne parkowanie. Wersja 18T Viking ma w standardzie oś skrętną.
Przenośnik Podłogowy
Rozrzutniki obornika są wyposażone w solidny, łańcuchowy przenośnik podłogowy, często z podwójnymi listwami wsuwanymi w płaskowniki łańcucha. Napędzany hydraulicznie przenośnik umożliwia płynną regulację prędkości przesuwu, co pozwala na precyzyjne dozowanie materiału. Zastosowany łańcuch, np. NK14 o zrywalności 21 ton (42 tony dla obu łańcuchów), gwarantuje wyjątkową wytrzymałość. Mechanizm napinania, często ukryty pod uchylną osłoną, zapewnia prostotę konstrukcji i zwiększa bezpieczeństwo użytkowania.
Zasuwa Skrzyni Ładunkowej (Klapa)
Wiele rozrzutników, w tym seria N272 Viking, wyposażono w pionową zasuwę skrzyni ładunkowej. Jej głównym zadaniem jest zabezpieczenie walców adaptera przed zapchaniem podczas załadunku oraz zapobieganie wydostawaniu się materiału podczas transportu. Standardowy wskaźnik podnoszenia zasuwy umożliwia pełną kontrolę nad jej wysokością, co ułatwia precyzyjne dozowanie materiału. Zasuwa, wzmocniona na całej długości (zwłaszcza w dolnej części), jest odporna na odkształcenia. Układ zasuwy podnosi się na ślizgach z tecamidu, minimalizując tarcie i zachowując szczelność podczas transportu materiałów sypkich. Za pomocą zasuwy można również regulować dawkę materiałów sypkich podawanych na adapter.
Dodatkowe Udogodnienia i Funkcjonalności
Aby podnieść komfort pracy, w rozrzutnikach Viking zamontowano dwie lampy robocze doświetlające przestrzeń pracy adaptera, co umożliwia pracę nawet w nocy. Rozrzutniki serii N272 Viking są również wyposażone w nadstawki pełne wykonane z blachy grubości 2 mm, wzmocnione profilami stalowymi. Dostępne są nadstawki hydrauliczne, które dają możliwość dowolnego uchylania nadstawek bocznych (lewej bądź prawej) w zależności od strony załadunku. Standardowo montowana jest osłona adaptera oraz boczne blachy, które ograniczają wyrzut boczny i służą jako osłona ściany.
Wiele rozrzutników oferuje funkcjonalność "wiele funkcji w jednej maszynie". Po zdemontowaniu adapteru rozrzucającego i zamontowaniu przystawki CARGO, rozrzutnik może zostać przekształcony w przyczepę objętościową do przewozu różnego rodzaju płodów.
Technologie Precyzyjnego Nawożenia
System Sterowania Przenośnikiem
W standardowym wyposażeniu rozrzutników, takich jak Viking, znajduje się system sterowania podłogą za pomocą pokrętła. Umożliwia on płynne dostosowanie prędkości przesuwu przenośnika, zapewniając pełną kontrolę nad tempem rozrzutu i precyzyjne dozowanie materiału. Opcjonalnie dostępne są regulatory przepływu sterowane elektronicznie za pośrednictwem panelu w kabinie ciągnika.
Systemy MF-S-Control
- MF-S-Control w wersji DigiDevice to nowoczesne rozwiązanie do precyzyjnego nawożenia i optymalizacji kosztów produkcji rolnej. Pozwala na dokładne dostosowanie dawek nawozów do potrzeb gleby, co przekłada się na wyższe plony, mniejsze zużycie nawozów i redukcję zanieczyszczeń. System umożliwia również analizowanie danych dotyczących plonów, co wspiera efektywne zarządzanie gospodarstwem.
- MF-S-Control w wersji ISOBUS to zaawansowane narzędzie w ramach koncepcji Rolnictwa 4.0. Umożliwia zmienne dawkowanie nawozów z uwzględnieniem przestrzennej zmienności gleby. ISOBUS integruje się z systemami informatycznymi, zapewniając dwukierunkową wymianę danych w czasie rzeczywistym. Funkcje takie jak TC-GEO, TC-SC i TC-BAS pozwalają na precyzyjne monitorowanie i kontrolę dawki, automatyczne wyłączanie taśmy w już opracowanych obszarach oraz dostosowanie pracy do prędkości maszyny. System posiada certyfikat zgodności AEF, potwierdzający jego niezawodność.
Przegląd Wybranych Producentów i Modeli Rozrzutników
Rozrzutniki Bergmann: Niemiecka Jakość i Innowacja
BERGMANN to niemieckie przedsiębiorstwo rodzinne z długą historią sięgającą 1896 roku. Łączy ono wieloletnie doświadczenie z nowoczesną, innowacyjną techniką. Firma oferuje szeroki wybór maszyn, w tym nowoczesne rozrzutniki obornika i rozrzutniki uniwersalne, które spełniają najwyższe standardy jakości. Generalnym dystrybutorem wszystkich nowych maszyn Bergmann w Polsce jest firma Korbanek sp. z o.o., która zapewnia sprzedaż oraz serwis gwarancyjny i pogwarancyjny.
Bergmann M 1080 (Jednoosiowy)
Ten model posiada masywne podwozie z dokręcanym zaczepem oraz stabilne koło podporowe. Samonośna skrzynia ładunkowa jest łatwa w czyszczeniu i konserwacji, a duża klapa konserwacyjna z przodu maszyny ułatwia dostęp do przenośnika podłogowego. Szerokie ogumienie chroni przed nadmiernym zagęszczeniem gleby. Dwa łańcuchy przenośnika podłogowego (wytrzymałość 15 ton na zerwanie każdy) i hydrauliczny napęd zapewniają niezawodny transport materiału do adaptera rozrzucającego SW z czterema pionowymi walcami i dokręcanymi stalowymi płaskimi zębami. Adapter ten jest uniwersalny, nadaje się do wszystkich rodzajów obornika i charakteryzuje się dużą przepustowością przy małym zapotrzebowaniu mocy.
Bergmann M 2120 E/T i TSW 2120 E/T (Jedno- i Dwuosiowe)
Dostępne są modele jednoosiowe (E) i tandemowe (T). Przenośnik podłogowy z napędem hydraulicznym i czterema solidnymi łańcuchami (14x50 mm, każdy o wytrzymałości 25 ton na zerwanie) zapewnia niezawodny transport materiałów. Rozrzutniki te mogą być wyposażone w różne adaptery:
- Adapter rozrzucający pionowy SW z prześwitem 1.300 mm, czterema pionowymi walcami z dokręcanymi stalowymi płaskimi zębami.
- Adapter rozrzucający pionowy SX z prześwitem 1.400 mm, czterema pionowymi wzmocnionymi walcami z dokręcanymi stalowymi płaskimi zębami.
- Adapter rozrzucający poziomy SM z prześwitem 1.350 mm, dwoma poziomymi (opcjonalnie wzmocnionymi) walcami rozdrabniającymi i talerzowym adapterem rozrzucającym z dwoma talerzami o średnicy 900 mm (na każdym 4 regulowane łopatki rozrzucające).
Pokrywa adaptera rozrzucającego w tych modelach pozwala na manualne przestawianie wysokości prześwitu i kąta nachylenia dolnej części klapy tylnej, co umożliwia optymalne ustawienie punktu podawania materiału na talerze i precyzyjny rozrzut. Zabezpieczenie sprężynowe chroni przed zanieczyszczeniami.
Bergmann TSW 2140 E (Niskopodwoziowy)
Ten niskopodwoziowy rozrzutnik jest wyposażony w długi zaczep dolny i amortyzację. Stopa podporowa „Jost” ułatwia podczepianie, a ogumienie o rozmiarach 480/95 R 50 zmniejsza zagęszczanie gruntu. Rozrzutnik ten jest seryjnie wyposażony w adapter rozrzucający TSW z poziomymi walcami rozdrabniającymi, z prześwitem 1.400 mm i napędem łańcuchowym (opcjonalnie wałami kardana). Rozbieżna, stalowa skrzynia ładunkowa o wysokiej pojemności poszerza się od ścianki przedniej w kierunku adaptera, zapobiegając wzrostowi nacisku i zapewniając równomierny posuw ładunku. Posuw podłogi z napędem hydraulicznym realizowany jest przez cztery łańcuchy (każdy 14x50mm, o odporności na zerwanie 25 ton/łańcuch) ułożone parami. Rolki napinacza i zębatki tylne ze zgarniakami zapewniają niezawodne prowadzenie łańcucha przenośnika podłogowego. Zastrzega się możliwość zmian wymiarów, ciężarów i danych technicznych.
Bergmann M / TSW 3140 E / T i M 4190
Modele M / TSW 3140 E / T są dostępne z górnym lub dolnym zaczepem. Rozrzutnik obornika Bergmann M 4190 na osi tandemowej oferuje do wyboru górny lub dolny zaczep amortyzowany z regulacją wysokości. Podwozie seryjnie wyposażone jest w 4-resorowe zawieszenie z wahaczami wzdłużnymi. Opcjonalnie dostępna jest oś podnoszona, oś skrętna oraz wymuszone sterowanie osią skrętną. Zastrzega się możliwość zmian wymiarów, ciężarów i danych technicznych.
Bergmann TSW 4190 S (Uniwersalny)
Seryjnie rozrzutnik uniwersalny TSW 4190 S jest wyposażony w poziomy adapter rozdrabniający z dwoma walcami oraz adapter rozrzucający z dwoma talerzami o średnicy 1000 mm z sześcioma łopatkami rozrzucającymi o regulowanym kącie ustawienia. Napęd adaptera rozdrabniającego jest standardowo łańcuchowy (opcjonalnie wałkami kardana). Przenośnik podłogowy napędzany hydraulicznie, z czterema łańcuchami o odporności na zerwanie 25 ton każdy, zapewnia niezawodny transport materiałów. Adapter rozdrabniający z walcami poziomymi i hydraulicznie przestawianą zasuwą piętrzącą o prześwicie 1.500 mm, znakomicie nadaje się do wszystkich rozrzucanych materiałów. Obustronny napęd przenośnika podłogowego zapewnia równomierne obciążenie wału i łańcuchów, optymalne przeniesienie siły i małe zużycie. Seryjnie rozrzutniki są wyposażone w dokładny wskaźnik wysokości zasuwy piętrzącej. Dostępny jest zaczep górny lub dolny, amortyzowany, z regulacją wysokości oraz stopą podporową „Jost”. Zastrzega się możliwość zmian wymiarów, ciężarów i danych technicznych.
Bergmann TSW 6240 S (Uniwersalny)
Model TSW 6240 S jest seryjnie wyposażony w dolny amortyzowany dyszel zaczepowy (często z końcówką kulową K80), stopę podporową „Jost”, przenośnik podłogowy z napędem hydraulicznym (cztery łańcuchy 14x50 mm, odporność na zerwanie 25 ton/łańcuch) oraz adapter rozdrabniający z hydrauliczną zasuwą piętrzącą, napędzany łańcuchowo (lub opcjonalnie wałkami kardana). Pokrywa adaptera rozdrabniającego z regulacją wysokości prześwitu i kąta nachylenia dolnej części klapy tylnej, zależnie od rozrzucanego materiału i warunków, pozwala na precyzyjny rozrzut. Osobne zabezpieczenie dla walców rozdrabniających i talerzowego adaptera rozrzucającego chroni przekładnie. Opcjonalne awaryjne zatrzymanie przenośnika podłogowego przerywa natychmiast podawanie materiału przy nagłym spadku prędkości obrotowej. Zastrzega się możliwość zmian wymiarów, ciężarów i danych technicznych.
Bergmann TSW 7340 S (Największy Uniwersalny)
Największy rozrzutnik uniwersalny Bergmann TSW 7340 S może osiągnąć maksymalną dopuszczalną masę całkowitą aż 34 tony. W wersji seryjnej dyszel amortyzowany o regulowanej wysokości do dolnego zaczepu i hydrauliczna stopa podporowa z przodu, obustronny napęd przenośnika podłogowego, napęd adaptera rozdrabniającego za pomocą łańcuchów (opcjonalnie wałki kardana). Zastrzega się możliwość zmian wymiarów, ciężarów i danych technicznych.
Rozrzutniki Pronar
Firma Pronar od lat rozwija segment rozrzutników obornika, wprowadzając kolejne generacje maszyn o zróżnicowanej ładowności i konstrukcji.
- Model N161: Mimo niewielkiej masy, posiada solidną ramę oraz stosunkowo nisko zawieszoną skrzynię, co ułatwia załadunek.
- Model N162/2: Typowy „średniak” w ofercie producenta - kompaktowy, ale jednocześnie oferujący bardzo dobrą pojemność skrzyni i wysoką wydajność rozrzutu. Pionowe wirniki o dużej średnicy pozwalają na precyzyjne i równomierne rozrzucenie materiału nawet przy wyższej wilgotności nawozu.
- Model N262/2: Solidna konstrukcja o dużej szerokości skrzyni i wysokim momencie obrotowym na adapterze.
Rozrzutniki Unia Tytan
Polska marka Unia od wielu lat rozwija linię rozrzutników obornika pod nazwą Tytan, która obejmuje maszyny jedno- i dwuosiowe w różnych konfiguracjach adapterów. Seria Tytan TD Premium to rozbudowane konstrukcje, oferujące dobrą jakość wykonania, solidne parametry użytkowe oraz dostępność szerokiego osprzętu opcjonalnego. Modele te dobrze sprawdzają się przy pracy na większych areałach, oferując sporą pojemność skrzyni i przyzwoitą szerokość roboczą adaptera. Duże koła gwarantują stabilność jazdy również na nierównych polach.
Rozrzutniki Joskin
Rozrzutniki Joskin kojarzone są głównie z dużymi maszynami o przeznaczeniu usługowym, jednak w ofercie producenta znajdziemy również modele stworzone z myślą o mniejszych gospodarstwach.
- Kompaktowe rozmiary i obniżony środek ciężkości sprawiają, że modele te doskonale nadają się do pracy w gospodarstwach z ciasną zabudową oraz na terenach pagórkowatych.
- Model 5011: Maszyna dla gospodarstw średnich, które oczekują nieco większej pojemności i bardziej efektywnego rozrzutu przy dłuższych przejazdach. Adapter V z pionowymi walcami umożliwia pracę z szeroką gamą nawozów - od świeżego obornika, przez kompost, po odpady organiczne.
Rozrzutniki Metal-Fach
Białostocki Metal-Fach oferuje jedną z bardziej zróżnicowanych gam rozrzutników obornika na polskim rynku. Znajdziemy w niej zarówno lekkie konstrukcje jednoosiowe, jak i solidne maszyny tandemowe, dostępne z różnymi adapterami.
- N267 Hornet: Wytrzymała konstrukcja o podwyższonej sztywności, przystosowana do długotrwałej eksploatacji w trudnych warunkach. Zastosowanie pionowego adaptera pozwala na precyzyjny rozrzut nawet przy większej wilgotności nawozu. Producent przewidział również opcje doposażenia.
- Falcon: Zapewnia wysoki komfort pracy i dobre parametry robocze. Kompaktowa konstrukcja pozwala na manewrowanie w wąskich przejazdach, a zastosowany adapter dobrze radzi sobie z różnymi rodzajami nawozu organicznego.
Rozrzutniki Metaltech
Marka Metaltech znana jest z maszyn o nieskomplikowanej, ale bardzo solidnej budowie.
- Tango 8 Ocynk: Maszyna stworzona z myślą o wytrzymałości i niskich kosztach eksploatacji. Grube blachy oraz rama ze skrzynią zabezpieczona ocynkiem (jako pierwszy rozrzutnik w historii Metaltech) sprawiają, że model ten dobrze znosi intensywną eksploatację, również w warunkach zimowych.
Rozrzutniki Cynkomet
Firma Cynkomet oferuje rozrzutniki przeznaczone głównie dla gospodarstw małych i średnich, ceniących prostą, trwałą konstrukcję oraz łatwość obsługi. Wyróżnikiem maszyn tej marki jest stalowa konstrukcja zabezpieczona cynkowaniem ogniowym, a także szeroka gama dostępnych adapterów. Cynkomet oferuje maszyny o różnych pojemnościach i wysokościach załadunku, w tym modele z większą pojemnością i komfortem jazdy przy zachowaniu kompaktowych wymiarów.
Jak Wybrać Odpowiedni Rozrzutnik Obornika?
Wybierając rozrzutnik obornika, warto dobrze przeanalizować realne potrzeby gospodarstwa. Dla rolników, którzy pracują na areale do 50 ha i stosują obornik sezonowo, lepszym rozwiązaniem będzie maszyna o ładowności 4-8 ton, jednoosiowa, z prostym adapterem i hydraulicznym posuwem. Na rynku nie brakuje modeli dostosowanych do każdego profilu użytkownika - od kompaktowych Cynkometów, przez średnie konstrukcje Unii i Metaltechu, po większe maszyny Pronar i Joskin. Kluczowe jest dopasowanie maszyny do wielkości gospodarstwa, rodzaju nawozu, terenu oraz budżetu.
tags: #rozrzutnik #obornika #z #klapa